Kleine waakhond met grote tanden

Hans Hoogervorst lijkt de ideale nieuwe voorzitter van toezichthouder AFM.

„Als hij zijn driftaanvallen maar in toom weet te houden.”

De ‘kleine Napoleon’ blinkt niet overal in uit. Foto Roel Rozenburg De ‘kleine Napoleon’ blinkt niet overal in uit: onder hem als campagneleider verloor de VVD bij de laatste Kamerverkiezingen zes zetels. Foto Roel Rozenburg Hans Hoogervorst Foto Roel Rozenburg
De ‘kleine Napoleon’ blinkt niet overal in uit. Foto Roel Rozenburg De ‘kleine Napoleon’ blinkt niet overal in uit: onder hem als campagneleider verloor de VVD bij de laatste Kamerverkiezingen zes zetels. Foto Roel Rozenburg Hans Hoogervorst Foto Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Met de benoeming van Hans Hoogervorst tot voorzitter van de financiële toezichthouder AFM is de cirkel rond. De liberale politicus was als minister van Financiën in 2002 de motor achter regels voor een transparantere financiële sector. Nu gaat hij toezien op de naleving ervan. Hoogervorst gaf de Autoriteit Financiële Markten (AFM) meer macht, nu krijgt hij het voorzitterschap ervoor terug.

En voor bankiers en beurshandelaren die het nog niet wisten: de nieuwe voorzitter van de AFM houdt niet van polderen. Sterker, wie de nu 51-jarige VVD-politicus-in-ruste wil beledigen, moet hem daarvan betichten. Hoogervorst is een man van de markt. Hij gelooft naar eigen zeggen in „de heilzame werking van de onzichtbare hand van de markteconomie”. Woorden die passen bij een man die als minister concurrentie in de zorg heeft geïntroduceerd – een wapenfeit dat bij velen respect afdwingt.

De vraag is hoe Hoogervorst zich zal houden nu hij met de andere kant van de markt te maken krijgt. Want als toezichthouder zal Hoogervorst zich moeten bekommeren om de rechten van onwetende consumenten die ingewikkelde financiële producten hebben gekocht. En met de integriteit, of het gebrek daaraan, van financiële instellingen die deze producten aan de man brengen.

Oud PvdA-politicus, nu hoogleraar Rick van der Ploeg – hij omschreef Hoogervorst ooit als een „pathetisch rechts opneukertje” – denkt dat de rol van toezichthouder hem wel is toevertrouwd. „Een waakhond moet tanden hebben. Nou, Hansje heeft ze. Zo klein als hij is, zo groot zijn zijn tanden”, zegt Van der Ploeg, die net als Hoogervorst staatssecretaris was in het kabinet-Kok II. „Het is niet iemand die iedereen te vriend wil houden. Het is een harde man in publieke functies. Bij zoete praatjes van mensen wordt hijargwanend en nijgt hij naar drift. Dat kan nuttig zijn als toezichthouder.”

Maar, voegt Van der Ploeg eraan toe, ter geruststelling van bankiers en beurshandelaren die met Hoogervorst te maken zullen krijgen: „Het is een plezierig iemand om mee van mening te verschillen. Hij is straight en fair.”

Met het toezicht houden zit het dus wel goed, maar heeft de historicus Hoogervorst wel genoeg financiële deskundigheid? Rick van der Ploeg heeft zijn twijfels. „Hij is als je heel eerlijk bent natuurlijk geen echte financieel expert. Hans zal zich een beetje moeten bijscholen.” ”

PvdA-staatssecretaris van Economische Zaken Frank Heemskerk, die jarenlang bij ABN Amro werkte en de oud-minister van Volksgezondheid meemaakte als Kamerlid, denkt dat Hoogervorst goede papieren heeft. „Hans heeft in een ver verleden bij een bank gewerkt. Hij is financieel en bestuurlijk goed onderbouwd.”

Groot voordeel voor Hoogervorst is volgens Heemskerk dat hij voldoende afstand heeft tot de financiële wereld. „Hans komt niet uit een sjiek bankiersgeslacht, maar uit Schalkwijk [een oudere buurt in Haarlem waar veel allochtonen wonen, red.]. Hij is niet grootgebracht met een gouden paplepel, maar heeft wel een groot netwerk in Den Haag.”

Hoogervorst treft bij de AFM een snel gegroeide organisatie aan, die volgens veel betrokkenen toe is aan rust. Onder de huidige voorzitter, Arthur Docters van Leeuwen, is de AFM sterk gegroeid en moest de toezichthouder op tal van nieuwe terreinen een positie veroveren.

De tijd van opbouwen is voorbij, vindt Piet Moerland, lid van de raad van bestuur van de Rabobank. „Er is behoefte aan consolidatie. Aan een dialoog tussen de toezichthouder en de sector.” Dat vindt ook Boele Staal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken: „De AFM is medeverantwoordelijk voor het imago van de financiële sector. Als er dingen niet goed gaan, dan moet er worden opgetreden. Maar we moeten voorzichtig zijn met het uitvergroten van incidenten.”

Dat Hoogervorst niet op alle vlakken uitblinkt, bleek deze week uit het rapport van de commissie-Dekker over de mislukte VVD-verkiezingscampagne. Hoogervorst was campagneleider van de VVD en moest toezien hoe zijn partij zes zetels verloor. Dekker schrijft in het rapport dat Hoogervorst zich samen met partijleider Rutte en het hoofdbestuur heeft laten „gijzelen” door Verdonk om kiezers te winnen.

Kay van de Linde was Verdonks persoonlijke campagnestrateeg. Hij zegt over Hoogervorst dat hij beter geen campagneleider had kunnen worden. „Dat is een vak apart.” Van de Linde, tevens communicatieadviseur in de financiële wereld, denkt dat er behoefte is aan stabiliteit en duidelijkheid in de financiële sector. „Hoogervorst zal misschien opkijken dat ik nu zo aardig over hem spreek, maar ik verwacht dat hij minder als een agent te werk zal gaan dan zijn voorganger”, aldus Van de Linde. „Onder Docters van Leeuwen was het toezicht gericht op straffen. Gezien zijn achtergrond bij het Openbaar Ministerie benaderde hij het werk van de AFM als een agent.”

Voordat Hoogervorst dit najaar Arthur Docters van Leeuwen opvolgt, moet hij nog een andere klus klaren. De Hongaarse regering heeft de Nederlandse ‘Napoleon’ voor 30.000 euro ingehuurd om advies te geven over ingrijpende hervormingen in de Hongaarse gezondheidszorg. Daarna heeft Hoogervorst de handen vrij om zich op zijn nieuwe baan voor te bereiden.