Burgerslachtoffers? Lastig te zeggen

Wat gebeurde er deze week rond de missie in Uruzgan? Vijandige strijders werden gedood na een aanval op een konvooi. Geen burgerslachtoffers. Of toch?

In twee Afghaanse provincies waren er deze week weer gevechtshandelingen tussen Amerikaanse strijdkrachten en vermoedelijke Talibaan-strijders waarbij het onduidelijk is of er burgerdoden zijn gevallen.

Zondag liep een bevoorradingskonvooi in een hinderlaag van Talibaan in Helmand, waarbij de Afghaanse chauffeur omkwam en drie soldaten gewond raakten. In de daaropvolgende gevechten en luchtaanvallen zijn volgens een verklaring van de VS „ongeveer twee dozijn vijandige strijders” gedood. Er waren „geen berichten over burgerslachtoffers”. Maar volgens een dorpsbewoner van het gebied zijn drie huizen verwoest, waardoor zeven burgers zijn gedood en tien tot vijftien gewond geraakt. Vijf personen worden vermist.

In Nangarhar, aan de Pakistaanse grens, zijn bij een inval in een huis door Amerikaanse en Afghaanse militairen vandaag zes ‘Talibaan’ gedood en er vier gearresteerd, aldus een Amerikaanse verklaring. Het districtshoofd meldde echter dat er drie burgers zijn gedood en vier gearresteerd. Inwoners spraken van zeven gedode en acht gewonde burgers.

In beide gevallen was het voor journalisten onmogelijk om de gebeurtenissen te verifiëren. Hoewel de Amerikanen van de antiterreuroperatie Enduring Freedom in het recente verleden voorbarig zijn geweest met het ontkennen van burgerslachtoffers, kunnen buitenstaanders ook niet afgaan op de berichten van lokale Afghanen, blijkt onder andere uit het incident vandaag in Nangarhar.

De Verenigde Naties schatten dat in de eerste vier maanden van dit jaar 320 tot 380 burgers zijn omgekomen bij militaire handelingen. Richard Bennett, hoofd mensenrechten voor de Afghaanse VN-missie UNAMA, noemde tijdens een persconferentie in Kabul de kwestie van burgerdoden bij gevechtshandelingen door de VS of de NAVO-stabilisatiemacht „moeilijk te ontwarren”. Hoe moeilijk het onderscheid tussen burgers en strijders is, wordt ook bevestigd door het feit dat de betrouwbare Afghan Independent Human Rights Commission vorige week meldde dat er sinds het begin van het jaar 136 burgers zijn gedood. „In sommige gevallen zegt de ene partij dat bepaalde personen Talibaan zijn, terwijl de andere partij stelt dat het om burgers gaat. Veel Afghanen hebben wapens in hun huis, ter bescherming”, aldus Bennett.

De Britse minister van Defensie Des Browne pleitte donderdag tijdens een toespraak voor de Amerikaanse denktank Council on Foreign Relations voor een nieuwe, overkoepelende strategie voor de stabilisering van Afghanistan, geleid door de VN. Militaire actie, narcoticabestrijding en het creëren van een rechtsorde moeten samenkomen in „een strategisch plan, niet slechts een militair plan”. Volgens Browne heeft de internationale gemeenschap daarvoor „een zichtbare leider” nodig en is „er geen organisatie geschikter dan de VN”.

De vernietiging van papavervelden als belangrijkste strategie in de opiumbestrijding was dit voorjaar niet succesvol. Generaal Mohammad Daud, namens het ministerie van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk voor narcoticabestrijding, maakte dit weekeinde bekend dat er dit jaar 26.000 hectare papaver vernietigd is. Dat is een vooruitgang ten opzichte van de 15.800 hectare van vorig jaar, maar er is volgens Doud nog 165.000 tot 195.000 hectare geoogst, minstens zoveel als vorig jaar.

Vandaag is in Brussel officieel besloten dat de Europese Unie een politietrainingsmissie naar Afghanistan zal sturen. Het gaat om in totaal 160 experts uit zestien EU-landen plus politieofficieren uit zeven andere landen die onder de EU-vlag zullen opereren. Het is het bescheiden antwoord van de Unie op het verzoek van NAVO-secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer aan de internationale gemeenschap om meer bij te dragen aan de opbouw van Afghanistan.

De speciale afgezant van de EU in Afghanistan, Francesc Vendrell, gaf gisteren toe dat hij liever veel meer trainers zou sturen „Net zoveel als de Unie naar Kosovo wil sturen. Maar dat was onrealistisch”, zei hij. De EU heeft ruim duizend mensen in de wacht staan om naar Kosovo uit te zenden.