Rekenmodellen zijn kort door de bocht

Steeds vaker worden interactieve modellen gebruikt om consumenten over de mogelijkheden van complexe financiële kwesties te informeren. In de hoop producten te verkopen gaan sommige aanbieders daarbij erg kort door de bocht.

Perspectief. Snel berekenen met welke inleg een spaardoel gehaald kan worden? Of wat kan worden bespaard aan rente? Het kan op internet met rekenmodellen. Die schetsen echter niet altijd een compleet beeld. Wie twintig jaar lang 250 euro per maand spaart tegen 3 procent rente, heeft volgens een calculator meer dan 445.000 euro gespaard. Wat de calculator niet laat zien is hoeveel jaarlijks door de vermogensrendementsheffing en de inflatie wordt opgegeten. De uitkomst is daardoor lager. Voor een goed begrip is het belangrijk de uitkomst van de calculator in perspectief te zien.

Offerte. Neem de berekeningen rond de hypotheek. Wie een huis wil kopen, moet weten welk budget hij heeft. De vele calculators om de maximale hypotheek te berekenen zijn dan ook populair. Maar de aantrekkelijk ogende uitkomsten van sommige online berekeningen kunnen in de praktijk anders uitpakken. Bijvoorbeeld omdat in het rekenmodel met een lage rente is gerekend die hoort bij een korte rentevaste periode. Valt de keuze op een langere rentevaste periode van bijvoorbeeld vijf jaar, dan zijn de lage maandlasten bij lange na niet bereikbaar. Ook kunnen de nettolasten van de lening aantrekkelijk worden voorgesteld doordat het rekenmodel uitgaat van het hoogste belastingtarief. In veel berekeningen is bovendien geen ruimte voor het invullen van alimentatieverplichtingen of persoonlijke leningen. En die tellen wel degelijk mee als de offerte wordt opgesteld.

Hypotheekverstrekkers houden in een offerte ook rekening met de Gedragscode Hypothecaire Financieringen die begin dit jaar werd opgesteld. Onderling hebben de financiers afgesproken dat ze een klant niet meer dan 4,5 keer het bedrag van hun bruto inkomen mogen lenen. Niet zelden blijkt tijdens het gesprek met de adviseur dat het online berekende bedrag daardoor toch niet tot de mogelijkheden hoort.

Angst. Met de rekenmodellen mogen sommige partijen ook graag inspelen op de angst bij de consument, zoals de angst voor een pensioengat. Veel van de pensioentests gaan uitsluitend uit van de zaken die het pensioen negatief kunnen beïnvloeden, zoals verandering van werkgever of een bonus die niet meetelt in het pensioengevend salaris. Maar bij een serieuze afweging hoort ook de inventarisatie van de al aanwezige middelen voor het pensioen. Zo kan een hypotheekvrij huis straks voor een aantrekkelijke pensioenaanvulling zorgen, maar ook een verwachte erfenis in de toekomst.

Kortom, een rekenmodel kan een aardig inzicht geven in de mogelijkheden, maar voor het nemen van een gefundeerde financiële beslissing is meer informatie nodig.

Cleo Scheerboom

Rekenmodellen staan op onder andere www.nibud.nl en www.kiplinger.com