Delfts blauw met een laptop

Wat is nou typisch Hollands? Stroopwafels? Kroketten uit de muur?

Op een expositie in Rotterdam zijn nieuwe versies van oude symbolen te zien.

Klassiek Hollands portret. Maar wel met laptop en afstandsbediening op de achtergrond. Zo associeerden ze Nederland meteen met de beroemde Hollandse portretkunst. In de digitale wereld is cultureel erfgoed toegankelijker, maar onze kennis ervan is oppervlakkiger. Als commentaar googleden de designers de termen ‘klassiek Hollands schilderij’. Ze drukten de gevonden digitale afbeeldingen op grote blauwe canvas prints, die ze in vakjes opdeelden als verwijzing naar Delfts blauwe tegels. Op het eerste gezicht lijken het vertrouwde beelden, maar als je beter kijkt zie je anachronismen: een laptop, een afstandsbediening en een scooter op de achtergrond. „Zo werkt Fabrica,” zegt Sam Baron. „We observeren en analyseren iets bekends en veranderen dat, zodat je twee keer moet kijken.”
Klassiek Hollands portret. Maar wel met laptop en afstandsbediening op de achtergrond. Zo associeerden ze Nederland meteen met de beroemde Hollandse portretkunst. In de digitale wereld is cultureel erfgoed toegankelijker, maar onze kennis ervan is oppervlakkiger. Als commentaar googleden de designers de termen ‘klassiek Hollands schilderij’. Ze drukten de gevonden digitale afbeeldingen op grote blauwe canvas prints, die ze in vakjes opdeelden als verwijzing naar Delfts blauwe tegels. Op het eerste gezicht lijken het vertrouwde beelden, maar als je beter kijkt zie je anachronismen: een laptop, een afstandsbediening en een scooter op de achtergrond. „Zo werkt Fabrica,” zegt Sam Baron. „We observeren en analyseren iets bekends en veranderen dat, zodat je twee keer moet kijken.”

Denkend aan Holland… Tulpen, klompen, Delfts blauw, toch? Zelf denken we dat buitenlanders dit beeld van ons hebben. En dan voegen we vaak nog toe: poldermodel, zuinigheid, gezelligheid. Maar klopt dat eigenlijk wel? En moet dit beeld niet eens worden bijgesteld?

Dat vroeg een groep studenten van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie zich afgelopen maart af tijdens een driedaagse workshop. Onder leiding van de Franse designer Sam Baron ontwierpen ze producten die spelen met de Nederlandse identiteit. Baron was uitgenodigd door het Franse cultureel instituut Maison Descartes.

Tot en met eind juni zijn de resultaten te zien in de expositie You Are Here in de galerie van de academie in Rotterdam. De galerie is tegelijkertijd een tijdelijke Fabrica-winkel, waar ontwerpen van de beroemde designfabriek te koop zijn. Sam Baron is het hoofd van de designafdeling van Fabrica, een onderzoekscentrum voor communicatie dat in 1994 werd opgericht door Luciano Benetton (die van het kledingmerk, ja) en fotograaf Oliviero Toscani, die controversiële reclamecampagnes met thema’s als honger en aids voor het merk bedacht. Jaarlijks verblijven veertig creatieve jonge mensen uit de hele wereld in het Italiaanse Treviso om nieuwe communicatieconcepten met multimedia, film, fotografie, muziek en design te ontwikkelen.

Baron kwam met zijn team – een Française, een Italiaanse en een Amerikaan – naar Rotterdam en werd, zo zegt hij, „een weekje Nederlander” om een paar typisch Hollandse Fabrica Features te ontwerpen.

Features zijn betaalbare, alledaagse gebruiksvoorwerpen zoals tassen en notitieboeken, maar altijd met een ironisch kantje. Ze waren al te koop in winkels in Milaan en Parijs, maar nog nooit in Nederland.

Baron sprak met de studenten over Nederland en leerde heel wat nieuwe dingen. „Ze waren heel scherp en bleken behoorlijk kritisch over hun eigen land”, zegt hij. „Wij Fransen hebben dat toch minder.”

Een van de projecten, Dinner from the Wall, is bedoeld als commentaar op onze haastige eetgewoonten, iets wat Baron zich als Fransman maar moeilijk voor kon stellen. Deelneemster Maartje Heijsteeg: „Zo’n kroket uit de muur, dat kende hij helemaal niet.” Heijsteeg en haar groep bedachten een plek waar je typisch Hollandse maaltijden uit de muur kon halen, geserveerd op echte borden met ‘gezellige’ teksten erop zoals ‘Zoals het klokje thuis tikt, tikt ’t hier.’

Een andere groep vond dat stroopwafels eigenlijk helemaal niet puur Hollands zijn, omdat de smaakmakers, kaneel bijvoorbeeld, worden geïmporteerd. Ze ontwikkelden ‘multiculturele stroopwafels’ met koriander-, sambal-, of bananensmaak, die beter het Nederland van nu representeren. Ze smaakten goed, zegt studente Yvonne Mourits. „Behalve die pittige dan.”

Een andere groep verwerkte de befaamde Nederlandse zuinigheid in keramiek: een koekjestrommel met een verhoogde bodem, zodat er slechts één koekje in past.

Na de workshop ging het Fabricateam van Baron zelf aan de slag. Ze hadden veel over de Nederlandse cultuur geleerd van de studenten, maar zelf hadden ze er ook zo hun eigen ideeën over.

Zo associeerden ze Nederland meteen met de beroemde Hollandse portretkunst. In de digitale wereld is cultureel erfgoed toegankelijker, maar onze kennis ervan is oppervlakkiger. Als commentaar googleden de designers de termen ‘klassiek Hollands schilderij’. Ze drukten de gevonden digitale afbeeldingen op grote blauwe canvas prints, die ze in vakjes opdeelden als verwijzing naar Delfts blauwe tegels. Op het eerste gezicht lijken het vertrouwde beelden, maar als je beter kijkt zie je anachronismen: een laptop, een afstandsbediening en een scooter op de achtergrond. „Zo werkt Fabrica,” zegt Sam Baron. „We observeren en analyseren iets bekends en veranderen dat, zodat je twee keer moet kijken.”

Hetzelfde geldt voor de canvas schoudertassen. Het designteam vond dat de Oud-Hollandse geportretteerden allemaal zo’n vreemde houding hadden, met de rechterhand in de zij. Door de print op de Fabricatas lijkt het of de drager zijn hand ook zo houdt: in een kanten mouw zijn kleine dingetjes verborgen die je normaal in je tas draagt, een paperclip, een sleutel, of oordopjes voor je iPod.

De Nederlandse Features zijn samen met andere Fabrica-artikelen te koop tot 29 juni. De prijzen variëren in prijs van 3 tot 40 euro. „Souvenirs”, noemt Baron ze. Maar dan wel van het Nederland van nu.

‘You Are Here’ is nog tot en met 28 juni in BLAAK10, de galerie van de Willem de Kooning Academie, Witte de Withstraat 7a, Rotterdam, (010) 280 9251, www.blaak10.nl. Meer over Fabrica: www.fabrica.it