Welkome aderlating voor overvolle musea

Het Instituut Collectie Nederland houdt grote schoonmaak in zijn depots. Via internet worden kunstwerken geveild die niemand meer wil. „Het zou makkelijker zijn alles in een depot te doen en de sleutel weg te gooien.”

Presentatie van kunstwerken uit rijksbezit die het Instituut Collectie Nederland gaat veilen via eBay. Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer ICN Collectie boven vlnr G.W van Fastenhout Boom en Schilderij no.6 J.Homan Reisverhaal W.Ricken Fotohoekje midden D.Tuynman Schilderij 2 R.Heft Geen titel J.B.van Arkel Zonder titel M.Wilgenkamp no.3 geen titel onder D.Tuynman Zonder titel 2 en E.Dukkers Edith Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 070621
Presentatie van kunstwerken uit rijksbezit die het Instituut Collectie Nederland gaat veilen via eBay. Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer ICN Collectie boven vlnr G.W van Fastenhout Boom en Schilderij no.6 J.Homan Reisverhaal W.Ricken Fotohoekje midden D.Tuynman Schilderij 2 R.Heft Geen titel J.B.van Arkel Zonder titel M.Wilgenkamp no.3 geen titel onder D.Tuynman Zonder titel 2 en E.Dukkers Edith Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 070621 Boyer, Maurice

Aan deze muur hangen alleen maar verliezers. Een vergeeld doek met zwarte vierkanten en morsige verfvlekken, of is het vocht? Een knullig stilleven van schedel, lantaarn en handschoenen. Schilderijen in bezit van de staat die geen enkel museum in Nederland wil hebben en waarvoor sinds kort ook geen ruimte meer is in de depots van het Instituut Collectie Nederland (ICN), dat de kunstcollectie van de staat beheert. Er is geen moeite genomen om de schilderijen op een aantrekkelijke manier op te hangen. Twee kleintjes pasten net tussen twee grote. Eén langwerpige onder twee brede.

De schilderijen, gistermiddag in Amsterdam gepresenteerd, worden samen met 1.300 andere overtollige kunstvoorwerpen geveild. Een welkome aderlating voor de overvolle depots, zo maakte het ICN en de aanwezige musea duidelijk.

Veilinghuis Vendue in Den Haag heeft een selectie uit de voorwerpen mogen maken voor een traditionele veiling op 23 oktober. De rest wordt op 4 juli door het internetveilinghuis eBay verkocht op de speciaal daarvoor gemaakte website www.haaleenstukjemuseuminhuis.nl.

De in totaal 1400 voorwerpen zijn afkomstig uit de collecties van het ICN, het Utrechtse Centraal museum, Industrion in Kerkrade, Museum voor Communicatie in Den Haag, Museum Gouda en Stedelijk Museum de Lakenhal in Leiden. Deze musea werden door het ICN uitgekozen omdat ze al bezig waren zich van hun ‘overbodige’ kunst te ontdoen, wat in het uiterst voorzichtige jargon heet „een onthechtingstraject doorlopen”. Die gereserveerdheid is ook wel begrijpelijk. Het gaat immers om voorwerpen die verworven en beheerd zijn met publieke middelen en tot het publieke domein behoren.

De te veilen voorwerpen zijn even divers als de deelnemende musea: mode, textiel, sieraden, kostuums, meubelen, tapijten, tekeningen, schilderijen, sculpturen. Het ICN draagt met 802 voorwerpen het meeste bij aan de veiling. De selectie bestaat uit meubelen en kunst die is gemaakt voor de Beeldende Kunst Regeling die in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd afgeschaft. Als contraprestatie voor een vast inkomen moesten kunstenaars werk inleveren bij de overheid.

Ook een nieuw televisieprogramma haakt in op de veiling. In Sterren op het doek, vanaf 4 juli uitgezonden door Omroep MAX, worden van bekende Nederlandsers portretten gemaakt waarvan ze één schilderij mogen houden. De overige zullen op eBay geveild worden. De opbrengst gaat naar een nader te bepalen goed doel.

De Leidraad Afstoten van Museale Objecten (LAMO) die het ICN in oktober 2006 voor dit project opstelde, schrijft voor dat gelden uit de verkoop van afgestoten kunstvoorwerpen alleen ten goede mogen komen aan de collectie. Maar omdat het instituut geen aankopen doet, schenkt het zijn deel van de opbrengst aan de vijf andere musea.

Het ICN heeft een budget van anderhalf miljoen euro uitgetrokken voor het project. Veel geld, weinig baten. Projectleider Frank Bergevoet: „Het zou inderdaad makkelijker zijn om alles in een depot te doen, de deur op slot te doen en de sleutel weg te gooien.” Maar het instituut moet volgens Bergevoet een voortrekkersrol te vervullen in de gevoelige materie die het afstoten van kunst is. Er moet ‘transparant’ mee moet worden omgesprongen, zegt de projectleider.

Door de veiling op eBay te houden hoopt het ICN aan die eis van transparantie te voldoen. Ook is de zogenaamde ‘herplaatsingsdatabase’ voor iedereen op internet toegankelijk. Hier worden voorwerpen aangeboden aan musea, want de LAMO stelt dat een museumstuk pas aan particulieren kan worden verkocht nadat het aan musea is aangeboden.

Zie voor de veilingkunst www.haaleenstukjemuseuminhuis.nl