Met vooruitziende blik in de spits

Een computerprogramma dat files voorspelt kan de reistijd op de Nederlandse snelwegen met 15 procent doen afnemen. Dat hoopt ontwerper TNO.

File op de A1. Foto Johannes van Assem foto Johannes van Assem 7-5-2007 file op de a1 richting amersfoort. De hollandse brug over het gooimeer richting Almere is afgesloten voor vrachtverkeer, staat op het matrixbord.
File op de A1. Foto Johannes van Assem foto Johannes van Assem 7-5-2007 file op de a1 richting amersfoort. De hollandse brug over het gooimeer richting Almere is afgesloten voor vrachtverkeer, staat op het matrixbord. Assem, Johannes van

Automobilisten kunnen binnenkort meldingen op de borden boven de weg verwachten over files die kort daarop zullen ontstaan. Alternatieve routes die op tijd op de borden verschijnen, kunnen helpen deze files te voorkomen, zo hopen onderzoekers van TNO Mobiliteit en Logistiek. Zij hebben een landelijk ‘verkeersverwachtingssyteem’ ontworpen dat voorspelt hoe het verkeer zich op de hoofdwegen per kwartier ontwikkelt.

Als tests in samenwerking met Rijkswaterstaat succesvol zijn, dan verschijnen dit najaar waarschijnlijk al de eerste fileprognoses boven de weg.

André Oldenburger, onderzoeker bij TNO, demonstreert het prototype van de verkeersvoorspeller van TNO. Het scherm toont waar het druk is op het hoofdwegennet van Nederland en hoe hard er wordt gereden. De wegen met files zijn rood gekleurd, drukke wegen zijn oranje en groen betekent goed doorrijden. Oldenburger klikt door naar een volgend kwartier. Al naar gelang de prognoses verspringen de wegen van kleur. Het programma kan uren vooruit kijken en neemt in de verwachtingen historische verkeersinformatie en actuele stremmingen mee, maar ook informatie over schoolvakanties, concerten en openingstijden van woonboulevards.

De verkeersvoorspeller zou de reistijd van automobilisten tot wel 15% kunnen verminderen, schat Oldenburger op basis van de benutting van de huidige wegcapaciteit. „Het nut van reguliere filemeldingen is beperkt voor iemand die al vaststaat of nog een uur van de file verwijderd is”, zegt Oldenburger. „Bovendien weten mensen vaak niet welke beslissing ze moeten nemen bij een filemelding.”

Spitsprognoses van ANWB en de Verkeersinformatiedienst kijken wel vooruit, maar houden weer geen rekening met de huidige files. De verkeersvoorspeller die TNO met het Amerikaanse bedrijf Inrix ontwikkelt, gebruikt actuele èn historische informatie.

De actuele informatie komt nu van Rijkswaterstaat. Die meet met koperen lussen in het wegdek hoe hard het verkeer rijdt en hoeveel auto’s er langskomen. In het asfalt van het hoofdwegennet ligt vaak om de paar honderd meter zo’n lus. Het voorspellingssysteem van TNO combineert deze gegevens over verkeersintensiteit met de historische verkeersinformatie, de weersverwachtingen van de buienradar en de informatie over evenementen toe. Het programma legt zelf verbanden tussen de gegevens.

Neem bijvoorbeeld een analyse van het verkeer op de A12 richting Utrecht tijdens de spits. Bij 6000 auto’s per uur – een realistische inschatting – met een gemiddelde snelheid van 80 km/u en harde regenval is er 60% kans op langzaam rijdend verkeer en 30% kans op stilstaand verkeer. Dan komt de extra informatie. Als de weg vol is en de Ikea gaat open, dan is er 60% kans dat het verkeer stagneert. Op grond van werkelijk gemeten snelheden en verkeersdrukte past het programma zijn voorspellingen aan, en leert het ook hoe het de volgende keer beter moet.

De verkeersvoorspeller kan ook ingebouwd worden in on-board navigatiesystemen. De gesprekken hierover zijn in volle gang, zeggen de onderzoekers, maar ze kunnen nog niet vertellen met wie. Navigatiesysteemfabrikant TomTom zegt niets te gaan doen met de nieuwe verkeersvoorspeller. „We concentreren ons op onze eigen techniek”, zegt een woordvoerder. „Maar we zien uit naar de resultaten van TNO.”

Wie nu met TomTom navigeert, kan aanwijzingen krijgen om files te ontwijken. Dit gebeurt volgens het bedrijf op basis van „lokale bronnen die we niet vrij kunnen geven.” TomTom doet momenteel proeven met het traceren van mobiele telefoons via zendmasten om de autobestuurder naar minder drukke routes te leiden.