Epo is ook een berucht geneesmiddel

Epo haalt de kranten doorgaans alleen bij dopingschandalen. Maar epo is ook een geneesmiddel, waaraan sinds de introductie eind jaren tachtig wonderbaarlijke eigenschappen zijn toegeschreven. Veel mensen met nierziekten knappen er prima van op, maar voor een andere groep – kankerpatiënten – is epo nu een duivels dilemma.

Kankerpatiënten die epo krijgen tijdens chemotherapie hebben minder bloedtransfusies nodig, zijn minder moe, hebben een betere kwaliteit van leven en geen bloedarmoede. Maar, zo blijkt nu uit onderzoek, ze lopen de kans sneller aan hun kanker te overlijden. Ook kunnen problemen met de bloedstolling ontstaan.

In de VS liet de Food and Drug Administration (FDA) in maart een waarschuwing op de verpakking van epo-spuiten zetten: patiënten moeten niet meer epo nemen dan nodig is om bloedtransfusies te vermijden. Ze hebben dan nog steeds bloedarmoede. De FDA pleitte voor meer onderzoek, maar patiënten wilden niet meer meedoen.

Het Nederlandse Farmacotherapeutische Kompas schrijft over het besluit om epo te nemen tijdens chemotherapie: ‘De huidige wetenschappelijke discussie over mogelijke effecten op de overleving dient hierbij in aanmerking te worden genomen’. ‘Mogelijke effecten’ zijn hier uitsluitend levens verkortende effecten, maar dat staat er niet bij.

Epo is een groeifactor die de groei van rode bloedcellen stimuleert. Mensen maken zelf epo. Het signaal om dat te doen komt van de nieren, die de bloedstelling monitoren. Bij niet goed werkende nieren is epo een uitkomst.

Chemotherapie doodt bloedcellen, ook de rode. En dan helpt epo ook om de moeilijke perioden van bloedarmoede en bloedtransfusie door te komen. Maar door epo stijgt wel de kans om aan de kanker te overlijden. Een verklaring is er nog niet voor. Kankerpatiënten die weten dat ze niet meer genezen, maar chemotherapie nemen om hun leven te verlengen, kunnen misschien nog afwegen of ze een levensverbeteraar nemen die het leven wellicht verkort. Maar wat moeten mensen die een zware chemotherapie nemen om te genezen?

Wim Köhler