Trots en woede domineren asieldebat

Geen crisis en spanning gisteren tijdens het Kamerdebat over de pardonregeling. Wel „behoorlijke zorgen” over de uitvoerbaarheid ervan. „Asieladvocaten zullen ons wel weer te slim af zijn.”

Een historisch akkoord, noemde staatssecretaris Albayrak de pardonregeling voor ‘oude’ asielzoekers waar de Kamer gisteren mee instemde. Foto WFA WFA28:DEBAT OVER GENERAAL PARDON:DEN HAAG:07JUN2007- Vandaag vindt in de Tweede Kamer het debat plaats over het "generaal pardon" m.b.t. asielzoekers met staatssecretaris Albayrak (PvdA). Er dreigt een conflict tussen CDA en PvdA omdat de laatste een ruimere regeling wil dan in het regeeeraccoord is afgesproken. Foto: Albayrak antwoordt de Kamer. WFA/wc/str. Frank van Rossum WFA
Een historisch akkoord, noemde staatssecretaris Albayrak de pardonregeling voor ‘oude’ asielzoekers waar de Kamer gisteren mee instemde. Foto WFA WFA28:DEBAT OVER GENERAAL PARDON:DEN HAAG:07JUN2007- Vandaag vindt in de Tweede Kamer het debat plaats over het "generaal pardon" m.b.t. asielzoekers met staatssecretaris Albayrak (PvdA). Er dreigt een conflict tussen CDA en PvdA omdat de laatste een ruimere regeling wil dan in het regeeeraccoord is afgesproken. Foto: Albayrak antwoordt de Kamer. WFA/wc/str. Frank van Rossum WFA WFA

Voor het ene Kamerlid was gisteren de dag dat Nederland werd verraden, voor de ander was het juist een grandioze dag, een dag om weer trots te zijn op eigen land. Gisteren debatteerde de Tweede Kamer over de pardonregeling voor ‘oude’ asielzoekers. Aan de regeling wist de Kamer niets te veranderen. Het was vooral een kans voor de partijen om hun ideologische veren nog eens te tonen.

„Verraad aan de Nederlandse samenleving”, vond Kamerlid Fritsma (PVV) de regeling. Mensen in achterstandswijken worden volgens hem „op een gruwelijke manier in de steek gelaten”. Ze krijgen „nog meer criminele allochtonen in de wijk”. Voor zijn collega Azough (GroenLinks) was de pardonregeling een overwinning in de jarenlange strijd van maatschappelijke organisaties voor de groep vluchtelingen die al minstens zes jaar in Nederland blijft, maar niet (meer) in aanmerking komt voor asiel.

Zo werden in het debat twee botsende visies zichtbaar. PVV en ook de VVD zagen vooral „gelukszoekers”, die willens en wetens asielprocedures zo lang mogelijk hadden gerekt, in de wetenschap dat „linkse partijen” hen uiteindelijk zielig zouden vinden. Deze mensen werden nu beloond voor dit slechte gedrag. Ze zouden miljarden kosten, aan bijstand en huisvesting. Ze zouden voor criminaliteit zorgen.

PvdA, SP, GroenLinks, ChristenUnie (CU), D66 en de Partij voor de Dieren zagen vooral het „falen” van de vorige kabinetten en de oude Vreemdelingenwet als oorzaak voor de groei van de pardongroep. Ze benadrukten dat veel mensen in deze groep juist graag willen werken, dat er artsen en hoogleraren tussen zitten die een aanwinst voor de samenleving kunnen zijn. Ging het over criminaliteit binnen de pardongroep, dan hadden deze partijen het over „overlevingscriminaliteit”, het stelen van een brood of een pak luiers. Het eindelijk opnemen van deze groep in de samenleving kon ook geld opleveren.

Crisis en spanning, de vaste ingrediënten van eerdere debatten over een pardonregeling, ontbraken bij het negen uur durende debat gisteren. Daarvoor ligt het onderwerp binnen de coalitie te gevoelig. CDA’er Van de Camp was niet voor niets een van de weinige Kamerleden die zich ver hield van morele beschouwingen over het (on)gelijk van de regeling. Hij was, voordat zijn partij in een coalitie stapte met de PvdA en de CU, altijd een overtuigd tegenstander van een pardon. Nu beperkte hij zich tot een loyaliteitsverklaring aan het coalitieakkoord waarin het pardon is vastgelegd, en het uitspreken van zijn „behoorlijke zorgen” over de uitvoering ervan.

Dat bij gevoelige onderwerpen de politieke vrijheid van Kamerleden van de coalitie beperkt is, merkte ook Spekman ( PvdA). Zijn voorzichtige pogingen om de pardonregeling te verruimen waren vruchteloos – ondanks de steun van SP, GroenLinks en D66 en aarzelingen bij CU en de Partij voor de Dieren. Volgens de regeling komen alleen gezinsleden van mensen die gehuwd zijn of een samenlevingscontract hebben voor een pardon in aanmerking. Spekman wilde dat uitbreiden tot gezinsleden van mensen die zonder contract duurzaam samenwonen. Ook wilde hij dat zogenoemde Dublinclaimanten – mensen die eerst tevergeefs in Nederland asiel vragen, daarna naar een andere Europese lidstaat gaan en uiteindelijk worden teruggestuurd naar Nederland – onder het pardon zouden komen te vallen.

Het CDA wilde hier niets van weten, en staatssecretaris Albayrak (Vreemdelingenzaken, PvdA), die drie maanden lang aan een regeling had gesleuteld waar ook de christendemocratische coalitiepartner mee kon leven, had geen zin om daar nog eens aan te morrelen om haar partijgenoot Spekman tegemoet te komen.

De terugtrekkende beweging die Spekman na overleg van de fractievoorzitters van de coalitiepartijen maakte, leidde tot teleurstelling bij andere partijen. Kamerlid Pechtold (D66): „Op het moment dat ik hier de fractievoorzitters Tichelaar (PvdA) en Slob (CU) binnen zag lopen, dacht ik: Spekman wordt voor de kar van de coalitie gespannen.” Onzin, zei Spekman: „Misschien vinden anderen dat stompzinnig, maar ik heb echt de gewoonte om in een debat te luisteren naar de argumenten.” Maar er was in de Kamer niemand te vinden die zich dat kon voorstellen.

De Kamerleden namen ook de tijd om naar de toekomstige uitvoering van de regeling te kijken. Bijna alle partijen zien de rol van de burgemeesters als een zwakke plek. Een van de voorwaarden om voor het pardon in aanmerking te komen is dat iemand Nederland niet verlaten mag hebben. Is die informatie niet terug te vinden in dossiers, dan kan een ex-asielzoeker alleen een pardon krijgen als de burgemeester van zijn woonplaats verklaart dat die persoon het afgelopen jaar in zijn gemeente heeft gewoond.

Bijna alle partijen vrezen dat er zo rechtsongelijkheid tussen verschillende gemeenten ontstaat, wat weer zal leiden tot de juridische procedures en vertragingen die het asielbeleid al jaren belasten. Om eindeloos procederen over het afgeven van een burgemeestersverklaring te voorkomen, heeft Albayrak bepaald dat die verklaring geen bestuurlijke beslissing, is waartegen iemand in beroep kan gaan. Er waren niet veel Kamerleden die daar een groot vertrouwen in hadden. VVD’er Zijlstra: „Tot nu toe zijn asieladvocaten ons altijd te slim afgeweest en ik heb er wel vertrouwen in dat zij dat wederom zullen zijn.”