Europees antwoord op migratie blijft uit

Europa verwacht een toestroom van vluchtelingen.

De EU-landen zijn niet voldoende bereid te komen tot een gezamenlijk beleid aan de buitengrenzen.

Senegalese agenten inspecteren een vermoedelijk voor mensensmokkel bestemde boot. Foto AFP Senagalese police, equipped with four-wheeled motorbikes, inspect 27 May 2007 a suspicious boat during a patrol on a beach near the northern city of Saint-Louis. Since July 2006, the Saint-Louis police force sends men on patrol on the beach as part of the Frontex European surveillance pact pased with Senegal, which allies police, gendarmes, cutoms officers and navy units, to drive would-be clandestine immigrants off the beach. AFP PHOTO GEORGES GOBET TO GO W/ AFP STORY IN FRENCH BY Coumba SYLLA
Senegalese agenten inspecteren een vermoedelijk voor mensensmokkel bestemde boot. Foto AFP Senagalese police, equipped with four-wheeled motorbikes, inspect 27 May 2007 a suspicious boat during a patrol on a beach near the northern city of Saint-Louis. Since July 2006, the Saint-Louis police force sends men on patrol on the beach as part of the Frontex European surveillance pact pased with Senegal, which allies police, gendarmes, cutoms officers and navy units, to drive would-be clandestine immigrants off the beach. AFP PHOTO GEORGES GOBET TO GO W/ AFP STORY IN FRENCH BY Coumba SYLLA AFP

Europa staat opnieuw een massale toestroom van vluchtelingen uit Afrika en het Midden-Oosten te wachten, zo waarschuwt eurocommissaris Franco Frattini (Justitie) al meer dan een half jaar. Frattini lobbyde de afgelopen week met name bij de grote lidstaten voor bredere ondersteuning van het EU-grensagentschap Frontex, dat met marineboten, helikopters en moderne mobiele radarsystemen de buitengrenzen in de gaten moet houden én tijdig drenkelingen moet detecteren.

Tevergeefs, zo bleek gisteren na afloop van beraad van de Europese ministers van Justitie in Luxemburg. De ministers zijn vooralsnog onvoldoende bereid om gemeenschappelijk beleid aan de buitengrenzen te formuleren. Ze steunen, zeggen ze, Frontex, maar concrete toezeggingen over het beschikbaar stellen van manschappen en materieel bleven uit.

De feitelijke steun voor gezamenlijke operaties aan de buitengrenzen die deze maand gepland waren, is minimaal. Daardoor staan met name landen als Malta en Cyprus – in de frontlinie van de vluchtroutes uit Afrika – er alleen voor en vallen er op grote schaal dodelijke slachtoffers in de zeeën tussen Afrika en Europa. Vorig jaar zijn er volgens Frattini drieduizend vluchtelingen omgekomen in de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan. Zeker met de verwachte komst van grote groepen Irakese vluchtelingen, ligt een dergelijk scenario volgens eurocommissaris Frattini nu ook in het verschiet.

Gisteren spraken de Europese ministers van Justitie ook over een toekomstig overkoepelend EU-migratiebeleid. Dat moet leiden tot eenvormige procedures voor terugkeer van illegalen. En ook tot een integratiebeleid voor migranten met een verblijfsstatus. Daarnaast moeten er tijdige analyses gemaakt worden van regionale crisissituaties in de wereld die tot nieuwe migratiestromen kunnen leiden. Daar kan dan vanuit Europa tijdig op worden geanticipeerd.

Maar vooralsnog lijken dergelijke ambities toekomstmuziek. Europa is op dit moment zelfs niet in staat een gemeenschappelijk antwoord te geven op de vluchtelingenproblematiek in Irak, aldus de Nederlandse staatssecretaris Albayrak (Justitie, PvdA) na afloop van het topberaad. Gezamenlijke ambtsberichten of een Europees toelatingsbeleid als het om Irakese vluchtelingen gaat, zijn er nog steeds niet. Het is volgens Albayrak verder noodzakelijk tot een gezamenlijk pakket aan hulpmaatregelen in de regio zelf te komen.

Ook de vluchtelingenproblematiek op Malta vergt volgens Albayrak een Europese aanpak in de vorm van actieve patrouilles in en rond de Libische wateren. Maar dat lukt vooralsnog niet, omdat die gezamenlijke patrouilles in het kader van Frontex niet van de grond komen.

Nederland is volgens Albayrak zijn toezeggingen nagekomen. Zij heeft inmiddels contact met het ministerie van Defensie over verdere materiële steun aan Frontex. Andere landen hebben uit politieke overwegingen toezeggingen gedaan die ze vervolgens niet nakomen. Dat zijn landen die volgens Albayrak de urgentie van de problematiek onvoldoende onderkennen, maar dat op termijn wel zullen doen. „Ik denk dat het wel goed komt”, zei Albayrak kort na het beraad in Luxemburg.