Hier geen sextoys, wel besmet bloed

Politie en GGD waarschuwden al een jaar geleden tegen seksfeesten.

Maar optreden kan pas als er aangiften binnenkomen.

De politie in Groningen toonde gisteren spuiten en spullen om de rapedrug GHB te maken, aangetroffen in de huizen waar de seksfeesten werden georganiseerd. Foto’s Karel Zwaneveld 30052007. Groningen. Nederland. De politie heeft vier mannen aangehouden die op seksfeesten in Groningen homoseksuele mannen, na ze te hebben gedrogeerd, met een injectiespuit hiv-besmet bloed zouden hebben toegediend. Foto: Spuiten en spullen om GHB ( GammaHydroxyButyraat) te maken, een middel dat vroeger werd gebruikt als inslaapmiddel en nu onder de opiumwet valt, wat bij drie huiszoekingen waar de feesten werden georganiseerd is gevonden. Foto Karel Zwaneveld Zwaneveld, Karel

Ze heten barebackparty’s. Feesten waar homo’s bewust onveilige seks hebben, meestal in huiselijke kring met een man of acht. In Groningen bleef het niet bij deze ‘Griekse roulette’, zoals het in homokringen ook wel wordt genoemd. Daar zijn homo’s tijdens zulke ‘feesten’ bewust geïnjecteerd met hiv, het virus dat aids kan veroorzaken.

De mannen werden eerst gedrogeerd, daarna verkracht. Twee verdachten hebben toegegeven dat zij slachtoffers hebben ingespoten met hiv-besmet bloed. Dit wordt door een slachtoffer bevestigd, aldus de politie gisteren tijdens een persconferentie.

De politie spreekt over „ernstige en illegale sekspraktijken”. Tijdens wekelijkse ‘feesten’ in woningen zijn zeker vijf homo’s (tussen 25 en 50 jaar) opzettelijk besmet. De politie houdt rekening met meer slachtoffers. Bronnen rond het onderzoek spreken over mogelijk zestien slachtoffers.

Al op 13 mei blijken twee 48-jarige mannen uit Slochteren en één 33-jarige man uit Groningen te zijn gearresteerd. Een 34-jarige man en een 37-jarige vrouw uit Groningen zijn aangehouden op verdenking van het leveren van de drugs waarmee de slachtoffers bedwelmd zijn. Het gaat om de rapedrug GHB (zie inzet) en om xtc-pillen.

De slachtoffers kwamen via chatboxen in contact met de verdachten. Naast vier aangiften is er één getuigenverklaring van een man die de seksfeesten vaker bezocht. De verdachten, allen zelf hiv-besmet, hebben verklaard dat zij ook elkaar „voor de kick” met besmet bloed hebben ingespoten.

COC Nederland, de belangenorganisatie voor homo’s, spreekt over „excessen”. „Dat homo’s thuis seksfeesten geven is niet bijzonder”, zegt voorzitter Frank van Dalen. „Met die feesten is niets mis. Hetero’s bezoeken ook parenclubs en seksboerderijen. Dit is echter iets totaal anders. Dit gaat mijn voorstellingsvermogen te boven.”

Hoofdredacteur Henk Krol van de Gaykrant voelt zich „verslagen” door het nieuws. „Dit heeft niets met seksfeesten of homoseksualiteit te maken. Die mensen zijn gedrogeerd, dus dit zijn pure verkrachtingen. Schandelijk, walgelijk en verschrikkelijk. Mensen die dit doen zijn gewoon gekken.”

Walgelijk en verschrikkelijk, maar uit de lucht vallen komt dit nieuws niet. Al in juni 2006 kwamen de eerste berichten over de hiv-besmettingen binnen bij politie en de gezondheidsdienst GGD in Groningen. Omdat er geen aangifte volgde, en er volgens de politie „onvoldoende concrete informatie” was, gingen de feesten ongehinderd door.

Wel verspreidde de GGD eind juni een „ernstige waarschuwing aan bezoekers en potentiële bezoekers van seksfeesten voor homoseksuele mannen op privé-adressen” in de stad Groningen. „Bij ons waren verhalen binnengekomen over seksfeesten waarbij homoseksuele mannen risico’s liepen”, zegt Marco ter Harmsel, hoofd infectieziektenbestrijding van de GGD Groningen. „Die informatie kwam vooral via medewerkers met contacten in de scene, en die regelmatig chatsites bekijken om te weten wat er speelt.”

