Avant-garde-kitsch in polderstad Reusachtige grot blijkt barokzaal

Vandaag gaat het nieuwe theater Agora in Lelystad open. Het gebouw van 20 miljoen euro is ontworpen door architect Ben van Berkel. Een recensie.

Het nieuwe theater- en congrescentrum Agora in Lelystad wordt vandaag geopend door minister Plasterk van Cultuur. Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Lelystad, 02-04-07. Exterieur en details exterieur van het nieuwe Agora Theater. Foto Leo van Velzen NrcHb. Velzen, Leo van

Het nieuwe theater- en congrescentrum Agora in Lelystad is alles wat het nieuwe onlangs geopende theater in Almere, de andere polderstad, niet is. Terwijl het Almeerse gebouw van het Japanse architectenbureau SANAA bestaat uit grijze, onopvallende dozen, is de door UN Studio van Ben van Berkel ontworpen Agora een onvervalst baken in de stad.

Wie in Lelystad uit de trein stapt, ziet het knaloranje kristal al liggen voor het station verlaten is.

Door de oranjetinten is de nieuwe Agora een beetje te veel van het goede. Zeker, monumentaliteit is passend voor een theater, maar de combinatie van het schreeuwerige oranje van hossende voetbalsupporters met de scheve, kristallijnen vormen overschrijdt de grens naar avant-garde-kitsch.

Wie vervolgens naar het theater loopt, doet een vreemde ontdekking. De ingang van de Agora, die in de plaats is gekomen van de gelijknamige doos uit de jaren zeventig en die vanmiddag zou worden geopend door minister Plasterk (Cultuur), ligt niet aan het plein dat ook Agora heet, maar aan de achterzijde. Aan het plein met winkel- en appartementengebouwen en een hotel met Oostblok-allure, is het nieuwe theater volkomen gesloten. Met zijn geribbelde wanden van aluminium, die hier en daar al zijn gebutst, doet het theater zich hier voor als een loods op een bedrijventerrein.

De indruk van provisorisch bedrijfsgebouw wordt nog versterkt door de wijze waarop het nieuwe theater op de grond staat. De aluminium platen zijn een centimeter boven de grond afgesneden, zodat het lijkt of het theater een vreemd object is dat toevallig in Lelystad is geland en morgen weer weg kan zijn. Reden voor de vreemde ligging van het theater is dat er eerst een nieuwe bibliotheek aan de pleinzijde van het theater was gepland. Bij nader inzien is die verplaatst naar een plek dichterbij het station.

Vervolfg THEATER: pagina 8

THEATER

Reusachtige grot blijkt barokzaal

Vervolg van pagina 1

Blijkbaar was het ondoenlijk om het theater nog om te draaien. En Lelystad is toch al een stad die je overal het gevoel geeft dat de gebouwen alleen maar achterkanten hebben

De ingang van de Agora, dat behalve een grote theaterzaal van ruim 700 plaatsen nog een kleine zaal en drie congreszalen omvat, ligt nu aan een doorgaande weg. De entree zelf is ook niet opwekkend. Een paar minimale deurtjes in een glazen hoek geven toegang tot het theater. De glazen hoek bestaat voor een deel bestaat uit een wand die zo extreem vooroverhelt dat je het er benauwd van krijgt.

Binnenkomst zorgt niet onmiddellijk voor een bevrijding. Vlak achter de deurtjes is het plafond bijna net zo laag als in een sociale huurwoning. Maar wie verder loopt, wordt ten slotte toch beloond: de foyer blijkt zich, heel onverwacht, over de volle hoogte van het gebouw uit te strekken. Een ‘verticale foyer’ noemt Van Berkel zelf deze vondst, een mooie ruimte met een ruim bemeten daklicht en omgeven door zuurstokroze trappen die theater- en congreszalen met elkaar verbinden.

De beloning voor de bezoeker die ook echt een voorstelling in de grote theaterzaal gaat bekijken, wordt zelfs nog groter. Ook deze zaal heeft wanden die zijn opgebouwd uit scheve, driehoekige vlakken, maar doordat ze hier diep rood zijn werken ze hier wonderwel. De kristallijnen vormen maken van het interieur een reusachtige grot die net zo behaaglijk en theatraal is als een zaal uit de baroktijd.

Gebouw: Agora, theater en congrescentrum in Lelystad. Ontwerp: UNStudio. Opdrachtgever: Gemeente Lelystad. Ontwerp: 2004. Bouw: 2005-2007.