Niet meer ziek zijn in je eigen tijd

Ziek ben je maar in je eigen tijd. Nergens in de VS is het verplicht om werknemers met ziekteverlof door te betalen. Behalve nu in San Francisco. De werkgevers vrezen voor hun concurrentiepositie.

Verkoopster aan het werk in een dierenwinkel in San Francisco, waar werkgevers sinds vorige week verplicht loon moeten doorbetalen bij ziekte – een unicum in de VS. Foto AP Wag Hotel saleswoman Abby Braumer organizes pet couches at the new "Wag Hotel" in San Francisco, Wednesday, May 9, 2007. The soon to be opened 35,000 square feet hi-tech hotel for dogs and cats includes more than 200 rooms, a grooming center and a large pet store. (AP Photo/Paul Sakuma) hondenmand dierenhotel
Verkoopster aan het werk in een dierenwinkel in San Francisco, waar werkgevers sinds vorige week verplicht loon moeten doorbetalen bij ziekte – een unicum in de VS. Foto AP Wag Hotel saleswoman Abby Braumer organizes pet couches at the new "Wag Hotel" in San Francisco, Wednesday, May 9, 2007. The soon to be opened 35,000 square feet hi-tech hotel for dogs and cats includes more than 200 rooms, a grooming center and a large pet store. (AP Photo/Paul Sakuma) hondenmand dierenhotel Associated Press

Restaurant-eigenaar Christiane Schmidt komt vlak voor openingstijd met een wilde blik in de ogen en gele plastic handschoenen waar het afwaswater vanaf druipt de keuken uitrennen. De vaatwasmachine heeft kuren, vandaar.

Schmidt hoopt met haar populaire moderne variaties op oude gerechten – Thüringer braadworst met zuurkool en aardappelpuree voor omgerekend 10,50 euro – iets van het Oost-Duitsland van haar jeugd te behouden in Californië.

Haar bedrijfsvoering is typisch voor het hedendaagse Amerikaanse midden- en kleinbedrijf. Schmidts restaurant Walzwerk draait op flinterdunne marges: ze maakt zelf schoon, heeft geen budget om de boekhouding uit te besteden en geen van haar twaalf werknemers kreeg bij ziekte doorbetaald. Tot vorige week dan.

Want op 5 juni werd San Francisco de eerste stad in Amerika die ondernemingen verplicht werknemers betaald ziekteverlof te bieden. Voor Nederlandse werknemers de gewoonste zaak van de wereld, voor Amerikaans personeel is de ‘sick leave law’ een doorbraak. Niet langer ben je ziek in je eigen tijd.

Naast Schmidts twaalf obers en koks worden 116.000 werknemers niet langer voor een elementaire keuze gesteld: ziek doorwerken of toch naar het ziekenhuis met het risico dat rekeningen onbetaald blijven. Reële afwegingen in de VS, waar ondanks een laag werkloosheidspercentage 47 miljoen mensen geen ziektekostenverzekering hebben en waar een op de acht inwoners onder de armoedegrens leeft. En waar werkgevers in tientallen staten, zoals Californië, geen reden hoeven te geven voor ontslag op staande voet.

De invoering van de nieuwe regel wordt in het hele land nauwlettend in de gaten gehouden. Wetgevers in verschillende staten hebben vergelijkbare initiatieven aangekondigd en de invloedrijke senator Ted Kennedy zegt dat „de bevolking van San Francisco voor een waterscheiding voor werkende gezinnen” heeft gezorgd.

De verordening was een feit voordat de meesten er erg in hadden. Met hulp van een paar wethouders wist de organisatie Young Workers United de kwestie eind vorig jaar in een referendum op te nemen: 60 procent van de bevolking stemde voor.

Omdat sommige grotere ondernemingen hun werknemers al betaald verlof bieden, is de impact op kleine ondernemers het grootst. Bedrijfsadvocaat Nancy Bergen is de laatste maanden platgebeld door haar cliënten en somt hun bezwaren op. Eén: de regels leiden tot een „administratieve nachtmerrie”. Twee: ondernemers binnen de stadsgrenzen hebben nu een concurrentienadeel. Drie: ziek personeel zal nu niet meer toch op het werk verschijnen, maar moet vervangen worden. Dat kost geld. Hoeveel durft nog niemand te zeggen.

Wat Bergen denkt wanneer andere landen stellen dat de VS achterlopen met dit soort werknemersbescherming? „Misschien zijn anderen wel een verkeerde weg ingeslagen en is arbeid er daarom zo duur.”

Met name de horeca heeft zich de laatste maanden fel uitgesproken tegen de wet omdat „bij een zieke werknemer op kantoor het werk gewoon blijft liggen, maar het eten ook zonder de ober in het ziekenhuis op tafel moet komen”. Dat zegt althans Kevin Westlye. Hij is directeur van de Golden Gate Restaurant Association, vertegenwoordiger van de circa 4.000 restaurants in de stad.

Westlye heeft gegevens genoeg om te benadrukken hoe belangrijk deze sector voor de economie van de stad is. De horeca is de grootste particuliere werkgever van San Francisco. Toeristen zouden eerst voor het eten naar de stad komen, dan pas voor de brug. En de helft van de inwoners gaat twee of meer keer per week uit eten.

Om indruk te maken dreigt Westlye dat zijn restaurants een dag dichtblijven, bij wijze van protest tegen de reeks ‘werknemersvriendelijke’ maatregelen die de stad doorvoert. Eerder werd het minimumloon in San Francisco al verhoogd tot 9,14 dollar.

Er zijn maar twee andere Amerikaanse steden met een lokaal vastgesteld minimumloon. Het landelijke minimumloon is met 5,15 dollar (3,85 euro) fors lager. Daarnaast moeten middelgrote ondernemingen vanaf juli ruim een dollar per uur bijdragen aan de ziektekostenverzekering van de werknemer.

Principieel vindt restauranthouder Schmidt van Walzwerk het terecht dat de werkgever zorgdraagt voor betaald ziekteverlof, „want zo ging dat ook in Oost-Duitsland”. Vorig jaar behaalde ze 50.000 dollar winst, maar daar moest haar brutoloon nog vanaf. „Ik probeer het eerlijk te spelen, maar ik heb geen vette bankrekening.” Tot nu toe heeft ze het nog niet met haar personeel over het ziekteverlof gehad. Expres niet.