Heel concreet werden de verhalen niet, maar voor de GGD was het genoeg om direct via flyers in onder meer homobars, via een persbericht en tal van websites een ‘voorwaarschuwing’ uit te doen, zegt Ter Harmsel op het GGD-kantoor in Groningen.

Dat had mede te maken met een plotselinge stijging van het aantal -besmettingen in de stad. Waren dat er in 2005 nog 14, in 2006 liep het aantal besmettingen op tot 25. „Dat wil niet zeggen dat die stijging volledig te verklaren is door die seksfeesten, want mensen kunnen ook op een andere manier besmet zijn geraakt”, zegt Ter Harmsel. „Maar het is wel aannemelijk dat een deel van die stijging is veroorzaakt door die seksfeesten.”

In de waarschuwing, van 30 juni 2006, raadde de GGD potentiële bezoekers „met klem” af deze feesten te bezoeken wegens de risico’s van onveilige seks. Ook werd toen al melding gemaakt van „het gebruik van middelen die natuurlijke remmingen wegnemen”. Maar, zegt Ter Harmsel, op dat moment was onbekend welke middelen dat waren.

Pas in februari van dit jaar kwam de eerste aangifte binnen bij de politie. Daarna is contact gezocht met andere slachtoffers. Vier mannen waren vervolgens bereid ook aangifte te doen van verkrachting en zware mishandeling met voorbedachte rade, aldus de politie.

De GGD in Groningen erkent dat er veel tijd zit tussen de eerste waarschuwing over de seksfeesten en de aanhoudingen, bijna een jaar. Toch valt de politie niets te verwijten, zegt Marco ter Harmsel van de GGD. „Politie en justitie kunnen pas een zaak beginnen als er een aangifte ligt. Mensen hebben al heel veel moeite naar de GGD te stappen, terwijl ze dat anoniem kunnen doen. Naar de politie gaan is een veel grotere stap, want daar is de anonimiteit niet gegarandeerd – je naam staat ineens op een dossier. De slachtoffers hebben heel lang gewacht, vanwege hun privésituatie, of gêne; ze hadden iets te verliezen.”

Volgens de GGD is nog niet bekend hoeveel mensen besmet zijn geraakt. Ter Harmsel: „Twee verdachten hebben erkend dat zij een aantal mensen hebben geïnfecteerd met besmet bloed. Maar dat wil niet zeggen dat het daarbij gaat om de gevallen die al bekend zijn. Ze hebben namen genoemd die wij, en met name de politie, nog niet eens in beeld hebben.” Mede daarom roept de GGD op mensen die bij de feesten betrokken zijn geweest, „zich gratis en anoniem te laten testen”.

Besmetting met hiv is volgens de GGD niet meer op voorhand dodelijk, ook al is het nog steeds een levensbedreigend virus. „Maar niemand zit op een hiv-besmetting te wachten”, aldus Ter Harmsel. „Je moet aan de medicijnen, het doet iets met je lichamelijke gesteldheid. Het tast de kwaliteit van je leven aan.”

Dat hiv niet meer per se dodelijk is, heeft gevolgen voor de strafmaat in deze zaak. Mede omdat een hiv-besmetting tegenwoordig behandelbaar is, kan justitie geen moord of doodslag meer ten laste leggen, wel zware mishandeling. De maximale straf is nog altijd zestien jaar gevangenis.

Overigens is ook ‘zware mishandeling’ niet eenvoudig te bewijzen. De Hoge Raad oordeelde in 2005 in een zaak dat een hiv-besmette man, die bewust onveilige seks had met een jongen, geen zware mishandeling ten laste kon worden gelegd.

Tegen seksfeesten an sich valt lastig op te treden. Burgemeester Jacques Wallage van Groningen zegt seksfeesten bij mensen thuis niet te kunnen verbieden zolang die vrijwillig worden bezocht. Volgens hem heeft de overheid daar geen bevoegdheid toe. Pas als er strafbare feiten worden gepleegd kan en móét worden ingegrepen, zei hij gisteren.

Frank van Dalen van COC Nederland beklemtoont dat het gebeurde in Groningen niet uitsluitend met de homoscene in verband moet worden gebracht. Ook in het uitgaanscircuit voor hetero’s vrouwen ongemerkt GHB krijgen toegediend, waarna de daders misbruik maken van de situatie. „Dat soort excessen moet met kracht worden bestreden.”

Ook Marco ter Harmsel van de GGD Groningen noemt de zaak in Groningen „uitzonderlijk”. Het veroorzaakt dan ook „veel onrust”.