The Catcher in the Rye

Verschillende recensenten wezen erop dat de nieuwe roman van Renate Dorrestein, Echt Sexy, schatplichtig is aan The Catcher in the Rye van J.D. Salinger. Maar of haar boek ook daadwerkelijk de belangstelling voor deze Amerikaanse klassieker van ruim een halve eeuw oud zal doen herleven, moet ernstig betwijfeld worden. Als studenten Nederlands tegenwoordig al massaal laten weten dat ze Reves De Avonden hoofdzakelijk saai vinden, ziet het er voor een herwaardering van Salingers belangrijkste werk helemaal somber uit. In Nederland althans, want in de VS gaan er nog jaarlijks tienduizenden nieuwe exemplaren over de toonbank.

De vergelijking met De Avonden is niet toevallig. Beide boeken moeten het in belangrijke mate hebben van de toon, in beide gevallen die van een wat getroebleerde adolescent, die in de naoorlogse jaren onnoemlijk veel generatiegenoten als de hunne herkenden. The Catcher in the Rye beschrijft enkele dagen uit het leven van Holden Caulfield, een zestienjarige scholier die zichzelf omringd ziet door een wereld met louter phonies, die al depressief wordt bij de aanblik van blote mannenbenen, van mensen die Good luck zeggen bij wijze van afscheid en van nog wel honderd andere futiliteiten. De toonzetting van zijn walging, zijn weigering ook maar iets van de wereld te accepteren waarvan hij ooit deel zou moeten uitmaken, is het ware wonder van dit boek: geestig, consequent en heel meeslepend.

Wat bij herlezing vooral opvalt is hoe enkele van de thema’s uit zijn latere, veel ontoegankelijker werk, hier al contouren krijgen. Zijn fascinatie met de fantasievolle kinderwereld, zijn dagdromen over een bestaan in een hut aan de rand van een bos, ver van de bewoonde wereld, waar hij zou poseren als doofstomme, met als het even kon een mooie maar ook doofstomme vrouw aan zijn zijde.

Zou het boek in de VS nog steeds zijn cultstatus hebben als Salingers schrijversloopbaan anders was verlopen? De roman bleef, met een paar verhalen uit de bundel Nine Stories zijn enige meesterwerk. Hij publiceerde nog enkele, steeds hermetischer novellen over de briljante kinderen uit de Glass-familie en hield toen helemaal op met boeken publiceren. De twee dozijn verhalen die van hem in The New Yorker verschenen bleven, op een al snel verdwenen en omstreden roofdruk na, ongebundeld. Salinger leidt een kluizenaarsleven, schrijft volgens de schaarse ooggetuigen nog elke dag, maar zweert ver te blijven van de uitgeversbusiness. Het is misschien een wat gemakkelijke gedachtensprong, maar als we Holden Caulfields leven willen extrapoleren, zou het er best eens zo uit kunnen zien.

Jan Donkers

In ‘Iedereen praat over...’ worden boeken met nieuwswaarde besproken.