Tommy Soeharto speelt thuiswedstrijd met Justitie

Een tijdje geleden kwam in het nieuws dat de meest besproken Indonesische zoon, Tommy Soeharto, was vrijgelaten. Het is een soort nieuws dat een mens op het verkeerde been kan zetten, want het suggereert dat deze schrandere schavuit van de corruptie tevoren in de gevangenis zat. Maar dat was niet zo. Want Tommy Soeharto is een rijk man én hij heeft connecties en dan zit je in Indonesië per definitie niet in de gevangenis, ook als dat eigenlijk wél is afgesproken middels een gerechtelijk vonnis. Dat gold zeker voor Tommy Soeharto: Hij kwam er wel eens, maar hij zat er niet echt.

De laatste dagen waren alle ogen gericht op het kleine Britse eiland voor de Franse kust Guernsey. Daar moest een rechter beslissen wat er moest gebeuren met 46 miljoen dollar die Tommy Soeharto er op een rekening had staan. In dit geval onder de naam Garnet Investment Ltd., want dit zijn bedragen die alleen al om fiscale redenen om een investeringsvehikel vragen. De rechter besliste gisteren dat het geld zes maanden wordt geblokkeerd – in die tijd moet een Indonesische rechter uitmaken van wie het eigenlijk is.

De jongste zoon van de vroegere dictator Soeharto is in vele jaren uitgegroeid tot het symbool bij uitstek van corruptie en bestuurlijke onverschilligheid in Indonesië. Dat gebeurde onder zijn vaders bewind toen de familie Soeharto vorm gaf aan wat wel de grootste kleptocratie in de geschiedenis wordt genoemd. De kinderen en aanverwanten van de president en generaal eigenden zich successievelijk alles van enige waarde – van tolwegen tot vliegtuigmaatschappijen – toe. De dandy van de familie, Tommy, spande daarbij de kroon en zorgde met zijn flamboyante uitspattingen ook voor een voortdurende stroom van geroddel.

Hoewel de huidige, democratisch gekozen president Yudhoyono bestrijding van corruptie ooit speerpunt van beleid heeft gemaakt, is het onderwerp gaandeweg verdampt. Het vermogen van de oudpresident is tot de dag van vandaag met rust gelaten. En, de ene na de andere kans om het symbool bij uitstek van corruptie – Tommy – een strobreed in de weg te leggen, liet de president lopen.

Waarom? Omdat Tommy de zoon is van Soeharto en bijna iedereen groot geworden is onder diens hoede. Ook de huidige president die graag en loyaal het ziekbed van zijn voorganger mag bezoeken.

De Guernsey-affaire kwam op wonderlijke wijze aan het licht. Een jaar of anderhalf geleden had Tommy tien miljoen nodig en wilde hij die vanuit Guernsey laten overmaken. Dat bleek aanvankelijk lastig, want bij zijn bank daar, de Franse BNP Paribas, lazen ze ook kranten en ze vroegen zich af of dat zomaar kon. Immers, de rekeninghouder was veroordeeld wegens een van de ergste delicten die denkbaar zijn, namelijk het laten vermoorden van een opperrechter. Daar had hij weliswaar een bescheiden straf voor gekregen, maar toch een ernstige zaak.

Bovendien was allengs duidelijk geworden dat Tommy maar weinig geld eerlijk had verdiend en misschien was het dus wel een idee voor de nieuwe bestuurders van Indonesië om beslag op dat geld te laten leggen. Dan hadden ze alle tijd om de zaak eens uit te zoeken. Zo’n type brief schreef BNP Paribas naar de Indonesische minister van Justitie.

Maar dat pakte heel anders uit. Volgens de minister van Justitie leek er juist geen vuiltje aan de lucht en voor het geval de bank nog mocht aarzelen, stelde hij tijdelijk een bankrekening van zijn ministerie ter beschikking om het geld voor Tommy Soeharto over te maken. Zo geschiedde en Tommy kwam dus met speciale assistentie van de minister van Justitie aan de contanten. En de minister omzeilde keurig het speciale hof ter bestrijding van corruptie, dat Yudhoyono voor dit soort affaires in het leven had geroepen aan het begin van zijn ambtsperiode.

Dit alles lekte uit. Consequenties had het niet, ook de president keek verder de andere kant uit. Tommy dook weer op in het circuit, vastbesloten om zijn levensstijl van playboy met snelle auto’s en vrouwen niet door akkefietjes te laten verstoren. Een paar weken geleden deed hij mee aan een wedstrijdje pistoolschieten, georganiseerd door de militaire elite-eenheid Kopassus. Speciaal voor zijn vijfenvijftigste verjaardag georganiseerd. Tommy won.

De enige misrekening bleek dat hof ter bestrijding van de corruptie. Dat wilde niet de risée worden, kwam in actie, produceerde een honderden pagina’s tellende aanklacht en toog naar Guernsey. Tommy werd nu gedwongen hetzelfde te doen. En anders dan destijds in Jakarta was een rechter omleggen nu geen optie. Want Guernsey is dan weliswaar een eiland voor instanties die moeite hebben met het daglicht elders (beleggingsvehikels, investeringsfondsen en dergelijke), maar het is Brits domein.

Het eigenlijke spel begint nu pas, want nu moeten de corruptiebestrijders binnen zes maanden voor een Indonesische rechter aannemelijk zien te maken dat het geld onrechtmatig is verkregen. Of dat lukt? Thuiswedstrijden heeft Tommy tot nu toe altijd gewonnen. Op een of andere manier.