Frisch: baanbrekende telefoonfilm

Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan? Regie: Cyrus Frisch. In: Rialto, Amsterdam.

Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan? van de Amsterdamse kamikaze-filmer Cyrus Frisch is een van de meest gedurfde films die ik in lange tijd heb gezien. Dat komt niet omdat het stream of consciousness-relaas van een Afghanistan-veteraan met de 3.2 megapixel-camera van een Sharp 903 mobiele telefoon werd opgenomen.

Al werd Waarom heeft niemand… daarom bij zijn première op het Filmfestival Rotterdam wel als de eerste mobiele telefoonfilm geafficheerd. Dat is meer een bijkomstigheid. Als je ergens mee kunt filmen worden er films mee gemaakt. Of het nu een Fischer Price Pixel-Vision kindercamera is of een mobiele telefoon.

Waarom heeft niemand mij verteld… is echter baanbrekend door de oncompromisloze manier waarop vorm en inhoud samenvallen. De verstoorde en desintegrerende waarneming van de ex-soldaat had eenvoudigweg niet anders gefilmd kunnen worden dan in de onvaste, onscherpe kleurvegen van Frisch’ mobiele telefoon, waarin de rook cirkelt tussen de wieken van een helikopter door, wankele voetstappen klinken als marcherende laarzen en alles bedreigend is.

En ook dat is natuurlijk alleen maar waan. De verpixelde beelden zijn de laatste baken van iemand wiens hele wereld een slagveld is geworden. De dag- en nachtkijker van de urbane soldaat. Altijd bereikbaar, altijd paraat, altijd de lens gericht op je volgende doelwit.

Frisch’ film werd in haast gemaakt. En ook dat zie je eraan af. Als een film niet door een traditionele narratie wordt gestructureerd, dan zijn er andere bouwstenen nodig, zoals ritme, vorm, tempo. Het gedisciplineerd ontbreken daarvan in Waarom heeft niemand… maakt ook dat de aanvankelijke opwinding over de twee-eenheid vorm/inhoud omslaat in beleefde verveling. Er zijn te weinig dwingende elementen om je verbeelding te pareren. En je eigen film bij elkaar fantaseren, daar is geen kunst aan.