‘Een sms in geheimtaal: 737.000, 15,3’

Andries Knevel (55) is presentator van de talkshow Knevel & Van den Brink die sinds deze maand op Nederland 1 is te zien. Afgelopen maandag ontving hij in zijn programma vrijwel het gehele kabinet. Knevel werkt al 19 jaar voor de EO. Hij is getrouwd met Rietje. Ze hebben drie kinderen en een kleinkind.

Andries Knevel: „Ik weet niet waarom, voel me niet nerveus maar ook niet gewichtig of zo, terwijl de publiciteit massaal was, en is” Foto Roger Cremers Nederland, Hilversum, 23-05-2007 Andries G. Knevel (Naarden, 13 februari 1952) is een Nederlandse presentator en voormalig programmadirecteur van de Evangelische Omroep. Ook schrijft hij columns en gaat hij zo nu en dan voor als predikant. Eveneens heeft hij een aantal boeken geschreven. Andries Knevel heeft samen met Tijs van den Brink, sinds mei 2007 een talkshow op nederland 1, genaamd Knevel & van den Brink, maar dit is maar een tijdelijke show die alleen uitgezonden wordt als vervanger van Pauw & Witteman. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Roger Cremers - 2007
Andries Knevel

Vrijdag 18 mei

We vergaderen vroeg in de middag over de uitzending van vanavond, maar nog veel meer over het grote gebeuren van maandag, als het hele kabinet komt.

Althans dat was de bedoeling. Want achter de schermen zijn alle voorlichters en spindoctors bezig ervoor te zorgen dat hun minister en hun staatssecretaris de beste plaats krijgen, op straffe van wegblijven. Het aantal van zestien ministers halen we dus niet. Dat wordt tot maandagavond, vlak voor de uitzending keihard onderhandelen. Overigens is het aanbod van de kant van het kabinet gekomen, toen wij, bescheiden, slechts vroegen om de premier en de beide vicepremiers.

De uitzending verloopt zonder problemen en is tamelijk rustig, soms zelfs kabbelend, met Bauke Vaatstra, de vader van Marianne, Pia Dijkstra en Harry van Bommel. Ik word onrustig wanneer het te rustig is, maar heb de afgelopen drie weken geleerd dat de kijker laat op de avond een rustige uitzending meer waardeert dan een levendige.

Rond de klok van 01.00 uur memoreren we dat we op de helft zijn. Ik moet in alle eerlijkheid bekennen dat het programma me fysiek zwaarder valt dan gedacht. Mijn bewondering voor de fysieke capaciteiten van Frits, Henk, Paul en Jeroen is toegenomen.

Om 02.00 uur ga ik naar bed, blij dat de week erop zit.

Zaterdag

Iedere ochtend krijg ik een sms in geheimtaal. Vanochtend: 737.000, 15,3. 152.000, 7,9.

De aantallen kijkers, ook van de herhaling en de marktaandelen. De eerste twee cijfers tellen. Ik ben verbaasd over de hoogte van het cijfer, en had die niet verwacht. Hoe rustiger dus, hoe hoger? Na drie weken liggen we op schema. Althans wat kwantitatieve doelstellingen betreft en dat had niet iedereen verwacht.

Over de kwaliteit, althans de toegevoegde waarde, spreken Tijs en ik ’s middags in een interview voor de NOS radio. Het

valt me op dat ook in dit gesprek de mate van geloof in Knevel en Van den Brink aan de orde komt. Dat is de derde keer deze week, na de kritiek van Freek de Jonge in de Volkskrant en Prem afgelopen woensdag. Verwacht de buitenwacht meer van de EO dan we tot nu toe bieden? We zitten in de aloude spanning dat we een breed programma willen bieden, gemaakt vanuit onze specifieke identiteit met ook nog een marktaandeel als doelstelling. Zolang de NPO duaal wordt gefinancierd, een deel STER, een deel overheid (en ook nog een deel vereniging), zal die spanning blijven. Maar daarnaast gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat de EO zelf er inmiddels jaren geleden voor gekozen heeft om brede programmering aan te bieden. Programma’s voor een zo breed mogelijk publiek, gemaakt vanuit de eigen missie en identiteit. En dus zal het altijd zoeken blijven naar de juiste balans. Daarbij leggen overigens netcoördinatoren ons geen inhoudelijke voorschriften voor. Dat misverstand ontstaat nog wel eens, zo bleek afgelopen week. Maar het blijft goed dat mensen als Freek en Prem ons scherp houden. Dat voedt de altijd voortdurende interne discussie.

