In bed met de Duce

Frans Denissen: De vrouwen van Mussolini. Achter de façade van het fascisme.Bert Bakker, 475 blz. € 29,95.

Hoewel De vrouwen van Mussolini geen biografie heet (de auteur spreekt van een ‘roman zonder fictie’), voldoet het boek in veel opzichten aan een biografische schets, maar dan wel over slechts één aspect van Benito Mussolini’s leven: zijn vrouwen. De Vlaamse schrijver en vertaler Frans Denissen gaat vooral in op het leven van Mussolini’s maîtresse Clara Petacci. Petacci heeft haar liefde voor de Duce met de dood moeten bekopen. Op 29 april 1945 werd haar lichaam samen met dat van haar minnaar ondersteboven opgehangen aan een pompstation in Milaan, haar rok decent om de benen gebonden.

De vrouwen van Mussolini is een aardig boek, in een vlotte, zij het nogal opgewonden stijl geschreven. Mussolini’s promiscuïteit is geen nieuwe ontdekking. Over diens liefdesleven hebben altijd al de wildste geruchten de ronde gedaan, en de meeste berustten op waarheid. Mussolini hield van vrouwen en de vrouwen hielden van Mussolini. Ze stonden letterlijk in de rij om door de Duce te worden bemind.

Petacci ontmoette hij pas laat, in 1932, tijdens een bezoekje aan de Romeinse badplaats Ostia. Petacci was van goede komaf, ongetrouwd, en dertig jaar jonger dan Mussolini. Haar verhouding met de leider was aanvankelijk waarschijnlijk strikt platonisch. Petacci trouwde zelfs, in 1934, met een beroepsofficier. Twee jaar later, nadat Petacci’s toenmalige echtgenoot tot luchtmachtattaché in Tokio was benoemd en Mussolini keurig aan Clara’s moeder had gevraagd of hij haar dochter mocht ‘liefhebben’ (Mussolini was per slot van rekening getrouwd), begonnen ze een seksuele relatie.

Waarom Petacci Mussolini’s voornaamste minnares bleef, is niet duidelijk. Denissen houdt het er net als andere historici op dat zij hem vooral aan zijn eigen jeugd deed denken – een typische kwaal van een man op middelbare leeftijd.

De auteur suggereert ook dat de verhouding tussen Mussolini en Petacci meer was dan een ‘loutere privé-aangelegenheid’. Clara zou als een ‘soort vrouwelijke Raspoetin’ aan de zijde van Mussolini het wel en wee van Italië hebben bepaald.’

Dat is niet waarschijnlijk. Niets wijst erop dat één van Mussolini’s vrouwen ooit een rol van betekenis in de Italiaanse politiek heeft gespeeld. Maar De vrouwen van Mussolini is vooral de geschiedenis van een opmerkelijke liefde, die hoogst ongelukkig afliep.