Erg lang is hij niet, de rij voor Hirsts schedel

De met diamanten bezette schedel is het kostbaarste werk op een overzichtst-tentoonstelling van Damien Hirst in Londen. Maar in alle getoonde werken gaat het vooral om grote getallen en geld.

Damien Hirst, ‘Birth Cyrus’ Foto Whitcube Gallery A visitor views 'Love's Paradox' - a cow in formaldehyde - at a new exhibition by British artist Damien Hirst in central London June 1, 2007. Twelve new pieces include 'Death Explained' - a tiger shark cut in half - and 'For the Love of God' - a diamond encrusted platinum skull priced at 50 million pounds. REUTERS/Toby Melville (BRITAIN)
Damien Hirst, ‘Birth Cyrus’ Foto Whitcube Gallery A visitor views 'Love's Paradox' - a cow in formaldehyde - at a new exhibition by British artist Damien Hirst in central London June 1, 2007. Twelve new pieces include 'Death Explained' - a tiger shark cut in half - and 'For the Love of God' - a diamond encrusted platinum skull priced at 50 million pounds. REUTERS/Toby Melville (BRITAIN) REUTERS

„Het is eens iets anders”, zegt de beveiligingsman. „Soms staan ze er met drie man voor, dan weer met twintig.”

Echt druk is het niet, in de rij voor de diamanten schedel van Damien Hirst in de White Cube Gallery in Londen, al schijnen sommige dagen al compleet volgeboekt te zijn. Met een man of acht tegelijk mogen we naar binnen. Eerst worden nog onze tassen doorzocht. Een trap op, naar een klein bovenzaaltje, en daar is ie dan: het „duurste contemporaine kunstvoorwerp ooit gemaakt”, te koop voor 50 miljoen Britse pond.

Het is een platina afgietsel van een mensenschedel, bezet met 8.601 diamanten ter waarde van ongeveer 12 miljoen pond – de prijs van het werk is opzettelijk naar boven afgerond „om mensen af te schrikken die uit zijn op een snelle winst”. Op z’n voorhoofd alleen al zit een joekel van een roze diamant van 52,5 karaat. Hirst verkreeg de originele schedel bij een antiekwinkel in Noord-Londen; hij dateert uit de 18de eeuw en is afkomstig van een man van in de dertig. De originele tanden zijn in het afgietsel gezet; één ontbreekt, wat de schedel volgens Hirst ‘menselijker’ maakt.

For the Love of God glittert als een discobal in de donkere kamer. Wie goed kijkt, ziet dat de diamanten zowel aan de binnen- als buitenkant van de schedel zijn bevestigd. Maar heel veel meer valt er eigenlijk niet te zien. We mogen vijf minuten in het zaaltje rondkijken; we blijven hooguit drie. „It’s a blob, innit?” zegt de beveiligingsman. „Ik bewonder het vakmanschap dat erin zit, maar het is nou niet echt een thing of beauty.” Dat lijkt ook de consensus in de groep.

Leven, dood, onsterfelijkheid, rijkdom, ijdelheid – daar draait het ook om bij de rest van de Hirst werken, die voor deze overzichtstentoonstelling Beyond Belief over de twee filialen van de White Cube zijn verspreid. Zijn belangrijkste thema kan worden samengevat met de titel van zijn nu op een na beroemdste werk: The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living. Hirst was altijd al goed in titels, en het oppikken van bruikbare elementen. For the Love of God was naar verluidt wat zijn moeder riep toen hij haar uitlegde waar hij nu weer mee bezig was.

Hij heeft daarbij wel iets van een ekster die glinsterende voorwerpen steelt. Voor For the Love of God liet hij zich inspireren door de Midden-Amerikaanse kristallen schedel in British Museum, en de in turquoise gezette schedels van de Azteken. En dan is er ook nog kunstenaar Steven Gregory, die een hele serie heeft gemaakt van menselijke schedels bedekt in (half-)edelstenen. Hirst bezit een volledige set, maar Gregory beschouwt naar verluidt iedere overeenkomst van For the Love of God met zijn werk slechts als vleiend.

De rest van de tentoonstelling gaat door op het thema leven-dood, met een medisch tintje. Zo zijn er twee nieuwe series, de Biopsy Paintings en de Birth Paintings over de geboorte van Hirsts zoon met de keizersnede. De Biopsy Paintings zijn grote, tamelijk abstracte doeken, bedekt in glassplinter, scalpels en scheermesjes. De Birth Paintings zijn persoonlijker en emotioneel beladen door het onderwerp. Desondanks zijn ze vreemd onpersoonlijk, slecht geschilderd. Navraag leert dat de schilderijen zijn geproduceerd in een atelier onder toezicht van Hirst. De overgeschilderde foto’s zijn door Hirst en zijn vrouw genomen; Hirst beperkte zich verder tot instructies. Diezelfde werkwijze hanteert hij voor al zijn kunstwerken. De schedel werd vervaardigd door Bond Street juwelier Bentley & Skinner, hun grootste opdracht sinds de kroonjuwelen. Verder zijn er de bekende dieren op sterk water – groezelig, met vetbellen drijvend in het water en kleine belletjes in de vachten.

Maar het gaat hier in de eerste plaats om wat een Britse criticus al de ‘Guinness Book of Records-esthetiek’ noemde; grote getallen en het grote geld. Daarmee is For the Love of God een iconisch kunstwerk voor het Groot-Brittannië van Blair, Britart en Bling.