‘Oudere notarissen zijn helemaal niet suf’

Het kabinet wil dat mensen langer doorwerken, maar belemmert dat soms zelf. Notaris Jan Kooijman moet op zijn 65ste verplicht stoppen met werken maar voert daar actie tegen. Voor hemzelf te laat.

Notaris Jan Kooijman uit Rotterdam bereikt op 31 oktober de pensioengerechtigde leeftijd. Een moment waar veel mensen reikhalzend naar uitzien, maar hij niet. Als het kon, zou hij het liever uitstellen.

„Sommige notarissen praten over de passeerlast van aktes. Ik noem dat passeerlust. Helaas moet ik er binnenkort mee stoppen. Vanaf mijn 65ste mag ik geen notaris meer zijn”, zegt hij. „Ik moet dan defungeren, zoals dat heet.”

Kooijman, die al bijna veertig jaar in het vak zit, begon vier jaar geleden een actie tegen de verplichte ontslagleeftijd. Aanvankelijk zonder resultaat. Tot hij in contact kwam met het Tweede Kamerlid Nicolien van Vroonhoven-Kok (CDA). Zij kaartte het aan in het parlement en bij de minister van Justitie.

„Het kabinet wil dat mensen langer doorwerken dan hun 65ste”, zegt Van Vroonhoven. „Voor burgemeesters, commissarissen van de koningin, rechters en andere hoge functionarissen gold vroeger dezelfde leeftijdsgrens. Die is kort geleden verhoogd naar 70 jaar, bij Koninklijk Besluit. Maar voor notarissen geldt de leeftijdsgrens nog steeds.”

Dat komt, legt zij uit, door hun bijzondere positie. „Notarissen zijn geen gewone ambtenaren. Zij zijn ook nog ondernemer. Veranderingen in hun positie kunnen niet in een Koninklijk Besluit worden geregeld, maar daar moet de notariswet voor worden aangepast.”

Van Vroonhoven diende samen met PvdA, VVD en SGP een motie in waarin het kabinet wordt gevraagd „concrete voorstellen” te doen om de leeftijdsgrens te schrappen of te verhogen. De motie werd op 5 juni aangenomen in de Kamer.

De SP stemde als enige tegen. Jan de Wit, Kamerlid namens die partij, waarschuwde voor „het risico dat er een groep wat oudere notarissen ontstaat die de snelle hedendaagse praktijk niet meer kan bijbenen”.

„Alsof oudere notarissen per definitie suf zijn”, zegt Kooijman. „Een karikatuur”, vindt ook Van Vroonhoven. Kooijman: „Het heeft niks met leeftijd te maken of je je werk nog goed doet. Kijk om je heen, er zijn genoeg voorbeelden van mensen die op oudere leeftijd meedraaien. Hannie van Leeuwen was tot haar 81ste Eerste Kamerlid en zit nu in het partijbestuur van het CDA.” Voor ministers en Kamerleden geldt geen leeftijdsgrens.

Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) heeft gezegd dat hij de motie zal uitvoeren. Maar eerst wil hij uitzoeken of er wel een tekort aan notarissen dreigt, zoals Van Vroonhoven in haar motie stelt. Het langer doorwerken van oudere notarissen mag de instroom van jonge notarissen niet belemmeren, benadrukt hij.

Recente studies bevestigen dat er een tekort dreigt aan notarissen. De verwachting is dat binnen vijftien jaar bijna de helft van de naar schatting 1.400 notarissen met pensioen gaat. Jaarlijks studeren er nog geen 150 studenten notarieel recht af. Het aantal kandidaat-notarissen is gedaald tot een kleine 2.000. Ervaren kandidaten, soms met tien tot vijftien jaar ervaring,verdwijnen naar andere zakelijke dienstverleners, zoals belastingadvieskantoren en banken, of naar de overheid.

Dat onderzoek hoeft dus niet meer gedaan te worden, zegt Kooijman. Zijn eigen kantoor zocht ook tevergeefs naar een opvolger voor hem. Inschakeling van headhunters en het plaatsen van advertenties hielpen niet.

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft zich tot nu toe niet erg druk gemaakt over de ontslagleeftijd. Dat komt door een ledenenquête enkele jaren geleden, waaruit bleek dat „slechts een magere 5 procent” na zijn 65ste wilde doorwerken. „Dat zijn nog altijd 165 notarissen en kandidaat-notarissen”, zegt Kooijman.

Notarissen die op hun 65ste tegen hun zin met pensioen worden gestuurd, dat noemt Ed Nijpels, voorzitter van de Regiegroep Grijs Werkt „een dramatische gebeurtenis”. Zijn regiegroep is in 2004 ingesteld door het ministerie van Sociale Zaken om ervoor te zorgen dat ouderen langer gaan doorwerken. Nijpels schreef in februari een brandbrief aan Hirsch Ballin, waarin hij pleitte voor een „spoedige inhaalactie” voor de notarissen.

Kooijman is inmiddels in gesprek met het ministerie van Justitie. Hij heeft uit dat contact wel begrepen dat er bereidwilligheid is, maar dat hij er niet op moet rekenen dat de wetswijziging nog af komt vóór zijn verjaardag. Afronding van het hele wetstraject zal zeker tot medio 2009 duren. Ook al heeft Kooijman zelf een wetsontwerp gemaakt en opgestuurd.

Om de tijd te overbruggen, blijft hij na zijn verjaardag aan zijn kantoor verbonden als adviseur. Dat is wettelijk niet verboden. „Wanneer de wetswijziging erdoor is, solliciteer ik gewoon weer naar mijn oude baan. Een beetje omslachtig, maar ik houd nu eenmaal van mijn vak.”