Voortaan zou hun piemel héél schoon zijn

Wie staat er voor de rechter en waarom? Een moeder klaagt de dokter aan die haar zoontjes heeft besneden, zonder te vragen of zij dat wel goed vond.

De moeder is boos. Boos op haar ex-man die hun twee zoontjes Nassim en Elias van drie en vijf jaar oud op een zaterdagochtend liet besnijden. Zij wist van niks, en ze was het er ook niet mee eens. Nu is ze ook boos op de dokter die de ingreep deed, de directeur van de Besnijdeniskliniek in Amsterdam.

De moeder en de dokter zitten nu tegenover het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Amsterdam. Twee juristen, drie artsen en een secretaris achter een tafel.

Ze was helemaal niet mordicus tegen besnijden, zegt de moeder. Maar zij wilde wachten tot de jongens twaalf waren. Tot ze oud en wijs genoeg waren om zelf te beslissen. Ze had de jongens er in elk geval op willen voorbereiden.

Het gebeurde toen Nassim en Elias op vakantie waren bij hun vader. „Ik belde ze elke avond voor het slapengaan.” Op de bewuste zaterdagavond vertelden ze dat hun piemel nu héél schoon zou worden. „Ik dacht dat het een grapje was.” Tot haar ex-man aan de telefoon kwam, en lachend vertelde dat het echt waar was.

De arts vindt het, zo te zien, heel vervelend dat het zo is gelopen. Die zaterdag had hij geen twijfels, zegt hij. „De kinderen hadden dezelfde achternaam als de vader. Ze noemden hem papa. De sfeer was ontspannen.”

De kinderen leken goed voorbereid. „Ze hadden het over een prik in hun piemel. Ze waren niet angstig, vroegen niet naar hun moeder.” Hij wist ook niet dat de kinderen van „gemengden bloede” waren, met een Marokkaanse vader en een Nederlandse moeder. Hij heeft zich geen seconde afgevraagd, zegt hij, of de vader wel het ouderlijk gezag had over de kinderen. Wat hij niet had.

Hij heeft nog wel gevraagd waar de moeder was. De vader vertelde hem dat ze moest werken en dat ze geen vrij kon krijgen.

Voorzitter Van Breda van het tuchtcollege vraagt hem of hij dat niet raar vond.

Nee, zegt de arts. Het komt wel vaker voor bij Marokkanen dat mannen de leiding nemen bij de besnijdenis. „Moeders zitten in de wachtkamer, of zijn thuis het feest aan het voorbereiden.” Vaak gaat de vader zelf ook niet mee naar binnen. „Dan gaan kinderen de ingreep met hem associëren. Meestal blijft een oom erbij, of een opa.”

En hij heeft niet expliciet gevraagd: vindt de moeder het goed?

„Achteraf gezien had ik dat wel moeten doen.” Het protocol van de Besnijdeniskliniek is nu aangepast, zegt de directeur. Voortaan moeten of allebei de ouders aanwezig zijn, en anders moet de afwezige ouder een toestemmingsformulier invullen. De besnijdeniskliniek is er juist, zegt de directeur, om illegale praktijken te voorkomen. Zeker 15.000 jongens worden per jaar besneden. Bij 12.000 van hen gebeurt dat legaal,in een van de tien speciale klinieken.

De voorzitter: En hoe oud moet een jongen zijn om te worden besneden?

De arts: „Bij Turken een jaar of acht, bij Marokkanen kan het vanaf twee. Bij joodse kinderen doen we het als ze acht dagen zijn, zonder verdoving.”

De meeste Nederlanders, zegt de moeder, laten kinderen niet besnijden. „En ik hoor bij die meerderheid. Ik ben niet opgevoed in de moslimcultuur, ik vind het geen doodnormale zaak.” Haar kinderen hebben, zegt zij, nog steeds nachtmerries. Nu ze de arts toch spreekt, wil ze ook nog wat vragen. Waarom werd de voorhuid vastgezet met een klemmetje, dat na een paar dagen moest worden verwijderd? „De piemel van mijn oudste was pijnlijk en gezwollen.”

De methode van de Besnijdeniskliniek is uniek, zegt de arts. Het stukje voorhuid wordt afgeklemd en valt er na een paar dagen vanzelf af. „Het resultaat is cosmetisch beter.”

En klopt het dat haar kinderen tijdens de ingreep werden vastgebonden? „Ze krijgen een riem om hun benen met een kussen ertussen.” En nee, als het klemmetje wordt verwijderd krijgen ze geen verdoving. Er wordt wel een verdovingsspray gebruikt. De moeder: „Het klemmetje moest er worden afgeschraapt. Ze hebben geschreeuwd van de pijn.” De arts: „Elk gehuil is voor moeders heel erg. Maar kinderen huilen nou eenmaal.”

Na acht weken volgt de uitspraak van het tuchtcollege. De arts krijgt de lichtste sanctie, een waarschuwing. Voor de medische behandeling van kinderen onder de twaalf is toestemming nodig van de gezaghebbende ouder. Deze ingreep was niet noodzakelijk, onomkeerbaar, zeer ingrijpend en had makkelijk uitgesteld kunnen worden. De arts had, zonder expliciete toestemming van de moeder, deze ingreep niet mogen verrichten.