Das Leben der Anderen

Het islamvraagstuk is een splijtzwam geworden. Een hyperfenomeen met alle risico’s van dien. Het schijnt ook moeilijk te zijn om de islam gewoon binnen de gangbare Europese traditie van denken en handelen te kunnen bespreken. De moslimfundamentalisten dreigen met dood en verderf zodra men over de islam met elkaar van gedachte begint te wisselen. Dan zijn er de gematigde moslims die zich niet willen inlaten met het geloof van baardmannen. Daartussen zitten de Europeanen die ook op het gebied van de islam hun verstand op nul hebben gezet.

Het is evident dat de islamitische culturen een veranderingsproces doormaken dat emancipatoir van aard is. Deze emancipatie is niet een strijd tussen links of rechts. Het gaat hier om sociaal-culturele regels die de vorming van een rechtsstaat en democratie in de weg staan. Dat heeft Europa ook meegemaakt met het christendom. Een paar eeuwen geleden stond heel Europa in brand. De hervorming van het christendom, maar vooral de christelijke cultuur was beslist geen pijnloze affaire. Daar hoorden ook de scherpe debatten met politieke en religieuze gezagdragers bij. Vervolging, executies en burgeroorlogen waren de tragische gevolgen van de strijd tegen de sociaal-culturele regels die het ontstaan van de democratie en rechtsstaat in de nieuwe wereld onmogelijk wilden maken. De socialisten en liberalen zijn geboren in en door deze strijd. De godsdienstvrijheid is een belangrijke vrucht van de Verlichting. De islamitische cultuur kent deze vorm van godsdienstvrijheid niet. Het westerse begrip van godsdienstvrijheid impliceert het openbaar belijden, het niet willen belijden, het willen verlaten, of willen toetreden tot een andere godsdienst dan wel geen godsdienst. Volgens het officiële islamitische dogma is het een moslim niet toegestaan zijn geloof af te zweren. De radicale moslims verbinden hieraan nog verdergaande consequenties: de gelovige moslims die niet op hen lijken, zijn ook geen moslims. Evenals imam Khomeini zijn de sunnitische shari’a-geleerden van mening dat op mortadd (de afvallige) de doodstraf van toepassing is. Is dit issue voor de hervorming van de islamitische wereld essentieel? Ja, zoals dat voor de hervorming van het christelijke Europa ook essentieel was. De protestanten wilden het katholieke geloof verlaten. De afvallige protestanten waren ook een splijtzwam in Europa. Wanneer de islamitische cultuur het recht van andere religies en levensbeschouwingen zou willen erkennen, dan zou dat tot een waarachtige relativering van de islam leiden. Maar dit is een bijzonder gevoelig theologisch thema. Want indien de islamitische cultuur officieel zou aanvaarden dat er diverse aanspraken op godheid, (absolute) waarheid en gerechtigheid kunnen worden geclaimd, dan leidt dit tot de aanvaarding van het polytheïsme (shirk). Maar de islam is ontstaan in een bloedige strijd tegen de moshrikoen (de polytheïsten). Een democratische samenleving waarin ieder zijn eigen god mag hebben, is vanuit het perspectief van de islam een onaanvaardbare toestand. Anders moet de helft van het leven van profeet Mohammed en de koran opnieuw worden geschreven.

De strijd van het comité van ex-moslims is geen puberale opstand. Hij getuigt van volwassenheid. Daarom zijn de tweede generatie moslims in Europa of de politieke vluchtelingen de voorhoedes van de afvallige democraten. Dit is ook de reden dat alle democratische bewegingen in Nederland het comité van ex-moslims moeten ondersteunen.

Ik heb het genoegen gehad Ehsan Jami, de initiatiefnemer van het verbond der afvalligen, terzijde te staan. Ik heb hem al bij de eerste ontmoeting aangeraden om met Eddy Terstall en het Kamerlid Aleid Wolfsen te praten. Om twee redenen: beiden hadden publiekelijk te kennen gegeven dat ze de vrijheid van meningsuiting willen ondersteunen, en op de een of andere manier had ik vertrouwen in hun oprechtheid. Jami was zo beleefd om mij niet te vertellen dat de personen die ik hem aangeraden had, hem juist een kopje kleiner wilden maken. Via deze krant ben ik erachter gekomen hoe de heren van de vrijheid van meningsuiting als halve Stasi- ambtenaren zijn te werk gegaan. Ze zijn de brave lieden die achter macht en zetels aanlopen. Daarom ben ik blij dat zowel de PvdA als het parlement uit meer personen bestaat dan deze lieden. Terwijl ik de PvdA vertrouwde, raadde de PvdA Jami aan om niet met mij te praten. De PvdA doet de critici in de ban.

Eddy Terstall is het zoveelste bewijs dat kunstenaars geen politieke macht moeten ambiëren. En de halve Stasi? Terstall walgt ervan, en wringt zich in allerlei bochten om het bewijs van zijn naïviteit te leveren. Terstall wilde zich in de PvdA inzetten als morele watchdog. Deze ambitie heeft hij behoorlijk verprutst. Ik begin me langzamerhand ook zorgen te maken over de morele condities van de PvdA. Ruud Koole schreef op de Opiniepagina van 6 juni dat zijn partij al lang pleit voor de vrijheid om van levensbeschouwing te veranderen. Moet ik dit geloven? Waarom heeft deze partij zich daarvoor nooit ingezet? Ik word nog achterdochtiger wanneer ik zie hoe de morele watchdog de aanhang van de PvdA taxeert: „Rekening te houden met het feit dat voor een deel van onze achterban principes aangaande deze materie (zoals in Grondwet en partijprogramma) (nog) niet vanzelfsprekend zijn.” Als dit waar is, waarom gaat de partijtop tijd en energie besteden om Jami, de verdediger van onze Grondwet, ideologisch in te kapselen? De partijtop moet de achterlijke aanhang van de sociaal-democratie gaan onderwijzen in democratie en de rechtsstaat. Wat zou er gebeuren wanneer de PvdA door de eigen achterban wordt overgenomen?

De bekrompenheid van de PvdA in zaken die betrekking hebben op de multiculturele samenleving en de moslims vormt de achilleshiel van links. Ondanks het meesterlijke essay van Paul Scheffer over het multiculturele drama heeft de PvdA geen centimeter vooruitgang geboekt. En zelfs Das Leben der Anderen wordt in de PvdA nagebootst.