Versoepel, met mate

In het regeerakkoord van Balkenende IV staat ontslagrecht als een van de onderwerpen opgesomd die van het kabinet aan de orde moeten komen in de zogeheten participatietop, die het nog voor de zomer wil houden met sociale partners en gemeenten. Doel daarvan is een verschuiving te bewerkstelligen van baan- en uitkeringszekerheid naar werk- en inkomenszekerheid. Minister Donner (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, CDA) heeft dus een punt als hij vasthoudt aan dit thema, zoals hij gisteren aan de Tweede Kamer liet weten. Afspraak is afspraak. Toch stuit hij op verzet van de coalitiepartners PvdA en ChristenUnie. In hun verkiezingsprogramma’s staat dat niet aan het ontslagrecht mag worden getornd en dat de noodzaak daarvoor ontbreekt. Dat is interessant, maar veel doet het er niet toe. Een regeerakkoord is van een andere orde dan een verkiezingsprogramma.

Bovendien valt af te dingen op de opvatting van de ChristenUnie dat versoepeling van het ontslagrecht nu niet nodig is, omdat er krapte op de arbeidsmarkt heerst. Het is juist beter ‘harde’ maatregelen te treffen in tijden waarin maar weinig burgers erdoor worden getroffen dan omgekeerd.

In de SER hadden werkgevers en werknemers vorig jaar al bijna overeenstemming bereikt over een wijziging van de ontslagbescherming. Na de verkiezingen van 6 november, die op sociaal-economisch vlak een ‘linkse’ meerderheid tot gevolg hadden, bleek een akkoord niet meer mogelijk.

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid heeft recentelijk nog versoepeling van het ontslagrecht bepleit en in weer een andere nota staan enkele argumenten voor modernisering van het ontslagrecht mooi opgesomd: het ontslagrecht is genereus voor wie al een baan heeft, maar een belemmering voor wie tot de arbeidsmarkt wil toetreden of van baan wil veranderen. Het beschermt insiders en belemmert outsiders. Deze nota is verschenen op 6 december 2005. Zij was van de PvdA-projectgroep ‘verzorgingsstaat’, waarvan senator en fractieleider Han Noten de voorzitter was. Tot de projectgroep behoorden prominente PvdA-leden als Jan van Zijl, die als voorzitter van de Raad voor Werk en Inkomen geacht mag worden een deskundige te zijn op de arbeidsmarkt. En: de huidige bewindslieden Ella Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie) en Jet Bussemaker (Sociale Zaken). Dus als minister Donner in het kabinet nog eens om zich heen kijkt, moet hij een aantal interessante medestanders tegenkomen.

Met veranderingen in ontslagbescherming moet voorzichtig worden omgegaan. Er zijn zeker vraagtekens te plaatsen bij de omslachtige procedure via het CWI of de kantonrechter. Maar het moet werkgevers niet té makkelijk worden gemaakt om van hun personeel af te komen. Pleidooien van hun kant om ontslagvergoedingen te verlagen, worden trouwens in eigen kring ondermijnd, als er weer eens een topman vervroegd opstapt met een goudgerande regeling. Hinderlijk voor kleinere bedrijven waarvan de bazen niet op zulke mooie handdrukken kunnen rekenen en die wel met moeizame ontslagprocedures kampen; en voor vakbonden als ze hun leden ervan willen overtuigen dat ze met lagere ontslagvergoedingen genoegen moeten nemen. Maar dat is nog geen reden om het onderwerp ontslagrecht tot taboe te verklaren.