Kunst-spam per gsm

Via bluetooth word je getrakteerd op onverwachte berichten op je mobiel.

Twee kunstenaars bestoken argeloze bluetoothgebruikers met korte videofilmpjes.

„Een nieuwe vorm van graffiti”, noemen ze het zelf, videokunstenaars Danny Jeroense en Gerco Lindeboom. Ze ‘sprayen’ geen verf, maar videofilmpjes op je mobiel.

Voor hun acties hebben Jeroense en Lindeboom een automatisch verstuursysteem ontwikkeld dat werkt met bluetooth. Met apparatuur in een koffer wordt een signaal uitgezonden dat binnen een straal van honderd meter alle telefoons met bluetoothfunctie kan bereiken. Die ontvangen een bericht met de vraag of ze een video willen aannemen. Zo ja, dan wordt het filmpje verstuurd.

Komende vrijdag komen Jeroense en Lindeboom weer in actie, in treinen tussen Enschede, Deventer, Arnhem, Nijmegen, Tilburg, Breda, Roosendaal, Dordrecht, Rotterdam, Utrecht, Amersfoort en Apeldoorn. „De ervaring leert dat er gemiddeld vier tot zes personen met een gsm met bluetooth in een coupé zitten”, zegt Jeroense. „Voor de actie vrijdag hebben we landschappelijke filmpjes gemaakt, ter afwisseling van wat je ziet als je door het raam kijkt.”

Hun eerste actie hielden ze twee jaar geleden op een terras in hun woonplaats Enschede. „De mensen zaten lekker in de zon en een flink aantal nam de oproep aan. Op een gegeven moment hadden ze wel door dat wij met onze koffer met spullen in de weer waren en geïnteresseerd keken hoe ze reageerden.”

Die directe, stille getuigenis van het publiek is één van de charmes van wat ze doen. Maar de verrassing die hun overvaltechniek teweegbrengt, is niet hun belangrijkste motief. Lindeboom: „Het gaat ons erom publiek in de openbare ruimte te bereiken met ons werk. Als videokunstenaar kun je wachten tot een museum of galerie je werk wil laten zien, maar zo hebben we vertoning in eigen hand. De mensen zijn er niet op voorbereid dat ze kunst gaan zien. Het is heel confronterend en persoonlijk.”

Niettemin werd het duo al snel uitgenodigd voor deelname aan een korte expositie in Museum Boijmans Van Beuningen. Daar hingen mobiele telefoons aan een witte muur, waarop de filmpjes bekeken konden worden. Maar dat is niet de opzet. „Wij zien de interventie juist als onderdeel van het kunstwerk”, zegt Lindeboom, „dus wat we doen kan in principe geen vaste plek hebben.”

Bij een actie op een pont over het IJ in Amsterdam hadden ze de videowerken aangepast aan de omgeving. „In samenwerking met landschapskunstenaar Jeroen van Westen hadden we archiefbeelden van het IJ bewerkt tot historische filmpjes. Het was fantastisch om tijdens de overtocht te kunnen zien hoe de omgeving in de loop van de tijd was veranderd. Daar kregen we veel goede reacties op.”

Deze mobiele ‘guerrilla’ levert hun ook minder vleiende etiketjes op. Bij deelname aan de Kunstvlaai – een alternatieve kunstbeurs – waren er mensen enthousiast, maar anderen spraken afkeurend van spam-kunst. Jeroense: „Ik kan me dat wel indenken: het is op het randje. Maar we houden de verzendtijd van de video zo kort mogelijk, dus als mensen het filmpje accepteren, dan zijn er niet te gek veel tijd mee kwijt.” Lindeboom: „Dat is de reden dat we geen negatieve of agressieve filmpjes vertonen. Je krijgt niet ongevraagd vervelende dingen op je scherm.”

Het is niet handig om een filmpje aan te bieden met de titel ‘blowjob’ – al zie je dan alleen twee mannen bladeren van een wandelpad blazen. Jeroense lacht. „Dat is wel ons meest geweigerde filmpje”, zegt Jeroense. Veel filmpjes zijn repeterende beelden of hebben een loop. Lindeboom maakte een filmpje dat begint met een klassiek deuntje en de tekst: The destination is important, but the journey is the ultimate award. Dan volgt: My gift to you... en de opname van een spoorrail gezien van een rijdende trein.

De beeldkwaliteit is niet best. „Om de omvang van het bestand te beperken werken we met het kleinste videoformaat dat er bestaat. De uitdaging is er om toch iets van te maken.”

Of ze nog lang met hun acties doorgaan, betwijfelen de videomakers. „Ons statement hebben we gemaakt. In Nederland waren we de eersten en wat we doen is door kunsttheoretici bestempeld als een revolutionaire stap in de distributie van kunst.”

Commercieel zijn hun artistieke acties niet uit te buiten, uit vrees om het te verpesten. „SBS6 en Albert Heijn hebben de techniek overgenomen om reclame te verspreiden. Als deze aanpak mainstream wordt, dan zijn wij er klaar mee.”

Meer spamkunst staat op www.mobilevideonet.com.