Toevoegen van ijzer aan voeding helpt vaak niet

Maïsmeel dat verrijkt is met ijzer in een organische verbinding bestrijdt in ontwikkelingslanden ijzergebrek bij kinderen. Maar als het ijzer is toegevoegd in de vorm van fijn ijzerpoeder, zoals wereldwijd aanbevolen, heeft dat geen effect. Dat schrijven onderzoekers van universiteiten in Naïrobi en Wageningen en van Nederlandse labs van Unilever en Akzo in het Britse medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet van 26 mei.

De vergelijking tussen maïsmeel verrijkt met ijzerpoeder en verrijkt met ijzer gebonden in het organische molecuul EDTA (NaFeEDTA) werd gemaakt omdat er aanwijzingen waren dat in maïs- en (volkoren) graanmeel de verrijking met ijzerpoeder geen effect heeft op de voedingstoestand. De boosdoener zouden hoge gehaltes van het eiwit fytine zijn. Fytine is een fosforrijke verbinding die door mensen niet wordt verteerd en in de feces terechtkomt. Het fytinemolecuul bindt allerlei mineralen waardoor die in de darmen niet in het lichaam worden opgenomen.

Het betekent dat de verrijking met ijzer die steeds meer ontwikkelingslanden verplicht stellen, in veel gevallen de voedingstoestand van de bevolking niet verbetert. Behalve misschien als het ijzer aan wit meel – niet aan volkorenmeel – is toegevoegd.

In een streek in het half droge kustgebied van Kenia kregen ruim 500 schoolkinderen van 3 tot 8 jaar 5 maanden lang vijfmaal per week een maïsmeelpap met ijzer of met NaFeEDTA, en beide in twee verschillende concentraties.

IJzergebrek is de belangrijkste oorzaak van ondervoeding door gebrek aan micronutriënten in ontwikkelingslanden. IJzergebrek geeft bloedarmoede, waardoor kinderen minder snel groeien en vatbaarder zijn voor ziekten.

Na vijf maanden was de ijzerwaarde in het bloed van kinderen die NaFeEDTA kregen matig, maar duidelijk verbeterd. Bij kinderen die maïsmeel met ijzerpoeder kregen, was de voedingstoestand niet veranderd.

Dat is verontrustend, schrijven de onderzoekers in The Lancet, omdat steeds meer landen in Afrika en Azië de verrijking van graan- en maïsmeel verplicht stellen. En in die landen wordt steeds ijzerpoeder aan het meel toegevoegd. Het effect daarvan was echter omstreden. Het Wageningse onderzoek laat nu zien dat de inspanning die veel landen zich getroosten waarschijnlijk voor niets is.