De Greenspan-zeepbel staat op barsten

De waarschuwing van Alan Greenspan dat een ‘dramatische inkrimping’ dreigt van de Chinese aandelenmarkt, is net zo goed van toepassing op andere markten. De mondiale liquiditeit is veel hoger dan tien jaar geleden, en de vroegere voorzitter van de Federal Reserve (het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) draagt een groot deel van de verantwoordelijkheid daarvoor. Hij heeft gelijk als hij waarschuwt voor China. Maar de weerslag van het barsten van deze wereldwijde zeepbel zal zich niet tot één land beperken.

Eén manier om de liquiditeitsgroei te meten is het vaststellen van de omvang van valutareserves van de centrale banken. Die zijn in tien jaar tijd gestegen van 1,6 biljoen dollar naar 5,8 biljoen dollar, en ze zijn meer dan verdubbeld als percentage van het bruto wereldproduct.

Al dat extra geld is in het systeem terechtgekomen door de buitensporige aanwas van de geldhoeveelheid in de meeste toonaangevende economieën. Hoewel die reserves op zichzelf de aandelenkoersen niet omhoog stuwen (maar wél als ze op de markt worden belegd, zoals in China en Korea), laat hun stijging zien hoe snel de liquiditeit in de wereld is toegenomen.

Economieën zijn afhankelijk van een stabiel monetair systeem om de juiste prijssignalen naar producenten en consumenten te kunnen sturen. Maar nu de M3-maatstaf van de geldhoeveelheid in de VS de afgelopen twaalf jaar met krap tien procent per jaar is gestegen, en de liquiditeit van de centrale banken in de wereld jaarlijks met 13,8 procent toeneemt, is het systeem allesbehalve stabiel.

Gewoonlijk zou zo’n buitensporige geldaanwas voor inflatie hebben gezorgd. Maar in dit geval ging dat gepaard met een eenmalige communicatierevolutie, die de mondiale productiekosten heeft verlaagd. Eerdere revoluties van deze aard, zoals de veranderingen die zijn teweeggebracht door de komst van spoorwegen, stoomschepen en koelcellen in de jaren tachtig van de negentiende eeuw, veroorzaakten prijsdalingen. Déze revolutie heeft slechts de inflatiedruk gecompenseerd die het gevolg was van de groei van de geldvoorraad.

De inflatie van de consumentenprijzen is wereldwijd laag gebleven, maar de aandelenkoersen, vastgoedprijzen, bedrijfswinsten en inkomens van de kapitaalcontroleurs zijn uit de pan gerezen. Niets duidt erop dat deze veranderingen permanent zijn. Ze zijn eenvoudigweg een tijdelijke verstoring, veroorzaakt door de buitensporige geldaanwas. Uiteindelijk kan dit leiden tot een ineenstorting van de rendementen en tot een wereldwijde recessie.

Omdat het grootste deel van de wereld heeft gedeeld in de explosie van de liquiditeit, de aandelenkoersen en de huizenprijzen, zal ook een groot deel van de wereld de ineenstorting voelen. Dan zal Greenspan, geestelijk vader van het buitengewoon soepele monetaire beleid van ‘s werelds grootste economie, zich nergens meer kunnen verschuilen.

Martin Hutchinson

Frans bestuur van bedrijven moet opener

Het uitvaardigen van wetten onder druk van de publieke opinie is nooit een goed idee. Toch is dat precies wat Nicolas Sarkozy van plan is.

De nieuwe Franse president wil een wetsvoorstel indienen dat paal en perk moet stellen aan ‘gouden handdrukken’ met een kwade reuk. Hij deed die belofte tijdens zijn verkiezingscampagne, toen hij overvallen werd door het nieuws dat de vertrekkende topman van Eads, Noël Forgeard, een gouden handdruk van 8,5 miljoen euro meekreeg. Dat leidde tot publieke verontwaardiging en vervolgens tot Sarkozy’s belofte.

De ironie is dat wat de wet ook had voorgeschreven, het toch niet van toepassing zou zijn geweest op Forgeard, omdat Eads een in Nederland geregistreerd bedrijf is. Maar het initiatief van Sarkozy komt in het kielzog van serieuze zorgen over de beloning van topfunctionarissen in het Franse bedrijfsleven.

Axa-topman Henri de Castriès zei vorige week dat hij niet langer aandelenopties zou aanvaarden, omdat de opeenstapeling van rijkdom na een bepaald punt onsmakelijk begon te worden. Sommige bedrijven overwegen helemaal geen aandelenopties meer uit te keren en geven de voorkeur aan gratis aandelen.

Sarkozy wil dat de nieuwe wet de gouden handdrukken koppelt aan de geleverde prestaties. Hij zal moeten balanceren tussen hardhandige regulering en maatregelen die louter de schone schijn ophouden. Privé-contracten moeten privé blijven. Aan de andere kant is regulering soms nodig als de markten duidelijk niet goed functioneren.

Maar in de meeste gevallen is het gebrek aan transparantie het echte probleem. Dat is waar Franse bedrijven momenteel het meest behoefte aan hebben. Salariscommissies willigen de eisen van topmanagers automatisch in, commissarissen strooien met geld om hun vrienden niet tegen zich in het harnas te jagen en aandeelhouders mopperen wel, maar brengen hun stem niet uit op vergaderingen. Dat is nog maar al te vaak de dagelijkse gang van zaken in het Franse ondernemingsbestuur.

Sarkozy moet er eerst maar eens voor zorgen dat de aandeelhouders weten wat er omgaat op bestuursvergaderingen waarin wordt besloten over gouden handdrukken. De huidige wetten zouden, als ze serieus worden toegepast, wel eens voldoende kunnen zijn om de excessen aan banden te legen.

Ook schaamte kan een krachtig wapen zijn om de hebberigheid van sommigen in te dammen en de lafheid van anderen aan de kaak te stellen.

Pierre Briançon

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com.Vertaling Menno Grootveld