Red het Spinozahuis

Het Spinozahuis in Rijnsburg rot al circa vier jaar weg. Niemand wil over de brug komen om het huisje te redden en te restaureren, legt de vereniging Spinozahuis uit.

Spinozahuis Rijnsburg. Foto J. Krielen Jorgen Krielen/Rijnsburg, 13-06-2007/ Spinozahuis.
Spinozahuis Rijnsburg. Foto J. Krielen Jorgen Krielen/Rijnsburg, 13-06-2007/ Spinozahuis. Krielen, Jorgen

Het Spinozahuis in Rijnsburg, vlakbij Leiden, is wegens vergaand verval al vier jaar gesloten. Het zeventiende-eeuwse huisje waar Nederlandse bekendste filosoof Baruch de Spinoza (1632-1677) lenzen sleep en werkte aan zijn beroemde boek Ethica, staat weg te rotten. De kozijnen zijn kapot. Het dak laat vocht door. Stenen zijn verkankerd. Ramen zijn kapot. „We moeten restaureren, maar we hebben geen geld genoeg”, vertelt Theo van der Werf, secretaris van de Vereniging Het Spinozahuis, een particuliere vereniging die het pandje ooit kocht en sindsdien beheert. Het pand is Rijksmonument. „Maar dat betekent niet dat we subsidie krijgen”, aldus Van der Werf. Ze hebben het geprobeerd bij de provincie: geen geld. Bij de gemeente Katwijk: geen geld. Én bij bedrijven in de omgeving: geen geld.

Niemand is bereid de ruim honderdduizend euro op tafel te leggen die de vereniging nodig heeft het Spinozahuis te restaureren. Een comité van aanbeveling met bekende namen, van J. Cohen tot J. Wolkers, hielp ook niet. En dat terwijl het een van de weinige historische plaatsen is waar iets direct aan Spinoza herinnert. Hij leefde er, nadat hij uit zijn geboorteplaats Amsterdam verjaagd was, als kostganger bij een chirurgijn, van 1661 tot 1663. Hij werkte er, en ontving geleerden, om te praten over zijn omstreden opvatting dat God niet bestond, evenmin als wonderen, en dat het doel van de staat de vrijheid is. Hij schreef er en sleep er lenzen. In de museumkamer staat een slijpbank voor lenzen. Ook de gereconstrueerde bibliotheek van Spinoza is er te vinden, in zijn werkkamer.

In de negentiende eeuw werd het huis door Spinoza-liefhebbers gekocht. Sindsdien functioneert het als museumpje. Einstein kwam er nog kijken, in 1920. Tijdens de Tweede Wereldoorlog sloten de Duitsers het museum, en van 1943 tot 1945 dook een joodse vrouw met kinderen er onder. Nu zijn de twee museumkamers redelijk intact, maar de rest van het huis is vochtig en beschimmeld. Het is 20 jaar geleden voor het laatst gerestaureerd. „We zijn al jaren niet meer open, terwijl er veel bezoekers kwamen. We willen het restaureren en verder in oude staat terugbrengen”, vertelt Van der Werf. Alleen op afspraak kun je er nog even in. „Hirsi Ali is op de dag voordat ze naar Amerika vertrok nog geweest, om met een paar vriendinnen afscheid van Nederland te nemen.”

De staat van het Spinozahuis is erbarmelijk. En nu er in Spinoza’s geboortestad Amsterdam met succes geld wordt ingezameld om een monument voor Spinoza op te richten, wil Van der Werf graag ook het armlastige monument onder de aandacht brengen, in de hoop dat mensen wijs genoeg zijn om steun te verlenen. Want staat er niet op de gevel van het Spinozahuis in Rijnsburg: ‘Ach! Waren alle Menschen wijs, en wilden daarbij wel! De Aard waar haar een Paradijs, Nu isse meest een Hel.’

Voor contact en informatie: vspinoza@xs4all.nl