Meer net echt

Dit is de grootste stap voorwaarts sinds de uitvinding van de kleurenfilm,” zei Jeffrey Katzenberg, de president-directeur van Dream Works Animation. Hij had het over de vervolmaking van de driedimensionale film. Een halve eeuw geleden bestond deze versie van het medium al. Je moest toen een speciale bril opzetten met een rood en een groen glas (voorzover ik me herinner) en dan zou je ongekende avonturen beleven. Ik heb het geprobeerd. Filmisch is me niets onvergetelijks overkomen. Van het brilletje is me de gammele constructie bijgebleven.

Door de digitale revolutie is alles anders geworden. Vorige week heeft Steven Spielberg, oprichter van Dream Works een contract getekend tot het verfilmen van de Avonturen van Kuifje, de door Hergé (Georges Rémi) geschapen volksheld. Kuifje, die in de niet Nederlands sprekende wereld Tintin heet, is ook de jongste niet meer. Volgens de Wikipedia ter wereld gekomen op 1 oktober 1929. Heeft zich ontwikkeld tot een universele stripheld. Aan één film heeft Spielberg niet genoeg. Het wordt een trilogie. Ik heb er een geclausuleerd vertrouwen in.

Jurrasic Park was ook gedeeltelijk prachtig. Vredig grazende en soms loeiende voorwereldlijke dieren in een nevelige vlakte, dan het zware gestamp van de gigantische Tyrannosaurus Rex, zo moet het in de prehistorie geweest zijn. Maar er moest een eigentijds verhaaltje bij, over de bedrieger die zijn straf niet ontliep en door de Tyrannosaurus letterlijk van de pot werd gerukt. Hahaha. Fun!

De nieuwe driedimensionale film wordt opgenomen met digitale camera’s die een dubbele lens hebben en afgespeeld op digitale projectors, ook met een dubbele lens. Je moet nog wel een bril opzetten maar ook die is aanmerkelijk verbeterd. „Dit is een heel andere ervaring. Veel voyeuristischer,” zei een deskundige. „Het projectiescherm is altijd een barrière voor het publiek geweest. Goeie 3D doet het scherm verdwijnen.” Niets is nagelaten om de toeschouwers paf te laten zitten.

Ik dacht aan Aldous Huxley’s Brave New World. Daar zijn de movies vervangen door feelies. Je ziet niet alleen op het scherm wat de personages doen maar dankzij een paar elektroden in de stoelleuningen kun je ook voelen wat zij voelen. En in de zaal staat een reukorgel. De organist speelt de opeenvolging van geuren die bij de handelingen horen. De held ligt in een hooiberg, het publiek voelt het zachte prikken van het hooi en ondergaat het weldadig aroma. Hier wordt niets meer aan de verbeeldingskracht overgelaten.

Is de nieuwe 3D-techniek werkelijk een sprong voorwaarts? Het is als met alle nieuwe techniek: het hangt ervanaf hoe je er gebruik van maakt. Dit wordt een begeerlijke zintuiglijke sensatie: Kuifje zijn avonturen te zien beleven, zo tastbaar dat het lijkt alsof je er zelf bij bent. Het loopt storm. Maar zou je een 3D-remake willen zien van bijvoorbeeld Du rififi chez les hommes van Jules Dassin, met Robert Hossein, die meesterlijke inbraak met de langste periode van stilte uit de geschiedenis van de film? Journaals uit de twee Wereldoorlogen?

Iedere technische vooruitgang maakt het leven gemakkelijker. Daardoor komt het dat de meeste mensen die altijd in een auto rijden dikker zijn dan anderen die wel eens lopen. Bovendien hebben die automobilisten zwakkere beenspieren. Films in 3D doen een geringer beroep op de verbeeldingskracht. Het is een veronderstelling, maar het is niet uitgesloten dat volgende generaties zullen lijden aan een vervette fantasie. Maak daar eens een film in drie dimensies over.