Zondag

’s Morgens gaan Rietje en ik naar Crossroads in Amstelveen. Het is een snel groeiende gemeente met zo’n 2.000 geregelde kerkgangers, bestaande uit 40 nationaliteiten en met een forse oververtegenwoording in het segment ‘hoger opgeleiden’. Sinds een aantal jaren geleden onze kinderen zich hier gingen thuis voelen, zijn we met ze meegegaan, en hebben we hier onze plek gevonden. Het feit dat ik een van de oudste kerkgangers ben, doet daar niet aan af.

’s Middags ga ik naar de Christelijke Gereformeerde Kerk in Huizen, de kerk waarvan ik lid ben, en waar mijn wortels liggen. Inmiddels heeft er bij mij een zekere verschuiving plaatsgevonden van het strikt reformatorische naar het breed evangelicale. Hoewel, het is meer een verschuiving in vorm dan in inhoud. In beide gemeenten voel ik me thuis en word ik geestelijk gevoed. Dat is ook wel nodig in deze hectische weken.

’s Avonds lees ik op de mail dat Bas van der Vlies bezwaar heeft aangetekend tegen de komst van het kabinet naar ons programma. Het kabinet dient eerst de Tweede Kamer de plannen voor te leggen en daarna de media. Hij is van plan een debat aan te vragen zodra kabinetsleden morgenavond inhoudelijke mededelingen gaan doen. Hij wordt daarbij gesteund door VVD en GL.

Door deze kritiek voorzie ik problemen voor morgenavond, want als nestor Bas waarschuwt, luistert het kabinet. Het grote gevaar zal zijn dat de ministers met meel in hun mond gaan praten, veel vertellen over al die prachtige werkbezoeken, maar geen enkel concreet plan zullen lanceren op straffe van ontbieding naar de Kamer. Tijs en ik staan voor de grote opgave om ze toch iets te ontlokken. Dat zal niet meevallen.

We draaien de 11de symfonie van Sjostakovitsj, met dat prachtige, dreigende 1ste adagio. Een voorbode van morgenavond?

Maandag

nrc.next kopt vanochtend ‘Niet in de Kamer, wel bij Knevel’. Nog meer meel dus voor de politici.

Het is vanavond een grote happening in Jaarbeurshal 10. Voordat het Nederlandse volk met de ministers en staatssecretarissen mag gaan praten, hangt er een soort nerveuze spanning als ware het een eindexamen HBS, althans dat is mijn herinnering. Achter de schermen gaat het ook over heel andere dingen. Wouter Bos is druk aan het bellen en andere dingen met zijn elektronische speelgoed (Blackberry?) aan het doen, vanwege de uitlatingen van Jacques Tichelaar in Opzij. Wanneer ik hem een half uur voor uitzending spreek, lijkt de grootste kou uit de lucht en toont hij zich opgelucht, maar het komt juist op deze avond slecht uit. In een erg rumoerige hal gaan we vervolgens de uitzending doen. „Finest hour?”, wordt me veel gevraagd. Nee, zo voelt het niet. Ik weet niet waarom, voel me niet nerveus maar ook niet gewichtig of zo, terwijl de publiciteit massaal was, en is.

Premier Balkenende zet onmiddellijk de toon, door te zeggen dat de beleidsplannen natuurlijk pas op 14 juni zullen worden gepresenteerd. Je kunt dan twee dingen doen. Of een uur lang blijven trekken, zonder resultaat en met een hoge irritatiegraad, of er een informatieve uitzending van maken waarbij de grootste knelpunten worden geanalyseerd. We kiezen voor de tweede optie die we dus ook al voorbereid hadden.

