Defensie had twijfels over verhoren Irak

De verhoormethoden die Nederlandse militairen in Irak gebruikten, stonden „op gespannen voet” met „de internationale mensenrechten”. Dat constateerde de directeur Juridische Zaken van het ministerie van Defensie in maart 2004 in een interne nota.

In diezelfde periode meldde de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) toenmalig minister Kamp (Defensie, VVD) dat er gevoelige foto’s bestonden van de ondervraging van gevangenen.

Kamp, nu lid van de VVD-fractie in de Tweede Kamer, heeft het parlement hierover niet geïnformeerd. Nadat de Volkskrant eind vorig jaar berichtte dat MIVD’ers gevangenen zouden hebben gemarteld, heeft Kamp verklaard dat hij in 2003 op de hoogte is gebracht van mogelijke misstanden, maar dat hij de kwestie nooit aan de Kamer heeft gemeld omdat het Openbaar Ministerie na een onderzoek van de marechaussee destijds geen aanleiding zag voor verdere strafrechtelijke vervolging.

Uit een reconstructie van NRC Handelsblad blijkt dat er op het departement grote twijfels bleven bestaan over het optreden van de militairen. Directeur juridische zaken Ybema schreef op 31 maart 2004 in een interne nota over de gebeurtenissen. Volgens Ybema bestond er „gegronde twijfel wat betreft het volledig naleven van het verbod op dwang”. Zowel het gebruik van hard geluid als „het gebruik van koud water op de wijze zoals in het dossier aangegeven” zou volgens Ybema in strijd kunnen zijn met het internationale recht.

In de Tweede Kamer werden in 2004 vragen gesteld naar aanleiding van het martelen van Irakezen door Amerikaanse militairen in de Abu Ghraib-gevangenis. Ook toen repte Kamp niet over de mogelijke mishandeling van gevangenen door Nederlanders. Tijdens een Kamerdebat op 17 januari van dit jaar zei de minister dat hij dit naliet omdat „er geen enkele relatie is tussen die gebeurtenissen en de activiteiten van Nederlandse militairen in Irak”. Maar de MIVD legde die relatie wel. Op 19 mei 2004 meldde de toenmalige directeur van de dienst, generaal-majoor Bert Dedden in een brief aan de minister dat er in het archief van de MIVD twee foto’s waren aangetroffen van gevangenen die door de MIVD waren verhoord. De twee mannen dragen afgeplakte skibrillen. Eén man is duidelijk nat gegooid met water. „Gelet op de recentelijke (negatieve) publiciteit omtrent de mishandeling van Iraakse detainees door Amerikaanse militairen” vond generaal Dedden het nodig de minister hierover te informeren. De generaal waarschuwde dat er ook „door het Korps Mariniers [...] (mogelijk gevoelig) foto- en videomateriaal is gemaakt”. De inlichtingendienst raadde Kamp aan „dit nader te doen onderzoeken”.

Kamp, die gisteren niet bereikbaar was voor commentaar, stelde na de publicatie in de Volkskrant een commissie in onder voorzitterschap van voormalig Kamerlid Van den Berg (SGP), die over enkele weken haar rapport presenteert.

omstreden verhoren: pagina 43