Aardbei, sla en gif

Sproeivliegtuig vernevelt insecticiden boven landbouwgrond.
Sproeivliegtuig vernevelt insecticiden boven landbouwgrond.

“Hoeveel menselijke proefpersonen moeten er onderzocht worden om het definitieve antwoord te krijgen op de vraag of een volwassene van 65 kilo gevoeliger is voor insecticiden dan een diertje van een pond? Is die vraag het waard om mensen bloot te stellen aan voor het zenuwstelsel giftige neurotoxinen?” Dat vragen twee ethici van de New-Yorkse Columbia University zich af in The Journal of the American Medical Association (JAMA, 6 juni 2007).

De ethici reageren op de ethische richtlijnen die het Amerikaanse milieubureau, de Environmental Protection Agency (EPA), onlangs heeft ingevoerd voor tests met insecticiden op mensen. De EPA zegt daarmee vrijwillige deelnemers aan zulk onderzoek optimale bescherming te willen bieden. “Maar uiteindelijk wil de voedingsindustrie met al die tests bepalen of er met iets minder strikte normen voor landbouwgif toch voldoende bescherming voor de mens is”, aldus de twee JAMA-critici. De kosten van voedselproductie moeten zo laag mogelijk worden.

Volgens de beide ethici mogen insecticidentests bij mensen helemaal niet, omdat ze indruisen tegen basale ethische normen, zoals de Code van Nuremberg en de Verklaring van Helsinki. Daarin staat wat het doel van dergelijke experimenten moet zijn: procedures voor preventie, diagnose en behandeling verbeteren. Het vaststellen van de dosis gif die een mens veilig kan verdragen, valt daar niet onder. Experimenten op de mens zijn ook alleen maar aanvaardbaar als het doel in verhouding staat met de risico´s voor de proefpersoon. Het doel is in dit geval de kostprijs van sla en aardbeien, vinden de ethici.

Nederland bepaalt in principe zijn eigen ‘residunormen’ voor landbouwgif maar de nieuwe EPA-richtlijnen zullen via import uit de Verenigde Staten ook hier effect hebben. De nieuwe EPA-richtlijn werd vorig jaar van kracht.