De premier en de beide vicepremiers zijn na de uitzending tevreden. Als er na afloop kritiek is, gaat het over het feit dat de uitzending voor het late uitzendtijdstip te zwaar, te informatief was. Maar beter deze kritiek, dan andersom.

Dinsdag

De ochtendkranten waren al gesloten, en hebben dus veel over het gebeuren in de Jaarbeurs, maar niets over de uitzending. Middagkranten hebben een aantal milde kritiekpunten, maar zijn niet vervelend. Was het een „gelikt programma” zoals ik in deze krant las?

Paul Rosenmöller blijkt vanavond opvallend mild te zijn over de toer van het kabinet. Hij vindt eigenlijk dat het gewoon goed is gegaan. Heimwee naar de politiek heeft hij geen moment.

Woensdag

Ik bel met oud-premier Dries van Agt. Hij heeft Tijs en mij een boze/verdrietige brief geschreven omdat we naar zijn mening in de uitzending met Maxime Verhagen gesuggereerd hebben dat hij Palestijns geweld tegen burgers geoorloofd zou vinden, terwijl hij daar in Rotterdam juist scherp afstand van heeft genomen.

Het was de combinatie van een gedeelte uit de toespraak van Van Agt en de reactie van Verhagen dat Hamas niet toegelaten was vanwege geweld tegen burgers en het niet erkennen van Israël. Beeld en commentaar konden inderdaad onbedoeld de onuitgesproken suggestie wekken. We spreken de zaak uit.

De brief van Van Agt raakte me, omdat ik door de jaren heen een goede band met hem heb opgebouwd. Hoogtepunt was onze gezamenlijke reis naar de Gazastrook voor het programma ‘Andries’. We bezochten een gezin, waar vier kinderen waren omgekomen door een verdwaalde Israëlische raket, we reisden naar het nu zwaar geteisterde Sederot en bezochten in Jeruzalem een moeder van wie de dochter in een bus was opgeblazen. We deelden emoties, zagen tranen in elkaars ogen en bleven het fundamenteel oneens over oorzaak en oplossing. En toch, ondanks onze diepe meningsverschillen, bleef er een fundamenteel en groot respect.

Twee verhalen met veel emotie vanavond. De dochter van de door Bokito aangevallen vrouw en een gaste die als kind door Molukkers in de school werd gegijzeld. En natuurlijk ook nog Mark Rutte. We starten heel laat, 23.20 uur en het zal toch niet waar zijn dat juist zo’n uitzending… Morgen weten we het.

Donderdag 24 mei

En inderdaad. Op de top om 23.35 uur keken er bijna een miljoen mensen naar de dochter. Een cijfer waar iedere politicus jaloers op zou zijn.

„Heel scherp en stevig, maar wel fair en met respect”, zo omschrijft Rutte ons interview met hem. Met die laatste twee woorden ben ik blij, omdat iedere gast, ongeacht zijn of haar standpunt, moet weten dat hij/zij serieus wordt genomen en met veel respect en aandacht wordt behandeld. Naast onze eigen identiteit vind ik dit een soort persoonlijk missie statement.

Inmiddels worden we door de kijkcijfers bevestigd in het feit dat we met KvdB iets toevoegen. Alle verwachtingen omtrent kijkcijfers en waardering worden behoorlijk overtroffen. Ik moet denken aan Wim de Jong van de Volkskrant die een dag voordat we zouden beginnen „Een programma dat niemand wil” schreef, en glimlach.

Volgend jaar dus weer? Ja, we vinden het als EO van groot belang dat de externe pluriformiteit van de Publieke Omroep ook op de belangrijkste zender van Nederland, (Nederland 1) tot uiting komt. Juist daar waar het gaat om het maatschappelijk debat moeten verschillende geluiden en manieren van aanpak een plek krijgen. En we weten dat we hierin steun hebben van vele partijen. Aldus heeft de netmanager dus een luxeprobleem met twee goedlopende talkshows. Maar ik wil hem graag van het probleem af helpen door te melden dat we voor volgend seizoen weer voor een beperkt aantal weken zullen intekenen en voor de rest met zeer veel aandacht en plezier ongeveer 30 weken lang naar Pauw en Witteman zullen kijken.