Tweede nee plaatst Nederland buiten EU

Nederland kan het zich niet veroorloven per referendum opnieuw een Europees verdrag af te wijzen. Als Nederland weer nee zegt tegen een verdrag, dan plaatst het land zich buiten Europa.

Dat verklaarde minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) gisteravond in aanvulling op uitlatingen eerder die dag van zijn staatssecretaris Frans Timmermans (Europese Zaken, PvdA). Deze had tijdens een lunchbijeenkomst in Den Haag met Europese journalisten gezegd dat, indien de kiezers bij een tweede referendum over het Europees verdrag wederom ‘nee’ stemmen, de vraag gesteld moet worden „of we door moeten met Europa of niet? Het zou zo ver kunnen gaan.”

Het is deze week twee jaar geleden dat een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking (62 procent) per referendum de Europese Grondwet afwees. Ook de Fransen keerden zich twee jaar terug tegen het grondwettelijk verdrag. Momenteel zijn onder leiding van de Duitse bondskanselier Angela Merkel onderhandelingen gaande voor een nieuw Europees verdrag. Minister-president Balkenende (CDA) is daarom deze week in Spanje en Portugal om het Nederlandse standpunt toe te lichten. De Nederlandse regering staat een beknopt wijzigingsverdrag voor. Ten minste achttien andere EU-landen dringen er op aan het verdrag van 2005 alsnog met kleine wijzigingen in te voeren.

„Ik wil niet chanteren”, aldus Timmermans, „maar een tweede ronde is wel een beslissende ronde, want er is geen volgende gelegenheid om een nieuw verdrag opnieuw te wijzigen.” Het is overigens nog niet duidelijk of er een tweede referendum komt. In het regeerakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie is afgesproken dat een nieuw Europees verdrag eerst voorgelegd wordt aan de Raad van State. De Raad moet dan – net als bij het vorige verdrag – beoordelen of het nieuwe verdrag een grondwettelijk karakter heeft, waardoor een volksraadpleging wenselijk zou zijn. Het staat vervolgens de fracties in de Tweede Kamer vrij al dan niet te pleiten voor een nieuw referendum. De Tweede Kamer heeft zich daar nog niet over uitgesproken. Bovendien is het nieuwe EU-verdrag nog niet af.

Tweede Kamerlid Harry van Bommel (SP) spreekt van „bangmakerij”. Hij zou vanmiddag een debat aanvragen, dat naar verwachting morgen zal worden gehouden. De SP was fervent voorstander van het nee in 2005. Zijn collega-Kamerlid Han ten Broeke (VVD) noemt de uitlatingen „onverstandig” en vindt dat de regering zich op de onderhandelingen moet concentreren.