Vervolgen na vrijspraak is ‘zeer riskant’

Het is juridisch „zeer riskant” om vrijgesproken verdachten opnieuw te vervolgen als er nieuw bewijs is. Het kan in strijd zijn met internationale mensenrechtenverdragen, zegt de president van de Hoge Raad.

Hij deed zijn uitspraak gisteren bij de presentatie van het tweejaarlijkse verslag van het hoogste rechtscollege. In de Tweede Kamer steunen CDA, PvdA en VVD het idee om rechtszaken bij het beschikbaar worden van nieuwe belastende feiten te heropenen.

Het internationaal erkende beginsel dat niemand twee maal voor hetzelfde feit mag worden vervolgd kan volgens president Davids door Nederland niet makkelijk en zeker niet snel worden losgelaten. De wens om bij nieuw belastend bewijs een vrijgesproken burger opnieuw voor de rechter te brengen, is vorige week geuit door hoofdofficier Korvinus en korpschef Meijboom uit Rotterdam. Aanleiding was een ‘cold case’, een onopgeloste oude zaak, waarin door nieuw DNA-onderzoek met veel grotere zekerheid een dader kon worden aangewezen. Deze was echter eerder vrijgesproken. Volgens de huidige regels kan een strafzaak alleen voor herziening in aanmerking komen als de verdachte achteraf ten onrechte blijkt te zijn veroordeeld.

De president van de Hoge Raad wees erop dat Nederland geen verdachten uitlevert aan het buitenland als daar de kans bestaat dat ze opnieuw worden vervolgd, terwijl ze in Nederland al voor de rechter zijn geweest. Als de wet zou worden aangepast waardoor bij vrijspraak wel kan worden herzien, brengt dat Nederland waarschijnlijk in aanvaring met het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het eventueel loslaten van het zogeheten ne bis in idem-beginsel kan Nederland in ieder geval niet als enige land doen, meent Davids. De suggestie van Korvinus om in een eventuele volgende strafzaak tegen de vrijgesprokene de nieuwe informatie uit de cold case te vermelden als strafverzwarende omstandigheid, is evenmin een oplossing. Bij de Hoge Raad werd gisteren opgemerkt dat het niet mogelijk is iemand te straffen voor iets waar hij niet voor wordt vervolgd.

In de Tweede Kamer wordt hier anders over gedacht. Kamerlid Sybrand van Haersma Buma (CDA) vindt dit te belangrijk om zomaar af te doen met het argument dat het nooit eerder gedaan is. Hij wil daarom de discussie erover openen. „Dit is niet iets dat je zomaar moet invoeren. Maar dit is wel waar ik langzaam naartoe zou willen.”

Ook Kamerlid Aleid Wolfsen (PvdA), zelf oud-rechter, zegt voorzichtigheid te willen betrachten. „Maar als iemand is vrijgesproken en er komt serieus belastend bewijsmateriaal naar boven, moet de zaak heropend kunnen worden.”