De vrouw kiest zelf

De emancipatienota van minister Plasterk (OCW, PvdA) legt terecht de nadruk op meer kansen voor vrouwen. Keuzes kunnen niet worden opgelegd. De nota stelt vast dat er afgelopen vijftig jaar grote vooruitgang is geboekt in de emancipatie van vrouwen, maar er is nog steeds achterstand in het aantal werkuren, in beloning voor het werk en in topfuncties. Ook zouden vrouwen soms het onderspit delven in seksuele verhoudingen.

De verschillen zijn deels vrijwillig. Nederlandse vrouwen hechten aan deeltijdwerk, ook als ze geen kinderen hebben. Het aantal Nederlandse vrouwen dat werkt, is internationaal gezien hoog, maar het gemiddeld aantal gewerkte uren is laag. Gemiddeld verdienen vrouwen ruim een vijfde minder dan mannen. Twee derde van die kloof in beloning komt doordat vrouwen vaak in deeltijd werken. In lagere functies is deeltijd gemakkelijker te realiseren, stelt de nota vast. Daarom stromen vrouwen minder door naar hogere functies.

Het kabinet wil nu dat vrouwen langer gaan werken. Dat is niet bedoeld voor de emancipatie. Er zijn extra arbeidskrachten nodig nu Nederland grijzer wordt. De voorgestelde maatregel, afschaffing van de zogenoemde aanrechtsubsidie, het belastingvoordeel voor echtparen met één werkende partner, zal het aantal vrouwen op de arbeidsmarkt waarschijnlijk vergroten. En daarmee voldoet de maatregel aan de doelstelling om extra arbeidskrachten in te zetten. Maar deeltijdwerk wordt er niet door ontmoedigd, zo voorspelt het Centraal Planbureau. Vooral als het werk onaangenaam is, willen vrouwen niet graag meer uren maken.

Emancipatie betekent dat vrouwen zelf moeten kunnen kiezen. Het is goed dat de overheid niet langer als derde partij aan de onderhandeltafel wil gaan zitten om mee te praten over de verdeling van huishoudelijke taken tussen mannen en vrouwen. Ook als vrouwen niet willen werken, maar honderd procent voor kinderen willen zorgen, is dat hun keuze. De overheid hoort dat alleen niet te subsidiëren door een extra belastingaftrek.

De overheid moet wel alle belemmeringen voor het werken door vrouwen wegnemen. Dat kan door betere kinderopvang. Crèches zijn goedkoper geworden en er wordt gewerkt aan betere buitenschoolse opvang, waaraan gezien de groeiende wachtlijsten veel behoefte is.

Vrouwen hebben meer keuze dan ooit, ook in hun seksuele leven. Dat is vooruitgang. Seksueel misbruik moet worden tegengegaan. Men kan zich ook storen aan de grote nadruk op seks en op de vrouw als seksueel object in media en reclame. Dat is een discussie waard. Toch is het simplistisch om de toename van het aantal tienerzwangerschappen in bepaalde bevolkingsgroepen daaraan te wijten.

De uitkomst van een goed emancipatiebeleid hoeft niet te zijn dat vrouwen net zo worden als mannen. Een stimulerende overheid kan goed zijn, bijvoorbeeld om meer vrouwen in de techniek te laten werken. Maar er is niets af te dwingen. De vrijheid hoort voorop te staan.