Krap bij kas

Hoe lang kunt u op de huidige voet verder leven als plotseling het inkomen wegvalt? Niet erg lang, blijkt in de praktijk.

Er zijn mensen die hun rijkdom niet afmeten aan de hoeveelheid bezit maar aan het aantal dagen dat ze hun huidige levensstandaard en gemoedsrust kunnen voorzetten zonder te werken. En zo vreemd is die gedachte niet. Toch wordt een financieel potje voor noodgevallen door vermogenden niet altijd gezien als een noodzakelijkheid. Ook voor vermogende particulieren is het belangrijk om te kunnen beschikken over een buffer om een periode zonder inkomen te overbruggen.

Ziekte, ontslag of faillissement kunnen ervoor zorgen dat de inkomsten abrupt stoppen, maar de vaste lasten lopen gewoon door. En die zijn niet zelden hoog. Denk aan alle abonnementen, verzekeringen, lidmaatschappen (van de kinderen) die ook in geval van financiële nood gewoon doorlopen. Een snelle inventarisatie: bedenk wat er gebeurt als er van af morgenochtend de komende drie maanden geen – of veel minder – inkomen meer binnenkomt. Wat moet er dan betaald worden? En hoe ver reiken de liquide middelen die snel – binnen enkele dagen – vrijgemaakt kunnen worden? Vaak valt dit tegen.

Een buffer is niet hetzelfde als vermogen. Het is een misverstand dat als het mis gaat het vermogen volstaat. Veel vermogensbestanddelen – denk aan beleggingen, kunst, onroerend goed, overwaarde – zijn niet liquide en in noodgevallen niet snel genoeg vrij te maken. De uitdrukking asset rich cash poor wijst hierop. Bovendien kan bijvoorbeeld in geval van kunst of effecten het feit dat u er snel vanaf moet de waarde negatief beïnvloeden.

Het aangaan van een tijdelijk krediet kan een oplossing zijn in een noodsituatie. Maar de beschikbaarheid van een krediet bij ziekte of ontslag is niet altijd vanzelfsprekend. Banken gaan bij het beoordelen van een kredietverstrekking uit van het maandelijkse inkomen dat beschikbaar is voor aflossing, het vermogen speelt een minder grote rol. Wie ziek is geworden, of in een arbeidsconflict verzeild is geraakt, zal bij een bank veel moeilijker om een lening kunnen aankloppen.

De aanwezigheid van een beschikbare financiële buffer kan een slechte periode dragelijker maken. Zo’n pot zorgt voor inkomen in de periode die nodig is om de noodscenario’s op te starten, denk aan het aanvragen van een uitkering bij ontslag of het wachten op de uitkering van een verzekering. Zo’n periode kan al snel een maand of drie duren. Financiële zekerheid zorgt ervoor dat men zich op het acute probleem kan richten. Ook kan het zijn diensten bewijzen als hulp elders nodig is, bijvoorbeeld bij een ernstig ziek familielid.

Daarnaast kan de buffer de functie hebben van een ‘go to hell’-potje. Een bedrag dat de bezitter in staat stelt in geval van ernstig ongenoegen op het werk per direct op te zeggen zonder zich over de financiële consequenties op korte termijn zorgen te maken.

Over de grootte van het noodfonds verschillen de experts van mening. Daarbij speelt onder andere de samenstelling van het huishouden een rol. Is er één kostwinnaar of is het risico van inkomensuitval verdeeld over twee partners. Duidelijk is wel dat het minimum genoeg moet zijn om het minimaal drie tot zes maanden zonder inkomen uit te kunnen houden. Het bedrag moet hoog genoeg zijn om in die periode de vaste lasten te betalen, niet alleen huur of hypotheek maar ook de uitgaven aan eten en drinken.

Blijf reëel, de buffer zorgt voor een kortetermijnoplossing. Zorg dat de grote risico’s zijn afgedekt. Maak weloverwogen keuzes. Een uitvaartverzekering is niet nodig als er voldoende financiële middelen zijn. Maar zijn die financiële middelen ook voldoende om in het levensonderhoud te voorzien als een van de kostwinners binnen het gezin onverhoopt wegvalt? Sluit zonodig een overlijdensrisicodekking of arbeidsongeschiktheidsverzekering af om een inkomensterugval af te dekken. Voorzichtigheid is geboden bij het afsluiten van een zogenoemde woonlastenverzekering.

Zo’n polis zorgt voor – tijdelijke – doorbetaling van de hypotheek bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Helaas merkte de Vereniging Eigen Huis vorig jaar dat de verzekerden niet altijd krijgen uitbetaald als ze er door plotseling inkomensverlies een beroep op doen. In de kleine lettertjes staat volgens de vereniging bijvoorbeeld dat er niet wordt uitgekeerd bij arbeidsongeschiktheid die wordt veroorzaakt door veelvoorkomende rugklachten of psychische klachten.

Groot voordeel van een financiële buffer in eigen beheer is dat die geen vervelende correspondentie kan opleveren met weigerachtige instanties over de uitkering ervan. En juist die discussie is wel het laatste dat u kunt gebruiken in een noodgeval.

Het opgebouwde noodfonds moet veilig en toegankelijk zijn. Verstop geen grote bedragen in huis, bij bijvoorbeeld brand keren de meeste verzekeringsmaatschappijen maar een beperkt bedrag uit voor het verlies van contant geld. Een degelijke spaarrekening is een beter alternatief. Kies er een zonder beperkende voorwaarden, maar met een aantrekkelijke rente. Deze moet de inflatie (1,5 procent over 2007) en de belasting (1,2 procent) kunnen pareren. Een actueel overzicht staat op sparen.pagina.nl.

Beschikbaarheid is belangrijk maar zorg ook dat het geld niet te makkelijk is aan te spreken. Open bijvoorbeeld een aparte spaarrekening bij een andere dan de huisbank. Sommige banken – zoals ASN bank – bieden een spaarrekening met een eigen pas waarmee direct geld uit de automaat buiten kan worden opgenomen.