Mieren plaveien met eigen lijf een snelweg

Enkele mieren vullen met hun lijf de gaten op in een latje, zodat hun soortgenoten over hun rug op topsnelheid het voedsel naar de kolonie kunnen brengen. Army ants tired of potholes take one for the team, throwing their bodies into rough spots, as shown in this undated handout image, to make a smoother road for their sisters, British reporters reported on May 27, 2007. REUTERS/Scott Powell/University of Bristol/Handout (UNITED STATES). EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. NO ARCHIVES. NO SALES. REUTERS

Trekmieren van de Zuid-Amerikaanse soort Eciton burchellii vormen levende bruggen als er gaten en oneffenheden zitten in de route die de kolonie neemt op zijn dagelijkse rooftocht. Dat was al sinds de jaren zeventig bekend, maar nu pas blijkt uit onderzoek van twee biologen van de Universiteit van Bristol dat dit opofferingsgezinde gedrag in het voordeel is van de kolonie als geheel. Door de lijfelijk geëffende paden bleken kolonies in staat om sneller en meer voedsel te verzamelen.

Een kolonie Eciton burchelli bestaat soms wel uit 700.000 mieren. De kolonie leidt afwisselend een nomadisch en stationair bestaan. Tijdens de nomadische fase, die zo’n twee weken duurt, trekt eenderde van de kolonie er dagelijks op uit om in een georganiseerde rooftocht voedsel te verzamelen. Er vormt zich een netwerk van mierenstraten dat uitmondt in een zwerm van soms wel tien meter in diameter. De mierenstraten voegen zich bijeen tot een ‘snelweg’ waar honderdduizenden mieren van het nest naar de prooi lopen en met voedsel weer terugkeren. Zo’n snelweg is tot twaalf mieren breed, maar fluctueert voortdurend in breedte.

De onderzoekers plaatsen een brug middenin een mierensnelweg. Het brugdek was een breed of een smal latje, al dan niet met voorgeboorde gaten. Geconfronteerd met gaten vulden de mieren deze meteen op, kleine gaten met één mier, en grotere soms met twee of drie.

Die lijfelijke opvulling kwam de gemiddelde snelheid van de mieren flink ten goede. Op een brede brug was die gemiddelde snelheid 8 centimeter per seconde, en op een gevulde gatenbrug slechts minimaal minder: 7,7 centimeter per seconde. Maar als de onderzoekers voorkwamen dat de gaten werden gevuld, liep de snelheid drastisch terug. De Britten concluderen dat het offer van enkelingen de kolonie als geheel flink voordeel brengt.