‘Iedereen in de Gazastrook is doodsbang’

Extremistische groepjes zijn opgedoken in de Gazastrook die claimen te strijden tegen ‘morele corruptie’. Volgens politicoloog Abu Shanab gaat het niet om Al-Qaeda maar om gewapende bendes, gedreven door geldnood.

Presentatrice Sali Abed aan het werk in de televisiestudio van de Palestinian Broadcasting Corporation in Gazastad. Haar moeder belt haar elke dag. ‘Ze wil dat ik stop met werken’, zegt ze. Foto Reuters Sali Abeid, a Palestinian presenter of programmers (L) during her presentation at Palestine Television in Gaza June 4, 2007. Last week, a group that emerged this year, the Righteous Swords of Islam, threatened to "slit the throats" of women presenters on Palestine Television if they do not cover their hair. REUTERS/Suhaib Salem (GAZA)
Presentatrice Sali Abed aan het werk in de televisiestudio van de Palestinian Broadcasting Corporation in Gazastad. Haar moeder belt haar elke dag. ‘Ze wil dat ik stop met werken’, zegt ze. Foto Reuters Sali Abeid, a Palestinian presenter of programmers (L) during her presentation at Palestine Television in Gaza June 4, 2007. Last week, a group that emerged this year, the Righteous Swords of Islam, threatened to "slit the throats" of women presenters on Palestine Television if they do not cover their hair. REUTERS/Suhaib Salem (GAZA) REUTERS

Echt bang zeggen Rena, Sali en Safa, presentatrices van de Palestinian Broadcasting Corporation (PBC) in Gazastad, nog niet te zijn, wel zijn zij kwaad „op de schijnheilige, anonieme lafaards”. Sinds begin deze week ontvangen deze Palestijnse tv-vrouwen, bijna allemaal kostwinner, akelige, bedreigende sms-jes van een groep die zich de Rechtschapen Islamitische Zwaarden noemt en beweert Al-Qaeda in de Gazastrook te vertegenwoordigen.

„We snijden je keel door want jij bent een corrupte hoer”, leest Safa Shuhada, presentatrice van een Vinger aan de pols-achtig programma en moeder van drie zonen, geagiteerd voor van het schermpje van haar mobieltje. In andere sms-jes werden zij en haar collega’s gemaand hun modieuze paarse, lichtblauwe en felrode hejabs (hoofddoeken) te verruilen voor zwarte of donkergroene jilbabs of erger nog, de alles bedekkende zwarte niqaabs.

Voor Rena Abu Yussef, maakster van korte historische documentaires, moeder van vier kinderen, zijn de dreigementen vooral ergerlijk: „Er heerst hier in de Gazastrook toch al een enorme chaos. We worden omsingeld door de Israëliërs. Fatah en Hamas vechten met elkaar en er is geen enkele vorm van orde en gezag meer. We zitten allemaal in de val. Het vervelende is dat onze echtgenoten en onze vaders zich nu nog ongeruster maken en willen dat we voor alle zekerheid thuisblijven. Mijn vader heeft mijn jongere zus, die niet getrouwd is, al verboden te gaan werken.”

Van de Islamitische Zwaarden hadden zij nog nooit gehoord tot de groep de 700 medewerkers van de Palestijnse televisie met dreigementen bestookte, aanvallen uitvoerde op internetcafés en op apothekers waar viagra wordt verkocht. Met het Leger van de Islam, dat claimt BBC-correspondent Alan Johnston te hebben ontvoerd, vormen de Islamitische Zwaarden een nieuw verschijnsel in de Gazastrook.

Deze groepjes zeggen te strijden tegen „morele corruptie” en alles wat zij bid’a noemen, vernieuwingen in strijd met de ware islam. Het gerucht gaat dat tien vrouwen die de afgelopen maanden zijn vermoord in de Gazastrook, waar de bevolking sinds de opkomst van Hamas en Islamitische Jihad religieuzer en radicaler is geworden, hun slachtoffers waren.

Een eenduidige verklaring voor de opkomst van deze groepjes heeft dr. Ahmed Yussef, politiek adviseur van Hamas-premier Ismail Haniyeh, niet. „Gaza is een rijke voedingsbodem voor allerlei waanideeën, er heerst angst, frustratie, honger en chaos. We worden geboycot door de internationale gemeenschap en aangevallen door de Israëliërs. En er zijn hier veel collaborateurs die samenwerken met de VS en Israël en tegen ons”, zegt hij.

Yussef denkt ook dat deze radicale groepjes het oneens zijn met wat hij „de gematigde, politieke koers van Hamas” noemt. In Amerikaanse, Israëlische, Europese en sommige Palestijnse ogen mag Hamas dan een radicale, terroristische beweging zijn, in de ogen van islamitische extremisten (salafistische jihadisten) is Hamas een gematigde organisatie, zowel in religieus als politiek opzicht. Dat Hamas deel uitmaakt van een regering met het seculiere Fatah wordt door extremisten gezien als een veeg teken.

