Fiona Shaw speelt of is een anti-diva

Holland Festival. Theater: Readings, door Deborah Warner en Fiona Shaw. Gezien: 30/5 Stadsschouwburg, Amsterdam. Herh: 31/5. Inl: www.hollandfestival.nl.

Een actrice die hoogtepunten uit haar beste rollen speelt gegarneerd met favoriete gedichten: het is een onbescheiden genre. Het doet denken aan een recital van een operadiva, een recital met louter encores.

Om toch vooral geen ijdele indruk te maken komt Fiona Shaw in de gewoonst mogelijke kleren het toneel op. Een trui en een spijkerbroek draagt ze, en van make-up is geen spoor te bekennen. De gelauwerde Ierse actrice manifesteert zich in haar voorstelling Readings als een integer persoontje dat de kunst dient en niets anders. Ze speelt een fragment uit Tsjechovs Meeuw en zie, de in andere interpretaties zo harde en hoogmoedige actrice Arkadina verandert in een gevoelige kunstenares met een zachte stem.

Zoals bij elke goede toneelspeelster weet je bij Shaw niet wat echt is en wat onecht: spéélt ze nou een anti-diva of ís ze er ook een? Prettig is haar devote houding wel. Bij wijze van eerbetoon aan haar lievelingsschrijvers pakt Shaw steeds een boek van een hoge stapel. En dan doet ze meer dan de titel van haar programma belooft. Ze léést niet uit de boeken voor, nee, ze dráágt ze voor, ze blaast ze nieuw leven in, ze speelt. Algauw verdwijnt de spijkerbroek onder een taftzijden rok; theatraliteit wordt toegelaten, en meer en meer en meer, totdat we middenin een tragedie zitten, in Macbeth bijvoorbeeld, of in Julius Caesar.

Veel Shakespeare staat er op het repertoire, maar ook veel poëzie van Emily Dickinson en William Butler Yeats. De titels verschijnen op een fragiel doek, dat ook weer de suggestie van gevoeligheid wekt, en verder moeten we heel goed naar het verzorgde Engels luisteren, want een boventiteling ontbreekt. Gelukkig is er veelzeggende muziek, een soundscape van Mel Mercier vol spannende klanken. Gelukkig zijn er ook de sprookjesachtige lichteffecten van Jean Kalman, met een ronde maan die de dromen beschijnt. Deborah Warner voert een behoedzame regie waarin toch plaats is voor humor. Encore!