Koppig de tafel dekken voor de verdwenen zoon

Nathan Englander: The Ministry of Special Cases. / Het ministerie van Buitenge-wone Zaken Vert. Nicolette Hoekmeijer Anthos, 400 blz. € 19,95

Dat Nathan Englander een groot talent is, wisten we nog van de indrukwekkende verhalenbundel Verlost van vleselijke verlangens, waarmee hij in 1999 als eindtwintiger debuteerde. Maar ook zijn debuutroman Het ministerie van Buitengewone Zaken imponeert door zijn filmische scènes die de lezer in al hun beeldende kracht en betekenisvolheid niet snel vergeet.

Hoofdpersoon Kaddisj woont in het Buenos Aires van eind jaren zeventig, de tijd waarin het regime van Videla zijn vuile oorlog voert. Hele en halve dissidenten worden bij duizenden ontvoerd. Kaddisj en zijn vrouw Lillian hebben er thuis ook zo eentje zitten: hun enige zoon, de linkse student Pato. Jong en idealistisch als hij is, verzet Pato zich tegen het opportunisme van zijn ouders. Met als gevolg verhitte discussies in huis, waarbij de een de ander dood wenst. Het gezin Poznan bestaat uit drie gekwetste zielen, nog verder van elkaar verwijderd door de angst voor de junta die zich buitenshuis manifesteert.

Tegen de achtergrond van een immense tragedie plaatst Englander zo een paar van hun geloof gevallen joden die zichzelf te midden van al het tumult terug proberen te vinden. Maar niet alleen hierin doet het werk van de New Yorker denken aan dat van andere jonge joods-Amerikaanse schrijvers als Jonathan Safran Foer en vooral Michael Chabon. Bij alle drie krijgt dezelfde topzware thematiek voor een deel een verbazingwekkend lichtvoetige uitwerking.

Net zoals Alles is verlicht, het debuut van Safran Foer, en De wonderbaarlijke avonturen van Kavalier & Clay, waarmee Chabon de Pulitzer Prize won, nestelt Englanders eerste grote roman zich tussen de oren. De personages hebben een archetypische eigenheid die ze memorabel maakt. Zoals Kaddisj die koppig de tafel dekt voor drie personen, terwijl Pato al dagen spoorloos is.

Het ministerie van Buitengewone Zaken is op het eerste gezicht een kraakheldere roman, nuchter geschreven en met een aangename humor. Maar het boek bezit ook een onvermoede levenswijsheid in de beschrijving van de driehoeksverhouding tussen Kaddisj, Lillian, Pato. Door dit alles met zoveel beheersing samen te brengen, toont Englander zich een groot schrijver.

Jurgen Tieksta