‘Ik waan me in een film van Woody Allen’

Haye Koningsveld (39) is uitgever non-fictie bij Ambo/Anthos uitgevers. Hij woont tijdelijk in New York en bezocht afgelopen week de grootste boekenbeurs van de VS. „Vandaag ontbijt ik met Khalid Hosseini.”

Haye Koningsveld: „Altijd wanneer ik zo’n groot evenement op onbekend terrein betreed, voel ik me een beetje geïmponeerd en verloren” Foto Ross Willows
Haye Koningsveld: „Altijd wanneer ik zo’n groot evenement op onbekend terrein betreed, voel ik me een beetje geïmponeerd en verloren” Foto Ross Willows Willows, Ross
Haye Koningsveld

Donderdag 31 mei

Gisteravond bezocht ik met vrienden een concert in de Jazz Standard, en de toverachtige klanken uit het Hammond-orgel van Lonnie ‘The Doctor’ Smith galmen nog prettig na in mijn oren. Na een telefoontje met degene die mij, zo lief, vanuit Amsterdam iedere dag een kaartje stuurt, breng ik mijn wasgoed weg en ga ik onderweg naar kantoor. Mijn crosstown commute is een wandeling van vijftien minuten door West 10th Street, een idyllische straat dwars door het oude hart van Greenwich Village, met statige vroegnegentiende-eeuwse brownstones en veel groen.

Van de twee maanden die ik in New York verblijf, zijn nu bijna twee weken om. New York is het kloppend hart van de Amerikaanse uitgeefwereld, en als uitgever op zoek naar buitenlandse auteurs moet je hier regelmatig je gezicht laten zien. Zeker ook deze week, de week van Book Expo America (BEA), wanneer veel buitenlandse uitgevers New York bezoeken en Amerikaanse agenten en uitgevers interessante nieuwe boeken en auteurs onder hun aandacht brengen.

Ik werk vanuit het kantoor van onze scout (aan Fifth Avenue), die voor ons de Amerikaanse markt in de gaten houdt, en iedereen kent. Ik beantwoord mailtjes van collega Laurens, die in Amsterdam mijn werk waarneemt. Auteur Leo Blokhuis stuurt de eerste hoofdstukken van zijn nieuwe boek. Grijsgedraaid was een groot succes vorig jaar, en ik weet zeker dat zijn nieuwe boek weer net zo mooi zal worden. Ik kan niet wachten met lezen te beginnen – en geen betere plek om dat te doen dan hier in de Village, waar Bob Dylan, Tim Buckley en vele anderen de basis voor later succes legden.

’s Avonds schuif ik aan bij een diner met een Braziliaanse uitgever met een indrukwekkende staat van dienst die in zijn conversatie met het grootste gemak anekdotes over de groten der aarde afwisselt met colleges over Braziliaanse geschiedenis. Achterover leunen en luisteren, en je even een heel erge beginner voelen. De dag eindigt met de rooftop party van een literair agentschap en rond middernacht zit ik in een taxi naar huis, en zie ik de volle maan over Manhattan dalen – en wanneer de jazzklanken van gisteravond weer terugkomen, waan ik me in een film van Woody Allen.

Vrijdag

Vandaag wordt een warme dag, ver in de dertig graden, en ik vind het helemaal niet erg dat de douche in mijn appartement van nature naar het koude neigt. BEA vindt plaats in het Javits Center, zeg maar de RAI van New York. Ik ben regelmatig in New York geweest, maar kom hier voor het eerst; altijd wanneer ik zo’n groot evenement op onbekend terrein betreed, voel ik me een beetje geïmponeerd en verloren. Gelukkig is er, net als in Frankfurt en op de London Bookfair, een overzichtelijke ruimte afgebakend voor de internationale rechtenhandel – en dat is mijn werkterrein. Hier ben je te midden van oude bekenden en neem je de gesprekken weer op die je anderhalve maand geleden in Londen afbrak. Deze eerste dag tast ik de beurs af, heb ik enkele afspraken en bezoek ik een borrel. ’s Avonds zak ik af naar Brooklyn voor een feest van een aantal kleine uitgeverijen.

Zaterdag

Vandaag ontbijt ik met Khalid Hosseini en enkele andere auteurs. Erg intiem is dat niet. Ik zit aan tafel met 800 boekhandelaren en op de gedekte tafels wacht voor iedereen een muffin en een exemplaar van Hosseini’s boek. Hosseini houdt een indrukwekkend verhaal en geeft daarna het woord aan Ken Burns, van wie ik nog meer onder de indruk ben. Dit najaar wordt zijn documentaireserie The War uitgezonden, over Amerika en de Tweede Wereldoorlog, en daarbij komt een prachtig boek uit. Oef, wat zou ik zoiets graag uitgeven, maar zo’n omvangrijk, geïllustreerd werk is een kostbare onderneming. Ik laat het even bezinken. De afspraken met agenten en uitgevers vallen een beetje tegen. Er zijn weinig spannende projecten. Er heerst niet het gevoel van urgentie dat in Frankfurt zo aanwezig is. BEA blijkt vooral interessant vanwege de events. Overal signeren schrijvers, liggen gratis exemplaren van hun boek. Uitgevers pakken uit met kostbare stands en eindeloze hoeveelheden reclamemateriaal – en het dominante beeld is dan ook dat van boekhandelaren die met tassen en zelfs karren vol giveaways over de beursvloer schuiven.

