Om de twee sprekers eiste Guy Verhofstadt het woord

Vermoeidheid slaat toe, irritaties groeien. Een vertrouwd beeld op de vijfde etage van het Justus Lipsius gebouw aan het Schumanplein in Brussel waar de Europese regeringsleiders zijn neergestreken voor hun gecombineerde begrafenis- en geboorteplechtigheid. De Europese Grondwet diende officieel begraven te worden en een nieuw Verdrag dat de een nieuwe bestuurlijke structuur moet geven diende op de wereld te worden gezet.

Een dergelijke operatie kost tijd. Zeven jaar geleden hadden de toen nog maar vijftien regeringsleiders in Nice voor iets soortgelijks een verlenging van 2,5 dag nodig om er uit te komen. Dat het vrijdag in elk geval weer nachtwerk zou worden was dus voor iedereen op voorhand een gegeven.

Wie buigt wanneer, daar gaat het altijd om. Allereerst diende de Poolse regeringstweeling Kaczynski bewerkt te worden. Broer Lech, president en milde variant van de twee, zat in Brussel, de ander, Jaroslaw – de hardliner – zat thuis aan de telefoon in Warschau. Lech zei ja, Jaroslaw via de telefoon nee. Het was het moment voor de Duitse bondskanselier en EU-voorzitter Angela Merkel om in te grijpen. Dan ging het overleg in Europa over een nieuw Verdrag maar door zonder de Polen, dreigde ze. Een dreiging te vergelijken met het „Hände hoch”, uit de Tweede Wereldoorlog aldus het achteraf oordeel van de de Poolse vice-premier Roman Giertych.

In Brussel vergde het dreigement van Merkel opnieuw telefonisch Pools beraad. De Financial Times van vanmorgen beschrijft op gezag van een anonieme diplomaat de mise en scène. Lech Kaczynski zat op de werkkamer van de Franse delegatie in de vergaderkolos in Brussel toen hij zijn broer met het compromisvoorstel belde. Om hem heen, behalve de Franse president Nicolas Sarkozy, waren de Britse premier Blair en de man die bij dit soort gelegenheden nooit verstek laat gaan: de Luxemburgse premier Jean-Claude Junker. Het werd alsnog ja.

Polen was om. Het was inmiddels twee uur geweest, maar toen kwam de Belgische premier Guy Verhofstadt in het geweer tegen het volgens hem uitkleden van de Europese gedachte. Een zestienpuntenlijst met wijzigingsvoorstellen presenteerde hij. Een lijst die vergezeld ging met bittere verwijten aan het adres van de Europese spelbedervers Groot-Brittannië en vooral Nederland. „Om de twee sprekers eiste Guy weer het woord”, zegt een betrokkene. Maar het was voorbij. Men wilde naar bed. „Dit was niet meer het moment om een conflict in de Benelux te beslechten”, zei Sarkozy, aldus de Vlaamse krant de Standaard vanmorgen. Verhofstadt boog. De top in ‘zijn’ Brussel kon voor beëindigd worden verklaard.