Houten ketelmuziek

Ontlok met een roffel op de trom aan elke houten tong een eigen toon.
Ontlok met een roffel op de trom aan elke houten tong een eigen toon.

Het ging hier over trommels en dat je ze niet vaak meer ziet op straat, jongens en meisjes met een blikken trommel voor hun buik aan een touw om hun nek. En dat je geen blikken trommeltje moet kopen voor je kind maar een enorm blik augurken. Dat is goedkoper en je hebt een geweldige trommel en meteen veertig augurken. En het ging er over dat je zo weinig ketelmuziek hoort in de stad. Stuurt een speelgoedwinkelier uit Alkmaar prompt een houten trommeltje op, voor waarlijk houten ketelmuziek. Kost 19 euro.

Een ronde doos, 16 centimeter doorsnee, die niet open kan. Hij staat op kleine rubberen voetjes, wat nodig is voor de akoestiek. De houten bodem werkt mee als klankplaat. Perfect afgewerkt en daarom alleen al een genoegen, je aarzelt om het mooie ding aan je adeehadeeërtje te geven. Het kan niet stuk, o nee, dat zullen we dan nog eens zien.

Het is geen eentonige trommel maar een muziekinstrument. In het deksel is een slingerende gleuf gezaagd en zo dat er drie tongen van elk verschillende lengte ontstonden. Er is een stokje bij met een rubberen knop. Hiermee sla je op de houten tongen. Prachtig. Wat kan houten geluid toch vriendelijk zijn.

Elk van de houten tongen heeft een eigen toon. De componist in je kindje begrijpt binnen de kortste keren dat je met verschillende volgorde van tikjes op de tongen een liedje maakt.

De trommel is van PlanToys. Thais milieuvriendelijk gemaakt speelgoed waar kinderen wat van zouden kunnen leren. Eerder is hier al het bloedmooie trekharmonicaatje van PlanToys gesignaleerd. Een lezeres zocht toen via het internet contact met de onderneming, om te vragen waar het harmonicaatje in Nederland te koop is. Ze kreeg een vreemd antwoord: we maken geen harmonicaatjes. Toch is het ding gewoon op de Thaise website te vinden. Ook het houten trommeltje, dat volgens de Engels beschrijving kinderen helpt ruimtelijk inzicht, spieren en hun gehoor te ontwikkelen. Toe maar.

Er is iets merkwaardigs aan. Heeft de man of vrouw die de figuur in het deksel gezaagd heeft zelf wel ruimtelijk inzicht?

De drie verschillende tongen in het hout zijn gezaagd met een sierlijke slinger met drie bochten, maar bij eentje – zie de foto – ging de zaag twee keer rechtdoor. Waarom is dat?

Het trommeltje wordt in Nederland geïmporteerd door Oku in Utrecht waar men zich pas het hoofd is gaan breken over het waarom van de doodlopende zaagsneden toen de verslaggever ernaar vroeg. Oku vroeg het aan Thailand. Thailand seinde Oku terug en Oku geeft het door naar hier: ‘Als we geen extra zaagsnede maken zou het verschil in toon tussen de tongen te gering zijn’. Om de middelste tong lang genoeg te maken, voor de laagste toon, moest een doodlopende eindje gezaagd worden, voorbij de bocht van de kortste tong. Maar er is aan de andere kant van die bocht nog een keer een eindje rechtdoor gezaagd en het nut daarvan is ver te zoeken.

Zo tobt een mens wat af en Oku kan niet verder helpen. Het trommeltje is er niet minder om. Pling, plang, plong en dat dan niet in drukletters maar van hout.

Wouter Klootwijk