„Ik denk dat de internationale gemeenschap er nog spijt van gaat krijgen dat zij niet tijdig heeft begrepen dat wij van Hamas een gematigde stroming in de islam vertegenwoordigen”, voegt hij er aan toe. Hij zou willen dat de regering hard optreedt, maar er is geen leiderschap en geen eenduidig gezag over de veiligheids- en politiediensten.

Presentatrice Sali Abed draagt een fraaie, lichtblauwe hoofddoek. Net als haar collega’s verlaat ze het ouderlijk huis niet zonder make-up: „Mijn moeder wil dat ik stop met werken. Maar wat heb ik misdaan? Ja, ik heb nog geen man kunnen vinden en ik heb geen eigen gezin. Maar ik ben een gelovige, ik bid vijf keer per dag, ik werk voor mijn familie.”

Nihal Zamat is de enige in de kantine van het zwaar bewaakte omroepgebouw zonder hoofddoek. Haar donkerbruine haar heeft zij versierd door lokken rood te verven. „ Van wie hebben ze onze mobiele nummers gekregen? Ze kunnen ons makkelijk vinden. Ik ben bang voor deze gekken. Ik ben bang dat we hier binnenkort een grote oorlog krijgen tussen Hamas en Fatah en dat dit soort groepjes hun gang kan gaan.”

De ouders van Nihal, die getrouwd is en drie kinderen heeft, zijn al naar Londen gevlucht en stellen alles in het werk om voor hun dochter en haar gezin een Brits visum te bemachtigen.

In Zeitun, aan de oostelijke kant van de stad, heeft Ala’a Shawa net zijn internetcafé, Shawa Online, heropend. Vorige week was hij het doelwit van de Rechtschapen Islamitische Zwaarden. Een kleine bom beschadigde de voorkant van zijn huis en acht van de twaalf pc’s. „Zij hebben geëist dat ik mijn zaak sluit, maar dan zullen ze me toch eerst moeten doden.” Onder zijn bureau heeft hij een kalasjnikov-geweer liggen. „Ze zeggen tegen internet te zijn, maar verspreiden vervolgens hun boodschappen op een website. Hoe dom en tegenstrijdig kun je zijn?”

Shawa Online is een van de 46 internetcafés die de afgelopen maanden zijn aangevallen. „In de Gazastrook zijn 500 internetcafés en na die aanvallen zijn er maar zes gesloten omdat de eigenaren geen geld meer hadden om nieuwe apparatuur aan te schaffen. Gaza is helemaal afgesloten, dit is een grote gevangenis. Internet is ons raam op de wereld. Voor heel veel jongeren is het de enige manier om iets van de wereld te zien en dat willen deze lafaards verbieden”, zegt Shawa, die in het bestuur zit van de Associatie van internetcafé-houders in de Gazastrook.

Professor Hazim Abu Shanab van de Al-Azhar Universiteit, politicoloog en lid van Fatah, gelooft niet dat Al-Qaeda streeft naar het opbouwen van een tak in de Gazastrook. „Daar is geen enkele reden voor te verzinnen. Alle bioscopen zijn al gesloten, er mag nergens alcohol worden geschonken. Dit is al een zeer conservatieve samenleving.” Hij denkt daarom dat het vooral om criminele bendes gaat, die zich bedienen van islamitische slogans. „Het zijn na-apers en niet eens klonen van Al-Qaeda. Het zijn allemaal loze leuzen van criminele clans”, zegt Abu Shanab. „Honger en zeer acute geldnood zijn de belangrijkste drijfveren van deze groepen. Het zijn in feite desperado’s die zich gedragen als gangsters en die wegens het ontbreken van leiderschap hun gang kunnen gaan.”

Abu Shanab denkt ook dat de bedreigingen aan het adres van de tv- presentatrices het werk is van met Hamas verbonden groepen. „De Palestijnse tv is in handen van Fatah. Hamas wil in de Gazastrook alle media en alle politie- en veiligheidsdiensten controleren. Ze vallen de Palestijnse tv niet rechtstreeks aan, maar gebruiken daarvoor deze huurlingen.”

Dat is voor de tv-presentatrices en voor alle vrouwen in de Gazastrook die zich niet willen onderwerpen aan een nog strengere leer dan de al geldende mores, nauwelijks een geruststellende boodschap. Integendeel.

„Laten we eerlijk zijn, we houden ons wel flink, maar er wordt op ons gejaagd”, zegt Sali buiten het gehoor van haar collega’s Rena en Safa. Fluisterend: „Zij zullen het nooit openlijk zeggen, omdat zij al zoveel verantwoordelijkheden hebben en niet willen opgeven, maar iedereen is doodsbang. Iedereen wil weg voordat de Gazastrook explodeert.”