Mobiel dirigisme

Het Europees Parlement heeft gisteren ingestemd met het voorstel van de Europese Commissie om de tarieven voor mobiel bellen in het buitenland drie jaar aan banden te leggen. Als de lidstaten dit besluit goedkeuren, mag mobiel bellen in een ander land in de EU straks maximaal 49 cent per minuut kosten en gebeld worden 24 cent. De komende jaren gaan deze voorgeschreven tarieven verder omlaag. Aan dit besluit is de nodige koehandel voorafgegaan; lidstaten met grote telecombedrijven, al dan niet nationaal, meenden de belangen daarvan te moeten behartigen door hogere maximale tarieven te bepleiten. Maar als de overheid maximale tarieven vaststelt voor een product of dienst uit de vrije markt, is er iets mis.

De tariefingreep lijkt prettig nieuws voor de consument die dan ook al, nog voordat er een besluit was genomen, van vele kanten kreeg te horen hoe goed ‘Europa’ wel voor hem kan zijn. Het kreeg er zo de schijn van dat deze marktregulering ook een ander doel diende: Europapropaganda.

Minder gelukkig zal dezelfde consument zijn met de mededeling van telecombedrijven dat zij ter compensatie van de afgedwongen tariefverlaging in het buitenland de rekening voor binnenlands bellen zullen verhogen. In 1998 is de markt van de telefonie vrijgemaakt van overheidsmonopolies. De concurrentie die daardoor ontstond, heeft effect gehad: bellen is veel goedkoper geworden. Maar zoals op elke markt ligt ook bij de telecommunicatie het risico van concurrentievervalsing ten koste van de klanten (consumenten en bedrijven) op de loer. Daarom is het goed dat de overheid zowel op Europees als nationaal niveau de vinger aan de pols houdt. Concurrentievervalsing moet worden bestreden en kartels moeten met flinke boetes worden bestraft. Eurocommissaris Neelie Kroes heeft laten zien dat zij daarvoor niet terugschrikt.

Haar collega Viviane Reding, die de tarieven voor het mobiel bellen onverantwoord hoog vindt, heeft voor de weg van de prijsbeperking gekozen. De enige rechtvaardiging voor zo’n ingreep kan zijn dat er sprake is van imperfecties op de markt. Ten slotte bemoeit Europa zich ook niet met de prijs van patat of bier, vliegreizen of kampeerterreinen. Het probleem zit hem hier in de tarieven die telefoonbedrijven elkaar in rekening brengen voor het gebruik van hun netwerk (roaming) en die vervolgens aan de beller worden doorberekend, en in de automatische toewijzing van zo’n netwerk aan de beller die nationale grenzen passeert. Via een technische ingreep is dit automatisme te beïnvloeden. En er zijn al manieren om de hoge tarieven te omzeilen, bijvoorbeeld via prepaidpakketten, telefoonkaarten of internet. Er zijn ook maatschappijen die een tarief aanbieden dat lager is dan het door de EU voorgestelde maximum. Dus: hoe imperfect is deze markt?

Op elke markt geldt de prijs die de gek geeft. Van de consument mag worden verwacht dat hij zich bewust is van de kosten die hij maakt als hij belt of dat hij zich daarover laat informeren. Een vrije markt is meer gediend met een kritische consument dan met een dirigistische overheid.