Smaakmaker AZ staat met lege handen

Ajax 3 AZ 0

Ruststand 0-0. 55. Heitinga 1-0, 58. Donk 2-0 (e.d.), 90. Gabri 3-0. Scheidsrechter: Vink. Toeschouwers: 50.201.

Tot de laatste snik streed AZ dit seizoen op verschillende fronten om een prijs, maar uiteindelijk rest slechts de Fair Play Cup. En dat niemendalletje moet de club uit Alkmaar nog delen met PSV ook. Van smaakmaker tot schlemiel. Ajax won na de beker ook de play-offs en mag in augustus opnieuw proberen via de voorronden door te dringen tot de Champions League.

De afgetekende 3-0 overwinning van Ajax was zondag wat geflatteerd. Het betekende de eerste zege van de Amsterdamse club in vijf onderlinge duels met AZ, maar dit keer wel van groot belang. Toeslaan op het juiste moment, daarin onderscheidt een topclub zich van een subtopper.

Uiteraard wond AZ-trainer Louis van Gaal zich weer lang op over de arbitrage. Maar of het openingsdoelpunt van John Heitinga door scheidsrechter Pieter Vink nu wel of niet had moeten worden afgekeurd wegens buitenspel, Ajax was vanaf de eerste minuut in de tweede helft de ploeg die het meeste aanspraak mocht maken op de overwinning. De spelers van AZ waren ook wat reëler dan hun coach. Zo constateerde Tim de Cler dat de organisatie een paar keer niet klopte in de defensie van zijn team.

Van Gaal denkt niettemin dat AZ in de lange finale van dit seizoen het slachtoffer is geworden van een complot. In de laatste, fatale competitiewedstrijd tegen Excelsior moest doelman Boy Waterman ten onrechte met rood van het veld, in de bekerfinale werd een zuiver doelpunt van Ryan Donk zonder reden afgekeurd en dat gebeurde in het eerste play-off-duel ook al met een treffer van Donk (wegens zogenaamd duwen van Gretar Steinsson, die zelf ook een zetje kreeg) in Alkmaar tegen Ajax.

En nu stond Heitinga meters buitenspel bij een vrije trap van Kenneth Perez. Essentieel was of Klaas Jan Huntelaar de bal onderweg nog raakte en daar leek het op de tv-beelden verdacht veel op. Toen Vink achteraf de beelden zag reageerde hij aangeslagen. Zonder het woord te gebruiken suggereert Van Gaal bij de arbitrage een soort klassejustitie. „Je moet echt veel beter zijn om van de traditionele topclubs te winnen”, riep de trainer nadat hij zich door journalisten weer uit de tent had laten lokken. En: „Ik ben geen trainer die zijn mond houdt.”

De commotie rondom het eerste doelpunt was waarschijnlijk niet aan de orde geweest als Rogier Molhoek bij de vrije trap van Perez niet om onbegrijpelijke redenen de buitenspelval zou hebben opgeheven waardoor diverse Ajacieden vrij kwamen te staan. Dat alweer het talent Donk – ook al de speler die de beslissende strafschop miste in de bekerfinale tegen Ajax – even later een voorzet van Tom de Mul in eigen doel krulde, paste geheel in de tragedie van AZ.

Na een seizoen slechts als uitdager van de topclubs te hebben gefungeerd, kan Van Gaal nog een andere conclusie trekken. Van reserves, spelers van de tweede garnituur en zelfs enkele voetballers uit de eerste divisie kan een zeer goede coach als hij een topteam smeden, maar nog geen kampioensploeg. Uiteindelijk wordt dan toch van het grote geld verloren, zeker als de arbitrage niet meewerkt.

AZ zal de komende weken moeten investeren in spelers van een hoger echelon, zoals Van Gaal al eerder in een interview met NRC Handelsblad aankondigde, om volgend seizoen daadwerkelijk de macht kunnen grijpen. Daarmee werd gisteren een begin gemaakt met het aantrekken van de 21-jarige Braziliaanse spits Ari (Ariclenes da Silva Ferreira), afkomstig van het Zweedse Kalmar FF en vorig seizoen topscorer in dat land.

Wat te denken van Ajax, dat volgens trainer Henk ten Cate aan alle doelstellingen heeft voldaan, maar met veel beter materiaal feitelijk net zoveel in handen heeft als onder de verguisde Danny Blind. Al moet Ten Cate worden nagegeven dat hij betere resultaten behaalde en spelers als Wesley Sneijder, Ryan Babel en John Heitinga onder hem aanzienlijke progressie toonden.

Maar de kans is groot dat spelmaker Sneijder vertrekt naar het buitenland (Valencia). Zijn beoogde vervanger Perez (volgend seizoen 33) zal met moeite in zijn voetsporen kunnen treden. Zondag werd al van verdediger Zdenek Grygera afscheid genomen. Jaap Stam is volgend seizoen net als Edgar Davids 35 jaar, ouder en blessuregevoeliger. Rechtsbuiten Tom de Mul verlaat Ajax omdat hij moeite heeft met het harde profklimaat in de Arena. Kennedy Bakircioglu (FC Twente) is vooralsnog als zijn vervanger aangetrokken en Ajax haalde inmiddels ook de Belg Laurent Delorge (ADO Den Haag).

In Nederland zal dit potentieel, dat ongetwijfeld nog wat wordt uitgebreid, wel weer garanties bieden om mee te doen om de titel. Maar internationaal, met name in de Champions League met zijn astronomische budgetten, is het toch een heel ander verhaal. En daar ging het in de play-offs nu juist om.