Van Willem Barentszstraat naar Parkweelde

De Amersfoortse wijk Kruiskamp moet volgens de kabinetsplannen een prachtwijk worden. Hoe ver weg is die nog? Kruiskampers over hun probleemwijk, over minister Vogelaar en over elkaar.

Het valt meteen op: deze wijk is niet af. De woningen boven winkelcentrum Neptunusplein zien er verwaarloosd uit. Aan de achterkant zijn ramen dichtgetimmerd. Volgens een toezichthouder wordt daar gebruikt en gedeald. Maar naast het plein staat een hijskraan. Daar stonden de beruchte flats van de Willem Barentszstraat. Nu worden er huur- en koopwoningen gebouwd onder de naam Parkweelde.

Als het aan het kabinet ligt, wordt Kruiskamp een prachtwijk. Waar je prettig woont en werkt, waar je niet meer weg wilt. Hoeveel geld Amersfoort daarvoor krijgt, is nog niet bekend. Wat er gaat veranderen, ook niet. Dat beslist minister Vogelaar (Wonen, wijken en integratie, PvdA) in het najaar. Wel heeft zij de wijk bezocht.

Tabakshandelaar Gert Weterings heeft altijd boven de zaak gewoond. Nu woont hij erachter. Hij wil hier nooit weg. Toch de saamhorigheid, hè. De Kruiskamp heeft een bepaalde naam, altijd gehad. Een volksbuurt, een arbeiderswijk. Vroeger dronken bewoners op de stoep een potje bier met elkaar.

Hij heeft met de minister een rondje Neptunusplein gedaan. Hij liet haar het verschil zien tussen goede en minder nette allochtone ondernemers. En omdat ze er toch was, heeft hij haar ook verteld met hoeveel regeltjes je als ondernemer te maken krijgt.

Achterin de zaak staan een paar stoelen. Vaste klanten blijven daar graag even praten. Er zit nu één man, hij heeft een slof shag voor zijn vrouw. Dan kan ze weer even vooruit. Dat dit een achterstandsbuurt is, komt door de overheid. Die heeft hier de laatste veertig jaar alleen maar steuntrekkers en allochtonen gedumpt. Wat uit de goedkope woningen ging, daar kwamen Turken en Marokkanen voor in de plaats. Van de oude generatie had je geen last. De jongeren denken dat ze de baas zijn. Als je wat zegt, ben je meteen een kankerjood. Je staat tegen twee man wat te vertellen en binnen een minuut staan er twintig om je heen.

Maar het gaat de goede kant op. De wijkagenten zijn terug, op moutainbikes. Er is een ‘buurtbudget’ voor goede ideeën van bewoners. En er is nieuwbouw, dat brengt toch een ander budget mee.

Peter Dijkhuizen vindt ook dat het al beter gaat. Kijk naar die portiekflats. Ze hebben nieuwe kozijnen, een nieuw dak, nieuw groen, ze zijn opnieuw gevoegd en geverfd. Als secretaris van een bewonerscommissie was hij bij het ‘wijkgesprek’ met de minister. Toen hij vond dat het te veel over integratieproblemen ging, stond hij op. Zei dat hij als ‘schoolouder’ leesles gaf op een zwarte basisschool. Samen met Turkse moeders, als enige man. Dat het dus best kon, als je het maar op een goede manier probeerde. Vogelaar zei: Leuk, dat is een ander verhaal.

In kapsalon Paris is het rustig. Kapper Saiwan Majid eet een appel en bladert in een tijdschrift. Minister Vogelaar kent hij niet. Hij herinnert zich wel dat premier Balkenende hier vorig jaar is geweest.

Majid woont en werkt sinds twee jaar in Kruiskamp. In het begin maakten hangjongeren de buurt onveilig. Tassenroof, fietsendiefstal. Bij zijn flat stond vaak een groep. Nu komt daar steeds politie kijken. Er hangt een bordje Attentie Camerabewaking. Dat heeft geholpen.

Niet dat al die jongeren slecht zijn. Er kwam er een keer een in de zaak. Vanuit zijn flat zag hij hem altijd staan roken. Majid berekende hem per ongeluk tien in plaats van dertien euro voor het knippen. Kwam hij drie dagen later die drie euro brengen. Bleek dat hij op het hbo zat.

De hangjongeren zijn ook de schuld van de media. Turken en Marokkanen hebben het altijd gedaan. De jongeren zeggen: We kunnen wel een opleiding doen, maar we krijgen toch geen baan. Majid, van Koerdische afkomst, weet dat dat niet klopt. Hij werkte eerder als enige niet-Nederlander in een andere kapsalon. Geen probleem. Zijn broer heeft een hbo-opleiding gedaan en werkt nu bij de Rabobank. Geen probleem. Het komt door de media dat jongeren zo denken.

Op het bankje voor Activiteitencentrum De Drietand zit Gijs Duits, een man met een Archie Bunker-achtig uiterlijk. Hij is voorzitter van de biljartclub. Dit is zijn tweede huis. In zijn echte huis, vlakbij, is al twee keer ingebroken. Een keer is er een ruit ingegooid. Zie je die flats? Dat is een getto. Pas is er iemand de keel doorgesneden. Hij maakt het handgebaar langs zijn keel.

Twee bekenden schuiven aan. Zij zeggen het ook: Het wordt hier steeds erger. Politie zie je nooit. Ja, om parkeerbonnen uit te schrijven. Kijk dan. Een witte Mercedes rijdt voorbij, een vrouw met hoofddoek achter het stuur. Allemaal rijden ze. In dure auto’s. God mag weten hoe ze het betalen. Buitenlanders eruit, dat is de enige oplossing voor de Kruiskamp. Zet maar op het vliegtuig. En dan boven de Noordzee de klep open.

Fatima Afallah runt een ‘Buitenkast’, een speelgoeduitleen in een soort garagebox. Soms komen er op een middag wel tachtig kinderen. Voor de deur zitten moeders aan tafels te praten.

Op haar vijfde ging ze weg uit Marokko. Ze groeide op in de Kruiskamp, aan de Willem Barentszstraat. Het is goed dat die flat is gesloopt. Vreselijk gehorig. Muizen en ratten. Steeds zat er weer een junk in de gang. Maar in een andere wijk kon ze niet aarden.

Ze had graag een nieuwbouwhuis gekocht in Parkweelde. Dan zouden haar drie kinderen opgroeien op dezelfde plaats als zij. Dat vond ze een leuk idee. Maar de bank gaf geen hypotheek. Haar man was net zijn eigen theehuis begonnen. De bank vond dat dat eerst drie jaar moest bestaan. Ze wonen nog steeds driehoog in een huurflat.

Ze is bang dat de bestuurders hun handen weer aftrekken van de Kruiskamp. Een wethouder zei dat een andere wijk, Liendert, eigenlijk op de lijst van veertig had moeten staan. Daar is ze van geschrokken. De wijk is nog niet af. Er moeten grotere huizen komen zodat de kinderen niet altijd op straat hoeven spelen. Er moet wat gedaan worden aan de Antillianen en Marokkaanse jongeren op het Neptunusplein. Gisternacht bracht haar man haar moeder naar huis. Was er iemand midden op de weg gaan liggen. Stomdronken. Zulke dingen gebeuren hier. In de Kruiskamp.

Meer informatie over Kruiskamp en de andere 39 probleemwijken op www.wweni.nlReacties: kruiskamp@nrc.nl.