Sixtiesfilmer en stem

Sixties-cineast Anton Kothuis, dinsdag overleden, laat een paar bijna vergeten maar opmerkelijke korte films achter, en hij had een gedenkwaardige basstem.

In zijn slaap overleed dinsdag in Amsterdam de 72-jarige Anton Kothuis, sixties-cineast, radiomaker en presentator. Kothuis presenteerde begin jaren zestig het radioprogramma Uitlaat, waarmee ook Kees van Kooten en Wim de Bie hun carrière begonnen. In 1969 debuteerde hij als cineast met de korte film Don’t miss Miss Pizz Italian Flavoured Pizza, gevolgd door She's like a rainbow. Verder maakte hij de korte films She (1978), met Willeke van Ammelrooij, Going (1983) met Monique van de Ven, en Herfstdraden (1984), naar een verhaal van Gerard Reve. Vooral zijn vroege werk ademt de ludieke, experimentele sfeer van de jaren zestig, maar ook in zijn latere werk duiken surrealistische elementen op.

Kothuis kwam uit een groot middenstandersgezin in de Achterhoek, kwam begin jaren zestig naar Amsterdam en sloot zich verheugd aan bij de hippierevolutie die daar even later losbarstte. Hij woonde in een auto bij het Leidseplein, verstrekte gratis verdovende middelen, en deed ludieke performances, als het voorlezen van een telefoonboek.

Zijn opmerkelijkste werk is een lange speelfilm die hij nooit afmaakte, maar die wel tot Kamervragen leidde. Hij zou in Marokko een film maken over een gitaarvormige auto die rond de wereld rijdt, met een lang lint achter zich aan, waarna dat lint een strik om de aardbol zou vormen. Door problemen met de producent kwam het geld echter niet aan, waarna Kothuis in Marokko bleef hangen, onder meer met bevriend popster Steve Winwood. In Nederland ging toen het verhaal dat de cineast in de woestijn subsidiegeld zat op te blowen. Hoewel Kothuis later van iedere blaam werd gezuiverd – hij rookte wel hasj, maar op eigen kosten – achtervolgde de mythe hem zijn hele leven, vooral als hij subsidie kwam aanvragen.

Steeds minder lukte het hem zijn films gefinancierd te raken, mede ook door zijn weinig meegaande karakter – ooit gooide hij bijna een rijksambtenaar uit het raam. Dus leefde hij van zijn stem. In de jaren tachtig deed hij de aankondigingen van de tv-show RUR, hij was de verteller in De aanslag (1986), en hij speelde kleine rollen in de films van Alex van Warmerdam: in Abel (magnetiseur), De Noordelingen (fotograaf en journaalstem) en Ober (eenzame gast). Verder leende hij zijn sonore bas aan talrijke reclames.

De laatste jaren maakte hij samen met Clous van Mechelen Kothuizen, satirische columns voor het VPRO-radioprogramma De ochtenden.