Wie nu niet zuinig is, is straks de pineut

Bedrijven weten dat ze niet meer ontkomen aan maatregelen om energie te besparen en hun uitstoot aan broeikasgasemissies terug te brengen. Voorlopers geven de weg aan, maar volgt de rest?

Tuinder Nico Karsten tussen de bloemen in zijn kas. Foto NRC Handelsblad Rien Zilvold hoogwoude eco tuinder nico karsten foto rien zilvold
Tuinder Nico Karsten tussen de bloemen in zijn kas. Foto NRC Handelsblad Rien Zilvold hoogwoude eco tuinder nico karsten foto rien zilvold Zilvold, Rien

Bouw: Vandaag tekende bestuurslid Nico de Vries van bouwmaatschappij BAM een contract bij een benzinepomp van Shell, dat alle auto’s voortaan alleen nog maar VPower zullen tanken. „Dat scheelt al snel 9 procent aan CO2-emissies”, zegt De Vries.

Bij zijn onderneming ontstond vorig jaar bij het organiseren van een symposium het besef dat allerlei onderdelen al wel met duurzaam bouwen actief waren, maar dat het nadrukkelijker op de agenda gezet moest worden. „Maar als bouwbedrijf maak je wat de opdrachtgevers van je vragen en de traditie is dat ze tot in detail voorschrijven wat ze willen. Wij kunnen alleen invloed uitoefenen door te zeggen: zou je niet dit of dat doen? Alleen in eigen projecten kunnen we helemaal kiezen voor een bouwwijze en voor bouwmaterialen die de uitstoot van CO2 verminderen.”

In huizen en gebouwen is juist veel winst te halen, blijkt uit veel onderzoeken over het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Betere isolatie, zuiniger lichtinstallaties, andere materialen en andere verwarmingssystemen zoals aardwarmtepompen.

Energieproducenten: Deze week nam energiebedrijf Eneco een belang van 25 procent in het twee jaar geleden gestarte bedrijf Bioshape, een bedrijf dat kleinschalige biomassacentrales ontwikkelt, laat bouwen en beheert. Met dergelijke centrales kunnen door biomassa te verstoken duurzame stroom en warmte geproduceerd worden. Het eerste apparaat van Bioshape zal vanaf volgend jaar in Lommel 50.000 huishoudens van stroom en warmte gaan voorzien.

Zeg niet dat energiebedrijven niet in duurzame technologie investeren. Ze zien met name voor windenergie en biomassa een rol, in 2020 denken ze dat 20 procent van de elektriciteit uit duurzame energiebronnen komt. „Maar dan moeten we wel alles op alles zetten”, benadrukt voorzitter Richard de Lange van branche-organisatie Energiened. Maar de grote energiebedrijven hebben ook vergevorderde plannen om 5 nieuwe kolencentrales neer te zetten, waarmee ze zich voor de komende decennia vastleggen op fossiele brandstoffen. En dat levert ze veel kritiek op van onder meer milieu-organisaties. De energiebedrijven zeggen echter dat ze niet anders kunnen om de elektriciteitsvoorziening in Nederland te waarborgen nu de gasvoorraden slinken. In hun gisteren aan het kabinet aangeboden voorstel bieden ze aan om hun CO2-emissie met 33 miljoen ton te beperken en daarmee een derde deel van het kabinetsdoel voor hun rekening te nemen. Afvang en opslag van CO2 in lege gasvelden vervult daarbij een belangrijke rol.

Vervoer: Volgend jaar heeft TNT al zijn 275 vrachtwagens vervangen door de schoonste types die er te krijgen zijn. Deze trucks stoten de helft minder CO2 uit. dTNT rust bovendien de bestelwagens uit met roetfilters en in Amsterdam rijden bestelauto’s van de pakketservice op biodiesel. „En we zijn nu ook aan het onderzoeken wat we met de vliegtuigen kunnen doen”, zegt Carin ten Hage, bij TNT verantwoordelijk voor het Driving Cleanprogramma.

Met de extra-investering wil TNT vooruitlopen op milieuwetgeving die later van kracht wordt. Maar in zijn algemeenheid geldt de logistieke sector, met zijn vele kleine transportbedrijven, als traag in het nemen van maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen. Met vervanging van wagenpark wordt gewacht tot nieuwe Europese normen gelden.

Onder meer Volvo en DAF hebben een truck met een hybride motor in ontwikkeling en verwachten deze in 2009 op de markt te brengen. Andere mogelijkheden liggen in het slimmer inrichten van de logistieke stromen, waardoor vrachtwagens minder kilometers hoeven te rijden. En dat kan ook een overstap betekenen naar andere vervoersmethoden.

Industrie: Met het streven om in 2020 het energieverbruik gehalveerd te hebben, lijkt de papierindustrie in de notitie van de ondernemersorganisaties VNO-NCW, MKB Nederland en LTO een van de meest ambitieuze industrietakken te zijn. Zo willen de papierfabrikanten door beter gebruik te maken van oud papier dat niet gerecycled kan worden en van andere reststromen zelfs onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen.

Energiebesparing heeft in de industrie een lange traditie. Al sinds begin jaren negentig hebben verschillende industrietakken meerjarenafspraken en convenanten met de overheid afgesloten met strikte doeleinden. Als die niet gehaald zouden worden, zou regelgeving volgen. Die is echter nog niet nodig geweest. Wel valt de industrie al onder het emissiehandelssysteem van de Europese Unie. Bij een strengere verdeling van rechten de kosten van CO2 oplopen en dat rechtvaardigt bij bedrijven beslissingen om meer te investeren in innovatie technologieën.

Een van de mogelijkheden waar industriële bedrijven, net als de energieproducenten, naar kijken is de afvang en opslag van CO2, die bij de productie niet te vermijden is. Twee olieraffinaderijen uit de Botlek leveren al CO2 aan tuinders in het Westland die het in hun kassen injecteren. Maar het grootste deel van het CO2-overschot zal terecht moeten komen in lege gasvelden .

Landbouw:Ze hebben hun naam geleend aan het broeikaseffect. En met hun felle lampen de hele nacht aan en de warmte die ze verstoken om in Nederland subtropische producten als tomaten en paprika’s te telen, hebben ze de reputatie van grootverspillers van energie zijn. Maar vorige week sloten de tuinbouwers een akkoord met milieu-organisatie Natuur en Milieu. In 2020 wil de tuinbouw 45 procent minder CO2 uitstoten dan in 1990, in 2030 zelfs 75 procent minder.

De kassenhouders willen zelf in hun behoefte gaan voorzien door helemaal over te schakelen op zonne-energie. Pioniers onder de tuinders zijn bezig met aardwarmtepompen en vergistingsinstallaties voor hun energievoorziening. „Het sterke van het akkoord is dat de branche zich niet richt op de achterblijvers”, zegt Ron Wit van Natuur en Milieu. „De tuinders zien dat ze kwetsbaar worden. Je hebt nu even geld nodig om ze door een lastige periode te leiden. Maar als tuinder ben je echt de pineut als je in de komende 15 jaar achterblijft. Daarna is het afgelopen met subsidies.”