SP-vriend wordt dierensenator

Hij droeg met zijn campagnes bij aan het succes van de SP.

Nu wordt Niko Koffeman senator. Niet voor de SP, maar voor de Partij voor de Dieren.

In zijn strijd tegen genetische manipulatie laat Niko Koffeman geen middel ongemoeid. Dus schreef hij in 1994 het kinderboek De Molifantjes van tovenaar Biotic, met illustraties van Len Munnik. Biotic komt in Dierland en vraagt de hulp van de dieren. „Ik kan eigenschappen van mensen inbouwen bij koeien, zodat die koeien melk gaan geven met medicijnen erin. En met die medicijnen kunnen zieke kindertjes beter gemaakt worden”, vertelde Biotic. Het loopt uit op een nachtmerrie.

Munnik kent Koffeman van „de polder”. Hij woonde in Vlaardingen, Koffeman in Maassluis. „De polder die daar tussen ligt, wilden de autoriteiten begin jaren negentig gebruiken als stortplaats voor vervuild bouw- en sloopafval. Daar hebben we, met succes, actie tegen gevoerd.” Het was Koffemans idee om de plannen te doorkruisen door snel bomen te planten in natuurgebied Lickebaert. Vorige week hebben Munnik en Koffeman nog gewandeld in het ‘protestbos’. Munnik: „Niko heeft een goede neus voor effectieve, ludieke acties.”

Sinds zijn achttiende is Niko Koffeman een gedreven dieren-, natuur- en milieubeschermer. Gisteren werd hij gekozen als senator voor de Partij voor de Dieren.

Koffeman wordt door zijn oud-collega’s „een begenadigd communicatieadviseur” genoemd. Een van zijn klanten werd in 1993 de SP en Koffeman ontpopte zich snel als de belangrijkste mediastrateeg van de partij. Een jaar eerder had hij het idee van een Partij voor de Dieren bedacht. Hij besprak het idee met diverse dierenorganisaties. „Leuk idee, was steevast de reactie”, verzucht Koffeman. „Er werd alleen niets mee gedaan.”

In 2002, toen zijn idee werd gerealiseerd, stond hij partijleider Marianne Thieme met raad en daad terzijde. De Partij voor de Dieren voerde vorig jaar een agressieve en succesvolle campagne – gesteund door veel bekende Nederlanders – en kreeg twee zetels.

Saillant is dat Koffeman toen nog voor de SP werkte. „Kort na de Tweede Kamerverkiezingen heeft Niko tegen mij gezegd dat de Partij voor de Dieren hem had benaderd voor een senaatszetel”, zegt Tiny Kox, SP-fractieleider in de Eerste Kamer. „Kort voor de Statenverkiezingen zei Niko dat we collega’s zouden worden als de Partij voor de Dieren een zetel zou bemachtigen. Dat is ze gelukt, en daarmee heeft Niko ook afscheid genomen van de SP. Als goede vrienden gaan we uit elkaar.”

Met de leus ‘Stem tegen, Stem SP’ kreeg die partij in 1994 twee zetels. De leus was bedacht door het team waarvan Koffeman sinds 1993 deel uitmaakte. Keer op keer had de SP de kiesdrempel niet gehaald, totdat reclamemannen Ronald Mol en Niko Koffeman bij de partij betrokken raakten. Hun analyse was dat de SP de beloftes van hogere lonen en lagere huren niet kon waarmaken, waardoor kiezers toch voor de PvdA kozen. Hun oplossing was een keiharde anti-PvdA-campage. „De rode Jehova’s zijn door de adviezen van Koffeman getransformeerd in een klassieke politieke partij met een modern, aansprekend marketingconcept”, analyseert Gerrit Voerman. De Groningse wetenschapper volgt de SP al meer dan twintig jaar. In 2002, toen de SP negen zetels kreeg, werd het volgens Koffeman tijd voor een nieuwe slogan: ‘Stem voor, Stem SP’. Dus niet pleiten tegen de monarchie, maar voor een gekozen staatshoofd. Niet tegen rijkdom, maar voor eerlijk delen.

Niko Klaas Koffeman werd in 1958 in Maassluis geboren. De Koffemannen verlieten het eiland Urk anticiperend op de komst van de Afsluitdijk in 1932. Niko’s opa richtte in de jaren twintig een afdeling op van de Christen Democratische Unie, een links-pacifistische protestantse partij. Niko’s ouders waren zevendedagsadventisten, een orthodox-protestantse stroming die de tien geboden serieus neemt. Samen met zijn zus groeide hij op in een geëngageerd lerarengezin, waarvan de ouders op de PSP stemden, een van de fusiepartijen van GroenLinks.

Op de middelbare school onderscheidde Koffeman zich door standpunten die hem mede door zijn geloof werden ingegeven. Hij is vegetariër, hij drinkt geen alcohol, rookt niet, en hij respecteert de sabbat. In 1976 verraste hij zijn klasgenoten met de mededeling dat hij de school ging verlaten – in de vakantie had hij staatsexamen voor de lerarenopleiding economie gedaan. Hij werd leraar. Dit combineerde hij met een economiestudie.

De dienstweigeraar was actief in de milieu- en vredesbeweging. In het Urker kostuum van zijn opa voerde hij actie tegen een kerncentrale bij Lemmer. ‘Urk is ók tugen!’ Hij bedacht de ‘kettingactie tegen de kettingreactie’. Via zogenoemde kettingbrieven kwamen er tonnen binnen bij de charitatieve instellingen. En hij ontpopte zich als een begenadigd bedenker van slagzinnen. Hij won op deze manier elf auto’s en vier vakanties naar de Malediven. Het leverde hem ook een baan op bij reclamebureau NPO. Hij bedong dat hij geen reclame hoefde te maken voor sigaretten en drank.

In 1987 stapte hij over naar het reclamebureau HVR, waar hij zeven jaar werkte voordat hij creatief directeur werd van Koffeman, Lammersen, Mol & Partners. Tot de klanten behoren Robeco en KLM, maar ook de Bont voor Dieren, Kritisch Faunabeheer en de SP. Ronald Mol was lid van het V-team. „Niko is een geweldig creatieve geest, die goed in het team paste”, zegt Mol. „Hij wekt de indruk dat hij de SP publicitair op de kaart heeft gezet, maar dat was toch echt teamwerk.”

De samenwerking liep al snel stuk op Koffemans voorkeur voor niet-commerciële organisaties. „Hij bedacht acties tegen genetische manipulatie door Nutricia, terwijl dat een klant van ons was. Maar je kunt geen twee heren dienen.” Koffeman ging in 1995 zelfstandig verder.

Koffeman is getrouwd met TROS-presentatrice Antoinette Hertsenberg. Zij is, zo zegt ze in een interview met Opzij, door hem toegetreden tot de zevendedagsadventisten. Evenals Marianne Thieme. De leider van de Partij voor de Dieren worstelde met de vraag: hoe kan iemand belijdend christen zijn terwijl de bible belt vol staat met bio-industrie? Koffeman vertelde dat ‘heersen over de dieren’, zoals in de Bijbel staat, niet betekent dat je ze moet onderdrukken, maar dat je verantwoordelijk voor ze bent.