Er moest iets veranderen bij ABN Amro

De biedingsstrijd om ABN Amro krijgt dinsdag een vervolg. Dan wordt duidelijk of er een tweede bod komt. De strijd duurt zeker tot juli. Hoe kwam de grootste bank van Nederland in zo’n dramatische situatie terecht?

Het was opnieuw heet. Zinderend heet. De rampdag van de Nijmeegse Vierdaagse, twee doden, was hét nieuws in de kranten, ’s ochtends op het terras in Santpoort. Het was dinsdag 18 juli 2006, de dag waarop de raad van bestuur en de raad van commissarissen van ABN Amro vergaderden over de toekomst van de bank. Locatie: conferentieoord Duin- en Kruidberg.

Een van de uitkomsten is, zo vermelden de Engelstalige notulen, dat „verkoop van het Noord-Amerikaanse bedrijf alleen overwogen wordt bij een concreet en aantrekkelijk overname-alternatief in Europa of Azië”.

Het is een opmerkelijk besluit. De bank is bereid een lucratieve markt, waar zij 12.000 werknemers heeft, op te geven. De beslissing onderstreept dat ABN drastische maatregelen wil nemen. Iets moet veranderen. Een miljardenruil moet tegemoetkomen aan de voortdurende kritiek van beleggers en analisten: te weinig focus, een lappendeken. Maar de ommezwaai komt te laat, wordt rap duidelijk. En de stappen die ABN Amro daarna zet, blijken aan hetzelfde euvel te lijden als de eerdere strategie: wisselende doelen, laat geïnformeerde commissarissen, steeds kwadere beleggers.

Op die achttiende juli is de toekomst nog trots. ABN Amro doet zelf overnames, zoals het Italiaanse Antonveneta. Dat was een van de zwaarst bevochten Europese overnames. Maar het onbehagen wil niet wijken. De aandelenkoers blijft achter. Het lukt maar niet om de kosten te laten dalen.

In de loop van september begint de koers van ABN Amro op te lopen. Geruchten over een overname door Bank of America duiken op. De koers alarmeert ING, de grootste belegger in ABN Amro. Zakenbank Goldman Sachs maakt voor ING de sommetjes. Heeft een overname zin? Nee, is de conclusie. Maar ING ontdekt nog iets anders. „Ik merkte onrust onder de aandeelhouders”, zei financieel directeur Cees Maas later. Als Maas het weet, weet ABN Amro het ook.

Op 3 november ontbijt ABN Amro-topman Rijkman Groenink met Martin Hughes van Tosca, een gerenommeerde hedgefondsmanager. Tosca schuwt activisme niet, maar ziet zichzelf als langetermijnbelegger. Tosca is niet het enige hedgefonds dat in deze periode in beeld komt. Afgaande op de soms hoge omzetten op de beurs moeten meer partijen zich hebben ingekocht. Onder hen: TCI, The Children’s Investment Fund. TCI is een gevreesde belegger die eerder een fusie van Deutsche Börse verijdelde. Begin november zegt Groenink in kleine kring dat de hedgefondsen die in de bank beleggen „vocaal, maar niet activistisch” zijn.

Terwijl de hedgefondsen aandelen kopen, toert Groenink eind 2006 langs financiële centra. ABN Amro zoekt een kleinere partner om de marktkapitalisatie te vergroten, zei Groenink op de aandeelhoudersvergadering in april. „We waren elke week wel in een Europese stad om te praten over samenwerking.” Maar er is geen interesse. Het bestuur kijkt vervolgens naar banken die net zo groot zijn. Later zelfs naar grotere partners. „We hebben met een tiental banken gesproken.”

Namen die genoemd worden: het Zweedse Nordea, de Spaanse banken BBVA en Santander en natuurlijk Barclays. De Britten komen in het najaar als serieuze kandidaat naar voren. In januari 2007 praat Groenink op het World Economic Forum, de jaarlijkse managersjamboree in Davos, met Barclays-chef John Varley. Een week later nog eens.

In de loop van januari ontmoet ABN Amro ook TCI-oprichter Chris Hohn. Hij is ontevreden over het, zoals TCI later zal schrijven, „waardeloze rendement”. Hohn voelt zich in zijn kritiek niet serieus genomen. Hij vergroot zijn belang naar ruim 1 procent. TCI stuurt op 20 februari een brief op poten naar Groenink plus vijf agendapunten voor de aandeelhoudersvergadering. Breek de bank maar op. Als de brief een dag later bekend wordt, stijgt de koers ruim 6 procent.

Dan gaat het snel. Op de 20ste maakt de top van ABN Amro een historische draai. Die dinsdagmiddag is de wekelijkse vergadering van de raad van bestuur geheel gewijd aan de middellangetermijnstrategie. De vergadering duurt van twee tot zes. ABN Amro verlaat formeel het beleid om zelfstandig te blijven. Zij gaat serieus praten met grotere banken. Gezien de gesprekken met Barclays was die strategie in de praktijk al een feit. Volgens de bank staat de beslissing los van de TCI-brief die begin van de avond per e-mail binnenkomt.

De ommezwaai is nu compleet. In de presentatie van de resultaten begin februari stelde Groenink nog dat de bank alleen door wil. „Maar dat recht moet je verdienen door te leveren wat aandeelhouders willen.”

De beslissing om een grote partner te zoeken en de onafhankelijkheid te laten varen krijgt 13 maart formeel het fiat van de commissarissen. Maar dat staat niet in het jaarverslag vermeld onder belangrijke gebeurtenissen na balansdatum.

Vijf weken later opent ABN Amro exclusieve onderhandelingen met Barclays. Weer drie weken daarna komt er een voorstel voor een tegenbod van een groep van drie banken. Wanneer de exclusiviteit van de onderhandelingen met Barclays afloopt, slaat de Bank of America toe. Zij koopt binnen vier dagen LaSalle voor 21 miljard dollar.

ABN Amro presenteert de dubbelslag van de ‘fusie’ met Barclays en de verkoop van LaSalle als een uitgekiend en beheerst proces. Maar wel een onverwacht succes, na zoveel mislukkingen en opgedrongen door de omstandigheden.

Wat het einde van een proces had moeten zijn, luidt het tegenovergestelde in. De Vereniging van Effectenbezitters vecht de verkoop van LaSalle aan en krijgt van de ondernemingskamer gelijk: de verkoop van zo’n belangrijke dochter moet aan de aandeelhouders worden voorgelegd. Bank of America dreigt met een schadeclaim als ABN Amro de aandelen van LaSalle niet levert. Het consortium van Royal Bank of Scotland, Fortis en Santander dreigt nog altijd een rivaliserend bod te doen. En Barclays mag niet verzaken: de bank zet haar bod op ABN Amro alleen door als LaSalle naar de Amerikanen gaat. Volgende strijdperk: de Hoge Raad. Half juli wordt de uitspraak verwacht in de cassatie tegen de beschikking van de ondernemingskamer. Een jaar na Santpoort.

Beurzen: pagina 33

Experts bloggen over ABN Amro op www.nrc.nl/expertblog