’s Avonds ben ik op een bruiloft in Queens, in een oud pakhuis met uitzicht op Manhattan. Het is een gemengd huwelijk, dat door een rabbi en een dominee gezamenlijk wordt voltrokken. De religieuze rituelen zijn allang vergeten wanneer het er op de dansvloer ouderwets aan toegaat. Wanneer ik om een uur of twee thuiskom zet ik een comedy show aan, maar kijk niet echt. Het was een lange dag, en het hoofd moet even leeg.

Het doel van mijn bezoek aan New York is – na tien jaar in dit vak – wat afstand te nemen van de dagelijkse praktijk en helder te krijgen wat goed gaat, wat beter kan, wat me echt plezier geeft, wat me frustreert. Door te kijken hoe men hier werkt en denkt – en van de vergelijking te leren. Maar ook door gewoon weg te zijn, niks te doen, en na te denken. Dat valt niet mee. New York is een fantastische plek, en ik ben een geluksvogel dat ik hier mag zijn, maar alles gaat snel, je wilt niks missen, en als je niet oplet word je geleefd. Deze stad gunt je echt geen moment rust, dus soms moet je die momenten even creëren…

Zondag

Vandaag doe ik de laatste drie afspraken op BEA samen met Ambo|Anthos-directeur Chris Herschdorfer, die gearriveerd is voor een bezoek van een week. ’s Avonds drinken we goede wijn, eten we lekker en nemen we één afzakkertje te veel in café Schiller’s in de lower east side.

Maandag

Het is een regenachtige dag, wat zeg ik, het plenst. Ideaal weer om e-mails te beantwoorden en te lezen. Tijdens de borrels en etentjes vorige week ben ik door verschillende uitgeverijen en agentschappen uitgenodigd om een dag langs te komen. Vandaag maak ik daar werk van – en de agenda van de komende weken loopt snel vol. Nieuws uit Nederland: Mai Spijkers verlaat PCM met Prometheus/Bert Bakker. Het hing al een tijdje in de lucht, maar nu is het dan zover. Op de dag af tien jaar geleden begon ik daar in mijn eerste baan in de uitgeverij. Ben benieuwd wat de reacties van auteurs en collega’s zijn. Aan het einde van de dag zie ik een Noorse redacteur, daarna eet ik bij vriendin Rachel. Ik verlies een potje dammen van haar zevenjarige zoontje.

Dinsdag

De vriend van scout Carol, van wie ik mijn appartement huur, is fotograaf. We gaan naar het dakterras van het kantoor. Dat moet een prachtplaat worden, zo met Fifth Avenue en de Empire State Building op de achtergrond. ’s Middags bezoek ik een van de mooiste boekhandels in Manhattan. Three Lives is een sympathieke, kleine winkel die zich onderscheidt door kwaliteit: ze verkopen wat ze zelf mooi vinden en geven uitstekend advies. Op prijs en aanbod kunnen ze nooit concurreren met Barnes & Noble. Maar hier heerst nog het ouderwetse snuffelgevoel, en je gaat er altijd met meer boeken vandaan dan je van plan was. Ik koop een prachtige uitgave van Kundera, wiens werk ik in zoveel mogelijk talen verzamel.

Woensdag

Een bijzondere ochtend. Ik woon een redactievergadering bij bij uitgeverij Norton, een van de mooiste uitgeefhuizen in New York, met wie ik me sterk verwant voel. Norton is de uitgever van Nicole Krauss, wier De geschiedenis van de liefde twee jaar geleden bij ons verscheen, en van politiek-filosoof Benjamin Barber en kunsthistoricus Peter Gay, van wie nieuwe boeken voor dit najaar op ons programma staan. Aan tafel zitten de twee uitgeefdirecteuren, zes redacteuren, de hoofden van de afdelingen publiciteit, marketing, verkoop en buitenlandse rechten en enkele assistenten. Nadat ik mijzelf en Ambo|Anthos kort geïntroduceerd heb, voltrekt zich een modelbijeenkomst: zo hoort een redactievergadering te zijn. Redacteuren brengen titels in waarover ze enthousiast zijn, er wordt uitvoerig over gediscussieerd. De discussie is sterk inhoudelijk en er is inbreng van alle kanten. Opvallend is dat er steeds vier à vijf personen zijn die het boekvoorstel voorbereid hebben. Pas na een stevige gedachtenwisseling wordt een beslissing genomen – en bij twijfel wordt die uitgesteld. Vandaag hebben de redacteuren het tij mee. Over alle voorstellen wordt positief beslist, de onderhandeling over de rechten wordt voorbereid en ieder gaat zijns weegs. In vergelijking zijn onze vergaderingen zeker niet slecht, maar deze ervaring is bijzonder goed om scherp te blijven.

Na afloop lunch ik met rechtenmanager Elisabeth. In de oesterbar in Grand Central is het Dutch Herring Day. De haring komt met ei en citroen. Ze zijn er hier erg opgewonden over, maar geef mij maar die met uitjes en zuur aan de Utrechtsestraat.

Donderdag 7 juni

Met zijn redacteur bezoek ik historicus Peter Gay. Hij is in de tachtig en fragiel, maar scherp van geest: ik ben erg van hem onder de indruk. Vanuit zijn appartement aan Riverside Drive zie ik de zonsondergang boven de Hudson. In 1609 voer de Britse kapitein hier onder Nederlandse vlag voorbij en maakte de weg vrij voor de vestiging van Nieuw-Amsterdam.

Na een uitbundig Italiaans diner met Chris en onze scouts Carol, Stefanie en Molly drinken we een laatste biertje en loop ik terug naar mijn appartement aan, heel toepasselijk, Hudson Street.