Gehuppeld

Normaal gaat deze rubriek over taal, maar vandaag wil ik het met u hebben over televisies en wel in het bijzonder over de ‘Yoko Deluxe Portable Kleur Televisie’. Het gaat om een al wat verouderd model, maar wat deze televisie mist aan de nieuwste technische snufjes, wordt ruimschoots gecompenseerd door de gebruiksaanwijzing. Installeert u even met mij mee?

1. „Rees dit handboek helemaal voor het opereren uw toestel en houd voor verwijzing.”

2. „Wanneer een koptelefoon verbind woordt, zal de spreker gehuppeld woorden.”

3. „Een arme kleurschilderij mag uit magnetische invloed voortvloeien.”

4. „Als elke regelingen nodig zijn, regel de nodige regelingen volgens schilderijcondities.”

En, heeft u al een mooi, helder beeld?

Hier heb ik nog wat moeite met het regelen van de nodige regelingen, zodat ik nog niet ben gehuppeld. Maar gelukkig staan er nog veel meer van dit soort zinnen in dit ‘Onderwijshandboek’, zoals het stuk officieel heet, plus enkele verduidelijkende tekeningen, met bijschriften als „belastingschakelaar”, „koptelefoonkrik” en het prozaïsche „tot aan sigaret vuuraanmaker pijp”.

Ter verheldering van dit laatste: de Yoko is een draagbare televisie, die je ook op het contact voor je sigarettenaansteker in de auto kunt aansluiten.

Ik dank deze voorbeelden aan een medewerker van Philips die moet hebben ingezien dat ook handleidingen interessante historische documenten kunnen zijn, bijvoorbeeld omdat ze ons iets leren over de kwaliteit van computervertalingen.

Hoe goed zijn dergelijke computervertalingen tegenwoordig? En: hoe duidelijk zijn technische handleidingen in het algemeen?

Ik heb vooral veel ervaring met het lezen van handleidingen bij nieuwe software. Daarbij is mijn ervaring: je leert het meest van veel pielen. Gewoon alle functies uitproberen en kijken wat er gebeurt. Of meekijken over de schouders van iemand die eerder avonden lang heeft zitten rommelen.

Met het lezen van handleidingen schiet je zelden iets op – zo hermetisch zijn ze doorgaans geschreven. Pas als je wérkelijk goed thuis bent in een programma, is mijn ervaring, begin je een beetje te begrijpen wat de samensteller van de handleiding ongeveer zou kunnen hebben bedoeld – zelfs al staan er geen maffe vertaalfouten in.

Ondertussen kunnen die vertaalfouten je heel wat hoofdbrekens bezorgen. Een lezer uit Oegstgeest kreeg ooit als aanwijzing van zijn computer: „U bent de verkeerde code binnen gegaan; ga a.u.b. de juiste code binnen” (een vertaling van you have entered the wrong code…). In de gebruiksaanwijzing van een Sharp-videorecorder las iemand anders deze experimentele poëzie: „Naar de LCD weergave schranderheid annuleerteken zitten overgestapt naar stelletje naar de verlichting ter naar de zaal. Wissel voort naar de VCR (naar de spijskaart zeef zit niet voort) vervolgens pers en scheepsruim naar de DISPLAY knop voor ruwweg 2 tweede: Zulks zal verminderen naar de schranderheid van naar de VCR weergave. Repeteren naar de procédé voor wisseling naar de weergave weerom voor naar de vroeger zetting.”

Naar de betekenis van deze tekst wordt nog onderzoek gedaan, maar opmerkelijk is alvast dat er relatief ouderwetse woorden als zulks en weerom in opduiken.

Je hebt overigens maar weinig fantasie nodig om voor je te zien tot welke wanhoop dergelijke vertalingen moeten hebben geleid. (Wordt vervolgd)

Ewoud Sanders

Reacties naar sanders@nrc.nl of viawww.nrc.nl/woordhoek