Het bleef stil bij de prijsuitreiking

John Babcock, een Canadese soldaat tijdens WO I die op 18 juli j.l. zijn 107ste verjaardag vierde, samen met zijn vrouw die een foto van Johns regiment ophoudt Foto Dan Pelle/AP Dot Babcock points out her husband John (Jack) Babcock in a photograph of the Canadian Expeditionary Force from 1916, in Spokane, Wash. on Wednesday, July 18, 2007. Babcock, Canada's last known surviving veteran of the First World War is celebrating his 107th birthday with a slice of cake and congratulations from Queen Elizabeth. (AP Photo/The Spokesman-Review, Dan Pelle) ** COEUR DALENE PRESS OUT MAGS OUT TV OUT NO SALES **
John Babcock, een Canadese soldaat tijdens WO I die op 18 juli j.l. zijn 107ste verjaardag vierde, samen met zijn vrouw die een foto van Johns regiment ophoudt Foto Dan Pelle/AP Dot Babcock points out her husband John (Jack) Babcock in a photograph of the Canadian Expeditionary Force from 1916, in Spokane, Wash. on Wednesday, July 18, 2007. Babcock, Canada's last known surviving veteran of the First World War is celebrating his 107th birthday with a slice of cake and congratulations from Queen Elizabeth. (AP Photo/The Spokesman-Review, Dan Pelle) ** COEUR DALENE PRESS OUT MAGS OUT TV OUT NO SALES ** Associated Press

Koen Koch: De Derde Slag bij Ieper 1917. Ambo Anthos, 286 blz. €19,95

Afgelopen week precies negentig jaar geleden begon nabij Ieper een van de grootste slagen uit WO I. Deze ‘Derde Slag bij Ieper’ duurde van 31 juli tot 12 november en kostte omstreeks 500.000 jonge Britten en Duitsers het leven. Politicoloog en ‘slagveldpelgrim’ Koen Koch, auteur van de Slag van de Somme 1916 en Ooggetuigen van de Eerste Wereldoorlog, schreef er een informatief boek over. Minutieus beschrijft Koch de manoeuvres van de strijdende partijen (de Engelsen, met Franse hulp, aan de ene, de Duitsers aan de andere kant), de overwegingen en beslissingen van militair strategen en vooral de ontberingen van de soldaten: hoe zij slag op slag op slag moeten doorstaan.

De auteur verliest zich soms te veel in de details – talloze pagina’s vertellen welk bataljon op exact welke plek met inzet van hoeveel mannen en materieel precies zoveel meter terreinwinst boekt – maar blinkt in dit boek juist ook uit in menselijkheid. Prachtig zijn de persoonlijke getuigenissen van moedige en moedeloze strijders die Koch (net als de Britse oorlogshistoriografe Lyn Macdonald) aan de hand van brieven en dagboekfragmenten achterhaalt . Verhalen als over de executie van sergeant Jack Wall, als deserteur tot voorbeeld gesteld terwijl hij enkel zijn soldaten in veiligheid bracht, moeten steeds opnieuw worden verteld.

Een geluk voor Koch, wiens boek over de Slag aan de Somme minder sterk was, is dat gedurende deze strijd min of meer gelijktijdig de WO I-chroniqueurs Erich Maria Remarque (Im Westen nichts Neues), Edmund Blunden (Undertones of War) en Ernst Jünger (In Stahlgewittern, Sturm) rond Ieper waren gelegerd. Bovendien verscheen Siegfried Sassoons beroemde anti-oorlogspamflet ‘A Soldier’s Declaration’ de dag vóór de slag begon. Deze literaire reflecties op de Grote Oorlog tillen zijn nieuwe boek met gemak boven de doorsnee geschiedschrijving uit.

Hartverscheurend zijn de levensverhalen van de Ierse dichters Hedd Wyn en Francis Ledwidge: de een sneuvelde voordat hij een felbegeerde poëzieprijs won; bij de prijsuitreiking bleef het stil – de ander zag zijn vrienden (onder wie Thomas McDonagh, voor wie hij het gelijknamige gedicht schreef) geëxecuteerd worden na de Paasopstand in Dublin, en werd vlak daarna zelf tijdens onbenullige werkzaamheden opgeblazen door een verdwaalde Duitse granaat.

Wil Koen Koch de Lyn Macdonald worden van de Lage Landen, dan moet hij zich meer gaan concentreren op dit soort verhalen. Met dit laatste boek schuift hij in elk geval langzaam op in die richting.