Wallonië vreest Vlaamse favoriet

België gaat zondag over een week stemmen. De Vlaamse premier en christen-democraat Yves Leterme gooit hoge ogen om de liberaal Guy Verhofstadt op te volgen als premier van heel België. Ook al wordt hij in Wallonië gevreesd.

IEPER, 29 MEI. - Toen Yves Leterme, de minister-president van Vlaanderen, enige tijd geleden in een populair praatprogramma werd gevraagd wat zijn gsm-nummer is, gaf hij gewoon antwoord. Liesbet Peeters uit Wuustwezel stuurde hem een sms-je. Niet alleen bleek het nummer te kloppen. De minister-president antwoordde ook meteen, vertelde ze gisteren in pretpark Bellewaerde in Ieper.

Tussen attracties met namen als Los Piratas en Casa Blanca hield de partij van Leterme daar gisteren haar jaarlijkse gezinsdag. Ongeveer drieduizend ‘militanten’ (actieve partijleden) liepen met hun kinderen in oranje T-shirts. Oranje is de kleur van het CD&V: christen-democratisch en Vlaams.

Over twaalf dagen, op zondag 10 juni, zijn er parlementsverkiezingen in België. Leterme maakt een goede kans de liberaal Guy Verhofstadt op te volgen als premier van heel België. Hij is veruit de populairste politicus van Vlaanderen, bleek onlangs uit een peiling.

Waarom? „Hij staat tússen de mensen”, zegt Inge Vervotte, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin.

„Hij zegt het zoals het is. En hij heeft Vlaanderen elan gegeven. Als Vlaming is het wel eens frustrerend te zien dat geldstromen naar Wallonië gaan”, zegt Caroline Vanlerberghe uit Ieper, die met twee kinderen door het pretpark wandelt.

Rond het middaguur loopt ook Yves Leterme (46) onopvallend door het park – alleen. Gewoon zijn, is zijn kracht. Anders dan veel Belgische politici, zoals zijn rivaal Verhofstadt, koos hij niet op jonge leeftijd definitief voor de politiek. Verhofstadt heeft als bijnaam numero uno. Leterme was vaak nummer twee of drie. In 2003 werd hij min of meer bij toeval partijvoorzitter.

Daarvoor werkte Leterme buiten de politiek, bij het Belgische Rekenhof en bij de Europese Commissie. Hij zou er geen moeite mee hebben om morgen weer wat anders doen, zegt hij. „Het gaat hem niet om zijn eigen ambitie, maar om het algemeen belang”, zegt minister Vervotte.

Vraag is of Leterme voor Franstalige Belgen acceptabel zal zijn. In het zuiden van het land heeft hij geen goede pers. De partij van Leterme vormt een lijst met de Nieuw-Vlaamse Alliantie (NV-A), die streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen. In het minder welvarende Wallonië wordt gevreesd voor het einde van België. Het CD&V zegt daar niet direct op uit te zijn, maar helemaal gerust zijn veel Franstalige Belgen er toch niet op.

Vorig jaar vergrootte Leterme de argwaan bij Franstaligen door in een interview te zeggen dat die wellicht „intellectueel niet in staat zijn Nederlands te leren”. Veel Franstalige werklozen komen niet in aanmerking voor banen in Brussel omdat ze geen Nederland spreken. Volgens Leterme was zijn uitspraak ironisch bedoeld. Niettemin noemde Laurette Onkelinx, de Franstalige minister van Justitie en vice-premier van België, hem „een gevaarlijke man”.

De levensgeschiedenis van Leterme lijkt perfect voor een toekomstige Belgische premier. Hij groeide op in de omgeving van Ieper, waar hij nog altijd woont. Zijn wieg stond in het duivenlokaal van café De Toekomst, vertelde hij vorig jaar aan journalist Filip Rogiers die een boek over hem schreef. Dat café was van zijn grootouders, die op hem pasten terwijl zijn ouders werkten. Leterme: „Af en toe staken ze een fopspeen in mijn mond, al dan niet gedrenkt in bier.”

Leterme komt uit een geslacht van schilders en behangers. Zelf was hij te onhandig voor dat vak, zei hij. Maar het cliché van ‘de hardwerkende Vlaming’ is helemaal op hem van toepassing. Vanaf zijn twaalfde had hij allerlei baantjes, eerst op het land, later in een pretpark. Zijn doel: een koersfiets kopen.

Yves Leterme is thuis aan beide zijden van de taalgrens. Sterker nog, hij is de zoon van een Waal. Thuis was Frans de voertaal. „Het Nederlands spreek ik pas kort, maar ik doe mijn best”, zegt Leterme in het Buffalo Steak House van pretpark Bellewaerde achter een bord garnalen met frieten.

Nederlands leerde Leterme pas op de kleuterschool. Op het schoolplein werd hij gescheiden van zijn zusje, omdat hij haar anders opzocht om Frans te praten. Een nichtje van Leterme is actief voor Ecolo, de Franstalige groenen. En hij is een verre verwant van Jacques Brel, de beroemdste chansonnier van België.

Hoe kan iemand die zó Belgisch is, worden gevreesd door Franstaligen? „Men heeft er belang bij vijandschap op te roepen, om zo de aandacht af te leiden van de schandalen”, zegt Leterme. Hij doelt op de aanhoudende corruptie-affaires rond lokale bestuurders van de PS, de Franstalige socialisten.

Volgens een recente peiling staat het CD&V op winst, de Open VLD van Guy Verhofstadt op verlies. De kans lijkt groot dat er in België na acht jaar een einde komt aan Paars. Of het veel zal veranderen? Volgens Verhofstadt is het CD&V programma niets anders dan „Paars light”.

Gisteren gingen Leterme en Verhofstadt op tv voor het eerst rechtstreeks met elkaar in debat. Het was een gesprek vol verwijten. Verhofstadt zei dat zijn beleid heeft gezorgd voor extra banen. Leterme: „Als het goed gaat op dat vlak dan is het dankzij Vlaanderen. En ík ben verantwoordelijk voor Vlaanderen.”

Leterme noemde het een breekpunt dat de drie gewesten (Vlaanderen, Wallonië en Brussel) verantwoordelijk worden voor werkgelegenheidsbeleid. De werkloosheid in Vlaanderen is nu ruim 6 procent, zei hij, tegen ruim 18 procent in Wallonië. Een ergernis voor Vlamingen, suggereerde Leterme, omdat die meebetalen aan alle werkeloosheidsuitkeringen. Leterme: „Meneer Verhofstadt, ik weet niet of u nog veel onder de mensen komt…”

Verhofstadt: „Ik zit inderdaad veel achter mijn bureau. Het land wordt geleid vanuit de Wetstraat in Brussel.”

Rectificatie / Gerectificeerd

Bij het artikel Wallonië vreest Vlaamse favoriet (29 mei, pagina 5) ontbrak de naam van de auteur. De reportage is van de hand van onze Brusselse correspondent Jeroen van der Kris.